III CZP 90/08

Uchwała z dnia 16 października 2008 r., III CZP 90/08 
 
Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Mirosław Bączyk 
Sędzia SN Iwona Koper 
 
Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi dłużnika Samodzielnego Publicznego 
Szpitala Wojewódzkiego w G.W. na czynności komornika przy uczestnictwie 
wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddziału w G.W. po rozstrzygnięciu 
w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 16 października 2008 r. 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Gorzowie 
Wielkopolskim postanowieniem z dnia 28 maja 2008 r.: 
"Czy komornikowi na podstawie art. 49 ust. 1 w związku z art. 59 ust. 1 ustawy 
z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (w brzmieniu sprzed 
nowelizacji z dnia 24 maja 2007 r., Dz.U. Nr 112, poz. 769) przysługuje opłata 
egzekucyjna, w przypadku gdy komornik złożył na rachunek depozytowy sądu 
kwoty zgromadzone w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy 
art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów 
opieki zdrowotnej z dnia 15 kwietnia 2005 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 684 ze zm.) – na 
podstawie uprzedniego zajęcia wierzytelności –  a po podjęciu postępowania, a 
następnie na wniosek wierzyciela po umorzeniu postępowania egzekucyjnego –  
gdy kwoty te zostały przez komornika zwrócone dłużnikowi?" 
podjął uchwałę: 
 
Komornikowi nie przysługuje opłata egzekucyjna od czynności 
podjętych w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie 
art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i 
restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 78, poz. 
684 ze zm.), polegających na pobraniu należności z zajętej wcześniej 
wierzytelności i przekazaniu ich do depozytu sądowego. 
 
Uzasadnienie 

 
Wierzyciel złożył w dniu 6 grudnia 2007 r. wniosek o umorzenie postępowania 
egzekucyjnego i uchylenie czynności egzekucyjnych dokonanych przeciwko 
dłużnikowi –  Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi Wojewódzkiemu w G.W. 
Podstawą wniosku o umorzenie egzekucji była restrukturyzacja egzekwowanych 
należności, dokonana na podstawie ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy 
publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 78, 
poz. 684 ze zm. – dalej: „ustawa restrukturyzacyjna”). 
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2007 r. zastępca komornika przy Sądzie 
Rejonowym w Gorzowie Wielkopolskim podjął zawieszone postępowanie 
egzekucyjne i umorzył je, ustalając, że komornik poprzednio prowadzący sprawę 
wyegzekwował i przekazał na rachunek sum depozytowych sądu kwotę 617 623,91 
zł. Jego zastępca zwrócił dłużnikowi tę kwotę i ustalił koszty postępowania na 
59 330 zł, stwierdzając, że opłata stosunkowa w wysokości 59 316 zł została 
pobrana przez komornika prowadzącego początkowo sprawę. 
Dłużnik zakwestionował postanowienie z dnia 17 grudnia 2007 r. skargą w 
części dotyczącej ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że 
ich pobranie było bezpodstawne w sytuacji, w której komornik w rzeczywistości nie 
dokonał egzekucji żadnych należności, gdyż postępowanie egzekucyjne umorzono. 
Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 7 marca 
2008 r. oddalił skargę, przyjmując, że przekazanie przez komornika sum na 
rachunek depozytowy sądu w trakcie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 
jest dokonaniem egzekucji, w związku z czym komornikowi należy się opłata 
stosunkowa za te czynności. 
Przy rozpoznawaniu zażalenia dłużnika Sąd Okręgowy w Gorzowie 
Wielkopolskim powziął wątpliwość, czy w takiej sytuacji komornikowi należy się 
opłata egzekucyjna i przedstawił ją rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu na 
podstawie art. 390 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...) 
Stosownie do art. 24 ustawy restrukturyzacyjnej, w okresie od dnia wszczęcia 
postępowania restrukturyzacyjnego do dnia wydania decyzji o umorzeniu albo o 
ukończeniu postępowania restrukturyzacyjnego „wszczęte postępowania 
egzekucyjne, w zakresie należności objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym, 
podlegają zawieszeniu, z wyjątkiem postępowań egzekucyjnych prowadzonych w 

