Orzeczenie · 2008-10-07

III CZP 95/08

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2008-10-07
SAOSnieruchomościobrót nieruchomościamiWysokanajwyższy
nieruchomościSkarb Państwapierwszeństwo nabyciaumowa sprzedażyroszczeniegospodarowanie nieruchomościamiAgencja Nieruchomości Rolnychuchwała SN

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej podjął uchwałę w sprawie zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku, dotyczącego roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości rolnej Skarbu Państwa na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Sprawa dotyczyła spółki "P.P.-H.M.", która dzierżawiła nieruchomość i skorzystała z pierwszeństwa nabycia po otrzymaniu zawiadomienia od Agencji Nieruchomości Rolnych. Mimo złożenia oświadczenia o zamiarze nabycia i wniosku o rozłożenie ceny na raty, umowa nie została zawarta. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, wskazując, że prawo pierwszeństwa nie jest tożsame z prawem pierwokupu i nie rodzi roszczenia o zawarcie umowy. Sąd Najwyższy, przychylając się do dominującego stanowiska w orzecznictwie i doktrynie, uznał, że pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości nie jest prawem podmiotowym i nie stanowi źródła roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży. "Zawiadomienie" o zamiarze sprzedaży nie jest oświadczeniem woli zawarcia umowy, a jedynie warunkiem prawnym. Ograniczenie prawa własności wynikające z pierwszeństwa nie powinno być interpretowane rozszerzająco, a brak jest przepisów nakładających obowiązek zawarcia umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego na podstawie jednostronnego oświadczenia o skorzystaniu z pierwszeństwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia "pierwszeństwo w nabyciu" nieruchomości rolnych Skarbu Państwa i brak roszczenia o zawarcie umowy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i jej stanu prawnego w dacie orzekania.

Zagadnienia prawne (1)

Czy uprawnionemu z tytułu pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, który skorzystał z niego, składając oświadczenie wymienione w art. 29 ust. 1d powołanej ustawy, przysługuje roszczenie o zawarcie umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, osobie, która skorzystała z pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości rolnej Skarbu Państwa, nie przysługuje roszczenie o zawarcie umowy.

Uzasadnienie

Pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości nie jest prawem podmiotowym i nie stanowi źródła roszczenia o zawarcie umowy. "Zawiadomienie" o zamiarze sprzedaży nie jest oświadczeniem woli zawarcia umowy, a jedynie warunkiem prawnym. Ograniczenie prawa własności nie powinno być interpretowane rozszerzająco, a brak jest przepisów nakładających obowiązek zawarcia umowy sprzedaży na podstawie jednostronnego oświadczenia.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchwała

Strony

NazwaTypRola
"P.P.-H.M.", sp. z o.o.spółkapowód
Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O.instytucjapozwany

Przepisy (7)

Główne

u.g.n.S.P. art. 29 § 1 pkt 3

Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa

Pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości nie jest prawem podmiotowym i nie stanowi źródła roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży. "Zawiadomienie" o zamiarze sprzedaży nie jest oświadczeniem woli zawarcia umowy, a jedynie warunkiem prawnym (conditio iuris).

u.g.n.S.P. art. 29 § 1d

Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa

Skorzystanie z pierwszeństwa polega na złożeniu oświadczenia wyrażającego chęć nabycia nieruchomości, ale nie stanowi elementu czynności prawnej kreującej zobowiązanie do zawarcia umowy sprzedaży.

Pomocnicze

u.g.n.S.P. art. 29 § 1c

Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa

k.c. art. 596

Kodeks cywilny

Porównanie prawa pierwszeństwa z prawem pierwokupu.

k.c. art. 390 § 2

Kodeks cywilny

Wskazanie, że wyjątek od zasady dotyczącej obowiązku zawarcia umowy sprzedaży nie może wynikać z wykładni ustawy.

k.c. art. 158

Kodeks cywilny

Wymóg formy aktu notarialnego dla przeniesienia własności nieruchomości.

k.c. art. 390 § 1

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości nie jest prawem podmiotowym. • Złożenie oświadczenia o zamiarze nabycia nie jest równoznaczne z zawarciem umowy. • "Zawiadomienie" o zamiarze sprzedaży jest warunkiem prawnym, a nie oświadczeniem woli. • Ograniczenie prawa własności nie powinno być interpretowane rozszerzająco. • Brak przepisu nakładającego obowiązek zawarcia umowy sprzedaży na podstawie jednostronnego oświadczenia.

Odrzucone argumenty

Pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości jest prawem podmiotowym. • Złożenie oświadczenia o zamiarze nabycia nieruchomości rodzi roszczenie o zawarcie umowy sprzedaży.

Godne uwagi sformułowania

„Zawiadomienie” nie może być postrzegane jako oświadczenie woli zawarcia umowy sprzedaży; nie jest elementem czynności prawnej, a jedynie warunkiem prawnym (conditio iuris) niezbędnym dla wywołania określonego skutku prawnego. • Ograniczenia prawa własności nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej, a taką wykładnię stanowiłoby przyjęcie, że uprzywilejowanemu z tytułu pierwszeństwa służy roszczenie o zawarcie umowy.

Skład orzekający

Marek Sychowicz

przewodniczący

Teresa Bielska-Sobkowicz

członek

Elżbieta Skowrońska-Bocian

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"pierwszeństwo w nabyciu\" nieruchomości rolnych Skarbu Państwa i brak roszczenia o zawarcie umowy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i jej stanu prawnego w dacie orzekania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie SN wyjaśnia istotne zagadnienie prawne dotyczące obrotu nieruchomościami Skarbu Państwa, co jest ważne dla praktyków prawa nieruchomości i potencjalnych nabywców.

Czy pierwszeństwo w nabyciu ziemi Skarbu Państwa gwarantuje umowę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 1 350 000 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst