III CZP 89/10

Uchwała z dnia 25 listopada 2010 r., III CZP 89/10 
 
Sędzia SN Kazimierz Zawada (przewodniczący) 
Sędzia SN Marian Kocon (sprawozdawca) 
Sędzia SN Hubert Wrzeszcz 
 
Sąd Najwyższy w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzycieli "C.", sp. z o.o. w 
W., W. Banku Spółdzielczego w J. (...) przeciwko dłużnikom Markowi S. i Iwonie S. 
przy udziale wierzyciela hipotecznego "C.P.", sp. z o.o. w W. po rozstrzygnięciu w 
Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 25 listopada 2010 r. zagadnienia 
prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Olsztynie postanowieniem z 
dnia 24 czerwca 2010 r.: 
"Czy zawieszenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela po 
zakończeniu przetargu i postanowieniu sądu, wydanym w trybie art. 988 § 2 k.p.c., 
o wstrzymaniu wydania postanowienia co do udzielenia przybicia, stanowi 
przeszkodę w wydaniu postanowienia o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta, 
który zaoferował najwyższą cenę?" 
podjął uchwałę: 
 
Zawieszenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela po 
zakończeniu przetargu i wstrzymaniu przez sąd wydania postanowienia co do 
udzielenia przybicia stanowi przeszkodę do wydania postanowienia o 
udzieleniu przybicia. 
 
Uzasadnienie 
 
Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy 
rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy w Olsztynie zażalenia na postanowienie Sądu 
Rejonowego w Olsztynie z dnia 8 marca 2010 r., którym udzielono przybicia prawa 
własności bliżej określonej nieruchomości. Postanowienie to zapadło po zamknięciu 
przetargu, a przed wydaniem postanowienia o przybiciu, gdy na wniosek 
wierzyciela postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. 

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Na wstępie konieczne jest rozstrzygnięcie, czy po zamknięciu przetargu, a 
przed wydaniem postanowienia o przybiciu (art. 987 k.p.c.) wierzyciel może złożyć 
skutecznie wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Odniesienie się 
do tej kwestii wymaga przede wszystkim uwzględnienia art. 820 k.p.c. oraz 
obowiązującej w postępowaniu egzekucyjnym zasady dyspozycyjności 
(rozporządzalności). Zasada ta realizowana jest w postępowaniu egzekucyjnym w 
jeszcze większym stopniu niż w postępowaniu rozpoznawczym, zarówno w 
postępowaniu o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, jak i we 
właściwym postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z tą zasadą, możliwość 
rozporządzania przedmiotem postępowania oraz środkami prawnymi w 
postępowaniu przysługuje podmiotom, których sfery prawnej dotyczy postępowanie. 
Dyspozycyjność postępowania egzekucyjnego pozostaje w związku z zasadniczym 
celem egzekucji, którym jest zaspokojenie roszczeń wierzyciela, wobec czego jest 
on dysponentem tego postępowania. Istotnym przejawem zasady dyspozycyjności 
jest decyzja wierzyciela o zawieszeniu oraz o zakończeniu postępowania 
egzekucyjnego przez jego umorzenie. 
Wykładnia językowa art. 820 zdanie pierwsze k.p.c. prowadzi do 
jednoznacznych wniosków; ze sformułowania „organ egzekucyjny zawiesza” 
wynika, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela jest 
obligatoryjne i nie podlega kontroli ze strony organu egzekucyjnego. Powszechnie 
podkreśla się, że uprawnienie wierzyciela do żądania zawieszenia postępowania 
egzekucyjnego nie jest niczym ograniczone. Organ egzekucyjny ma obowiązek 
zawiesić postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela, także wtedy, gdy w 
jego ocenie zawieszenie nie jest celowe i może przyczynić się do bezskuteczności 
egzekucji. Wierzyciel zatem jest uprawniony do żądania zawieszenia postępowania 
na każdym etapie egzekucji, w tym egzekucji z nieruchomości. Chwilą graniczną dla 
uwzględnienia tego żądania jest, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 
dnia 22 października 2004 r., II CK 96/04 (OSNC 2005, nr 10, poz. 178), wydanie 
postanowienia o udzieleniu przybicia, z tą bowiem chwilą, a ściślej, z chwilą 
uprawomocnienia się postanowienia o przybiciu, w sposób pewny zostaje określony 
nabywca nieruchomości (art. 990 i 967 k.p.c.), który uzyskuje prawo do 
przysądzenia własności, po wykonaniu warunków licytacyjnych, czyli po złożeniu na 

