III CZP 96/04

Uchwała z dnia 2 marca 2005 r., III CZP 96/04 
 
Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) 
Sędzia SN Marian Kocon 
Sędzia SN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie postępowania upadłościowego z możliwością 
zawarcia układu P.B.P. i O. "R.", S.A. w R. na skutek zażalenia "E.-B.", sp. z o.o. w 
Z. na postanowienie sędziego komisarza w przedmiocie odrzucenia zażalenia 
wierzyciela "E.-B.", sp. z o.o. w Z. na postanowienie z dnia 25 sierpnia 2004 r. przy 
udziale nadzorcy sądowego – Bożeny N. po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 2 marca 2005 r., przy udziale prokuratora Prokuratury 
Krajowej Iwony Kaszczyszyn, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd 
Rejonowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 22 listopada 2004 r.: 
"Czy na postanowienie sędziego-komisarza o odrzuceniu zażalenia 
przysługuje zażalenie?" 
podjął uchwałę: 
 
Na postanowienie sędziego-komisarza o odrzuceniu zażalenia na 
postanowienie, którego przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów 
sądowych, przysługuje zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Wierzyciel – na podstawie art. 257 § 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – 
Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 – dalej: "Pr.u.n.") – złożył 
ponownie sprzeciw na odmowę uznania wierzytelności wraz z wnioskiem o 
zwolnienie od kosztów sądowych. Sędzia-komisarz postanowieniem z dnia 3 
sierpnia 2004 r. nie uwzględnił tego wniosku. Wierzyciel wniósł zażalenie, które  
sędzia-komisarz postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2004 r. odrzucił i zarządził 
zwrot ponownie wniesionego sprzeciwu. 

Sąd upadłościowy, rozpoznając zażalenie wierzyciela na postanowienie o 
odrzuceniu jego zażalenia na odmowę zwolnienia od kosztów sądowych, 
przedstawił przytoczone na wstępie zagadnienie prawne (art. 390 § 1 k.p.c. w 
związku z art. 222 ust. 1 i art. 229 Pr.u.n.). 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego sprowadza się do 
odpowiedzi na pytanie, czy o dopuszczalności zażalenia na postanowienie 
sędziego-komisarza o odrzuceniu zażalenia na postanowienie, którego 
przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, rozstrzyga art. 222 
ust. 1 Pr.u.n., czy – na podstawie odesłania wynikającego z art. 229 Pr.u.n. – art. 
394 § 1 pkt 11 k.p.c. 
Przepis art. 229 Pr.u.n. reguluje stosunek procesowego prawa 
upadłościowego do kodeksu postępowania cywilnego i odnosi się do tego etapu 
postępowania upadłościowego, który – według powszechnie uznawanej terminologii 
– określany jest mianem właściwego postępowania upadłościowego. Wspomnianą 
relację w fazie postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości reguluje – 
identycznie – art. 35 Pr.u.n. Przytoczone przepisy są odpowiednikami art. 68 
rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – 
Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm. – dalej: 
"Pr.upadł."), który odnosił się jednak do obu etapów postępowania upadłościowego. 
Z art. 229 Pr.u.n. wynika, że przepisy procesowe prawa upadłościowego nie 
normują wszystkich kwestii samodzielnie i wyczerpująco, przytoczony przepis 
stanowi bowiem, że do postępowania upadłościowego – w sprawach 
nieuregulowanych Prawem upadłościowym i naprawczym – stosuje się 
odpowiednio przepisy księgi pierwszej części pierwszej kodeksu postępowania 
cywilnego, z wyjątkiem przepisów o zawieszeniu i wznowieniu postępowania. Do 
właściwego postępowania upadłościowego – gdy dane zagadnienie nie jest w nim 
w ogóle uregulowane albo jest unormowane fragmentarycznie – znajdują więc 
odpowiednie zastosowanie przepisy o procesie. (...) 
Wykładnia art. 222 ust. 1 Pr.u.n., należącego do przepisów procesowych 
prawa upadłościowego, dokonana w powiązaniu z art. 229 Pr.u.n. prowadzi do 
wniosku, że ma on zastosowanie do tych postanowień sędziego-komisarza, których 
przedmiotem są zagadnienia uregulowane przepisami postępowania 
upadłościowego. Nie odnosi się ona natomiast do postanowień rozstrzygających 

kwestie unormowane w przepisach kodeksu postępowania cywilnego, które 
znajdują – na podstawie art. 229 Pr.u.n. – odpowiednie zastosowanie do 
postępowania upadłościowego. 
Do tych postanowień sędziego-komisarza należy zaliczyć postanowienie o 
odrzuceniu zażalenia na odmowę zwolnienia od kosztów sądowych, kwestii 
stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia tego postanowienia nie regulują bowiem 
przepisy postępowania upadłościowego, normują ją natomiast przepisy kodeksu 
postępowania cywilnego (art. 394 § 1 pkt 11). Uzasadniona jest zatem teza, że na 
postanowienie sędziego-komisarza o odrzuceniu zażalenia na postanowienie, 
którego przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, przysługuje 
zażalenie (art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. w związku z art. 229 Pr.u.n.). 
Za takim kierunkiem wykładni przemawia uchwała z dnia 5 lutego 2004 r., III 
CZP 111/03 (OSNC 2005, nr 4, poz. 62), w której Sąd Najwyższy przyjął – na 
podstawie art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. w związku z art. 35 Pr.u.n. – że na zarządzenie 
przewodniczącego, którego przedmiotem jest zwrot wniosku o ogłoszenia 
upadłości, przysługuje zażalenie. Argumentu wspierającego wspomniany kierunek 
interpretacji dostarcza także wykładnia historyczna. Sąd Najwyższy w 
postanowieniu z dnia 19 listopada 1993 r., II CRN 132/93 ("Radca Prawny" 1994, nr 
3, s. 57) przyjął, że – zgodnie z art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. w związku z art. 68 
Pr.upadł. – na postanowienie sądu o odrzuceniu zażalenia w postępowaniu 
upadłościowym przysługuje zażalenie. 
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale (art. 390 
k.p.c.).