celu zaspokojenia indywidualnych roszczeń pracowników wynikających z art. 4a 
ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu 
przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw. 
Samo brzmienie przepisu, zwłaszcza zaś użycie w nim bezosobowego i 
kategorycznego sformułowania „podlegają zawieszeniu”, przemawia za poglądem, 
że wprowadza ona zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. W 
sytuacjach, w których potrzebne jest wydanie postanowienia o zawieszeniu 
postępowania egzekucyjnego, ustawa w sposób wyraźny nakłada na organ 
egzekucyjny obowiązek wydania takiej decyzji (por. art. 818 § 1, art. 819 § 1, czy 
art. 820), a w razie zawieszenia fakultatywnego, upoważnia do jej wydania (art. 821 
§ 1 k.p.c.). Dodatkowym argumentem za tym stanowiskiem, wynikającym także z 
wykładni językowej, jest to, że w treści analizowanego przepisu oznaczono ściśle 
okres obowiązywania zawieszenia postępowania egzekucyjnego „od dnia 
wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego do dnia wydania decyzji o umorzeniu 
albo o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego” 
Wykładnię językową wspiera jednoznacznie wykładnia celowościowa; 
prowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko zadłużonemu publicznemu 
zakładowi opieki zdrowotnej w trakcie trwania postępowania mającego za zadanie 
restrukturyzację tego zadłużenia, poważałoby sens idei wszczynania postępowania 
restrukturyzacyjnego. Warto dodać, że art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 
1993 r. o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków oraz o zmianie 
niektórych ustaw (Dz.U. Nr 18, poz. 82, ze zm.) przewidywał, iż wszczęte przed 
rozpoczęciem postępowania ugodowego postępowanie egzekucyjne ulega 
zawieszeniu; w związku z tym w doktrynie przeważał pogląd, że skutek zawieszenia 
powstawał z mocy prawa, niezależnie od woli sądu czy zainteresowanych 
podmiotów. Zapatrywanie to należy podzielić także na tle art. 24 ustawy 
restrukturyzacyjnej. 
Kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje odrębnej regulacji, czy i jakie 
czynności egzekucyjne są dopuszczalne w czasie zawieszenia postępowania 
egzekucyjnego z mocy samego prawa. W związku z tym – na podstawie art. 13 § 2 
k.p.c. – ma odpowiednie zastosowanie art. 179 § 3 k.p.c. „Odpowiedniość” 
zastosowania tego przepisu prowadzi do wniosku, że w czasie zawieszenia 
postępowania egzekucyjnego z mocy ustawy komornik nie dokonuje żadnych 
czynności, z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania. 

Niedopuszczalne jest zatem dokonywanie w tym okresie przez komornika 
czynności egzekucyjnych, a więc także takich, które polegają na przyjmowaniu od 
poddłużnika należności z zajętych wcześniej wierzytelności i przekazywanie ich do 
depozytu sądowego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 styczni 1978 r., IV 
CR 463/77, OSNCP 1978, nr 10, poz. 186). Zaaprobowanie takiej praktyki 
podważałoby podstawowy sens instytucji zawieszenia postępowania 
egzekucyjnego, konsekwentnie należy zatem przyjąć, że od dokonanej czynności 
egzekucyjnej, która była niedopuszczalna, komornikowi nie należy się opłata 
egzekucyjna, gdyż stosownie do art. 770 k.p.c. komornik może pobierać tylko 
koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Przeciwne stanowisko 
pozostawałoby nie tylko w sprzeczności z powołanym przepisem, ale prowadziłoby 
do premiowania czynności komornika niedopuszczalnych albo sprzecznych z 
prawem. 
Na marginesie trzeba dodać, że niedopuszczalność czynności egzekucyjnych 
w rozpoznawanej sprawie miała jeszcze inną przyczynę, która pozostaje wprawdzie 
poza zakresem przedstawionego Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego, ale 
której nie można pominąć, gdyż należy ona do kwestii pryncypialnych. Jest nią 
wszczęcie i prowadzenie egzekucji bez dołączenia do akt oryginału tytułu 
wykonawczego, co stanowi naruszenie przez komornika podstawowych zasad 
postępowania egzekucyjnego (art. 776 i 797 k.p.c.); postępowanie egzekucyjne 
prowadzone bez oryginału tytułu wykonawczego podlega umorzeniu jako 
niedopuszczalne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 1996 r., 
III CZP 61/96, OSNC 1996, nr 10, poz. 132). 
Wreszcie przeciwko pobraniu przez komornika opłaty egzekucyjnej przemawia 
zasada wyrażona w art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach 
sądowych i egzekucji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 września 2001 r. o 
zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie niektórych 
innych ustaw Dz.U. Nr 130, poz.1452), a także w art. 49 i art. 59 tej ustawy (jedn. 
tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), że opłata taka należy się od 
wyegzekwowanego roszczenia, do czego w niniejszej sprawie nie doszło ze 
względu na zwrot dłużnikowi należności i umorzenie postępowania egzekucyjnego. 
Należy podkreślić, że powiązanie opłaty egzekucyjnej z efektywnością egzekucji 
jest konsekwentnie eksponowane zarówno przez Trybunał Konstytucyjny (por. 
wyroki z dnia 17 maja 2005 r., P 6/04, OTK-A Zb.Urz. 2005, nr 5, poz. 50 i z dnia 17 

maja 2006 r., P 18/05, OTK-A Zb.Urz. 2006, nr 5, poz. 53), jak i przez Sąd 
Najwyższy (por. np. uchwały z dnia 25 września 1998 r., III CZP 25/98, OSNC 
1999, nr 4, poz. 68, i z dnia 16 grudnia 2005 r., III CZP 116/05, OSNC 2006, nr 12, 
poz. 197 oraz postanowienia z dnia 6 listopada 2003, III CZP 57/03, "Prokuratura i 
Prawo" 2004, nr 4, poz. 34  z dnia 14 lipca 2005 r., III CZP 42/05, "Biuletyn SN" 
2005, nr 10, s. 14). 
Z tych przyczyn orzeczono, jak w uchwale (art. 390 k.p.c.).