III CZP 95/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej podjął uchwałę w sprawie zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku, dotyczącego roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości rolnej Skarbu Państwa na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Sprawa dotyczyła spółki "P.P.-H.M.", która dzierżawiła nieruchomość i skorzystała z pierwszeństwa nabycia po otrzymaniu zawiadomienia od Agencji Nieruchomości Rolnych. Mimo złożenia oświadczenia o zamiarze nabycia i wniosku o rozłożenie ceny na raty, umowa nie została zawarta. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, wskazując, że prawo pierwszeństwa nie jest tożsame z prawem pierwokupu i nie rodzi roszczenia o zawarcie umowy. Sąd Najwyższy, przychylając się do dominującego stanowiska w orzecznictwie i doktrynie, uznał, że pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości nie jest prawem podmiotowym i nie stanowi źródła roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży. "Zawiadomienie" o zamiarze sprzedaży nie jest oświadczeniem woli zawarcia umowy, a jedynie warunkiem prawnym. Ograniczenie prawa własności wynikające z pierwszeństwa nie powinno być interpretowane rozszerzająco, a brak jest przepisów nakładających obowiązek zawarcia umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego na podstawie jednostronnego oświadczenia o skorzystaniu z pierwszeństwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "pierwszeństwo w nabyciu" nieruchomości rolnych Skarbu Państwa i brak roszczenia o zawarcie umowy.
Dotyczy specyficznej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i jej stanu prawnego w dacie orzekania.
Zagadnienia prawne (1)
Czy uprawnionemu z tytułu pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, który skorzystał z niego, składając oświadczenie wymienione w art. 29 ust. 1d powołanej ustawy, przysługuje roszczenie o zawarcie umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osobie, która skorzystała z pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości rolnej Skarbu Państwa, nie przysługuje roszczenie o zawarcie umowy.
Uzasadnienie
Pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości nie jest prawem podmiotowym i nie stanowi źródła roszczenia o zawarcie umowy. "Zawiadomienie" o zamiarze sprzedaży nie jest oświadczeniem woli zawarcia umowy, a jedynie warunkiem prawnym. Ograniczenie prawa własności nie powinno być interpretowane rozszerzająco, a brak jest przepisów nakładających obowiązek zawarcia umowy sprzedaży na podstawie jednostronnego oświadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "P.P.-H.M.", sp. z o.o. | spółka | powód |
| Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
u.g.n.S.P. art. 29 § 1 pkt 3
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa
Pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości nie jest prawem podmiotowym i nie stanowi źródła roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży. "Zawiadomienie" o zamiarze sprzedaży nie jest oświadczeniem woli zawarcia umowy, a jedynie warunkiem prawnym (conditio iuris).
u.g.n.S.P. art. 29 § 1d
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa
Skorzystanie z pierwszeństwa polega na złożeniu oświadczenia wyrażającego chęć nabycia nieruchomości, ale nie stanowi elementu czynności prawnej kreującej zobowiązanie do zawarcia umowy sprzedaży.
Pomocnicze
u.g.n.S.P. art. 29 § 1c
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa
k.c. art. 596
Kodeks cywilny
Porównanie prawa pierwszeństwa z prawem pierwokupu.
k.c. art. 390 § 2
Kodeks cywilny
Wskazanie, że wyjątek od zasady dotyczącej obowiązku zawarcia umowy sprzedaży nie może wynikać z wykładni ustawy.
k.c. art. 158
Kodeks cywilny
Wymóg formy aktu notarialnego dla przeniesienia własności nieruchomości.
k.c. art. 390 § 1
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości nie jest prawem podmiotowym. • Złożenie oświadczenia o zamiarze nabycia nie jest równoznaczne z zawarciem umowy. • "Zawiadomienie" o zamiarze sprzedaży jest warunkiem prawnym, a nie oświadczeniem woli. • Ograniczenie prawa własności nie powinno być interpretowane rozszerzająco. • Brak przepisu nakładającego obowiązek zawarcia umowy sprzedaży na podstawie jednostronnego oświadczenia.
Odrzucone argumenty
Pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości jest prawem podmiotowym. • Złożenie oświadczenia o zamiarze nabycia nieruchomości rodzi roszczenie o zawarcie umowy sprzedaży.
Godne uwagi sformułowania
„Zawiadomienie” nie może być postrzegane jako oświadczenie woli zawarcia umowy sprzedaży; nie jest elementem czynności prawnej, a jedynie warunkiem prawnym (conditio iuris) niezbędnym dla wywołania określonego skutku prawnego. • Ograniczenia prawa własności nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej, a taką wykładnię stanowiłoby przyjęcie, że uprzywilejowanemu z tytułu pierwszeństwa służy roszczenie o zawarcie umowy.
Skład orzekający
Marek Sychowicz
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Elżbieta Skowrońska-Bocian
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"pierwszeństwo w nabyciu\" nieruchomości rolnych Skarbu Państwa i brak roszczenia o zawarcie umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i jej stanu prawnego w dacie orzekania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN wyjaśnia istotne zagadnienie prawne dotyczące obrotu nieruchomościami Skarbu Państwa, co jest ważne dla praktyków prawa nieruchomości i potencjalnych nabywców.
“Czy pierwszeństwo w nabyciu ziemi Skarbu Państwa gwarantuje umowę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1 350 000 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.