rachunek depozytowy sądu ceny nabycia z potrąceniem rękojmi złożonej w 
gotówce. 
Stanowisko, że po wydaniu postanowienia o udzieleniu przybicia wniosek 
wierzyciela o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie może być 
uwzględniony, prowadzi do ograniczenia zasady dyspozycyjności, do czego brak 
podstaw. Należy zauważyć, że dopiero przybicie, a nie zamknięcie przetargu jest 
aktem procesowym decydującym w dalszym przebiegu egzekucji o przeniesieniu 
własności nieruchomości na rzecz nabywcy egzekucyjnego, stosownie bowiem do 
art. 995 k.p.c., osoba, na rzecz której udzielono przybicia, uzyskuje, jeżeli wykona 
warunki licytacyjne, prawo do przysądzenia jej własności nieruchomości. Ponadto 
przybicie jest także równoznaczne ze stwierdzeniem, że przetarg został 
przeprowadzony zgodnie z prawem; dopóki nie zostanie wydane postanowienie o 
przybiciu, dopóty licytant, który zaoferował najwyższą cenę, nie ma pewności, iż 
uzyska status nabywcy. 
Przepisy prawa egzekucyjnego nie regulują ogólnych następstw zawieszenia 
postępowania egzekucyjnego. W sytuacji, w której po zamknięciu przetargu, a 
przed wydaniem postanowienia o przybiciu (art. 987 k.p.c.) sąd na wniosek 
wierzyciela (art. 820 k.p.c.) zawiesił postępowanie egzekucyjne, ma zastosowanie 
art. 179 § 3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. Przepisy o egzekucji z nieruchomości nie 
modyfikują regulacji przewidzianej w art. 179 § 3 k.p.c., w szczególności przepisy o 
licytacji oraz przybiciu prawa własności nieruchomości. Zastosowanie tego przepisu 
oznacza, że w okresie zawieszenia postępowania organ egzekucyjny nie może 
podjąć żadnych czynności egzekucyjnych. W okresie zawieszenia postępowania 
nie mogą być dokonywane dalsze czynności egzekucyjne ani w stosunku do 
dłużnika, ani w stosunku do wierzyciela, chociażby wynikały z pozostających w 
mocy czynności egzekucyjnych. Właśnie istota zawieszenia postępowania 
egzekucyjnego polega na niedopuszczalności podejmowania w czasie jego trwania 
jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, z wyjątkiem czynności zmierzających do 
podjęcia zawieszonego postępowania oraz ustanowienia przez sąd egzekucyjny 
kuratora dla dłużnika niemającego zdolności procesowej ani przedstawiciela 
ustawowego na czas do ustanowienia tego przedstawiciela. 
Wychodząc z tych założeń należy uznać, że w okresie zawieszenia 
postępowania sąd nie jest władny podejmować czynności egzekucyjnych, w tym 
przypadku o charakterze orzekającym, i wydać postanowienia o przybiciu. Nie budzi 

wątpliwości, że przybicie w egzekucji z nieruchomości jest czynnością egzekucyjną 
sądu rejonowego działającego jako organ egzekucyjny we właściwym 
postępowaniu egzekucyjnym. 
Nie jest uzasadniona sugestia, że licytantowi oferującemu najwyższą cenę na 
licytacji przysługuje roszczenie (prawo), które powinno być zrealizowane pomimo 
zawieszenia postępowania, licytant ten bowiem ma prawo do udzielenia mu 
przybicia, jednakże w tym znaczeniu, iż sędzia, pod którego nadzorem odbyła się 
licytacja, nie może wybierać między złożonymi w toku przetargu ofertami; takie 
prawo nie służy również stronom. Prawo do udzielenia przybicia nie jest prawem, 
które może być realizowane bezwzględnie, niezależnie od sytuacji procesowej 
powstałej przed, w czasie lub po zamknięciu przetargu, a przed wydaniem 
postanowienia o przybiciu. Wystarczy powołać art. 991 k.p.c., który reguluje 
podstawy odmowy przybicia; w odniesieniu do licytanta, który zaofiarował 
najwyższą cenę ustawodawca nie sformułował żadnego prawa, tak jak uczynił to 
wobec nabywcy licytacyjnego. Zgodnie z art. 995 k.p.c., osoba, na rzecz której 
udzielono przybicia, uzyskuje, jeżeli wykona warunki licytacyjne, prawo do 
przysądzenia jej własności nieruchomości. 
Stosownie do art. 991 § 2 in principio k.p.c., sąd odmawia przybicia, jeżeli 
postępowanie podlegało umorzeniu lub zawieszeniu. Wykładnia językowa tego 
przepisu prowadzi do wniosku, że należy odnosić go tylko do takich przypadków, w 
których – mimo istnienia podstaw zawieszenia lub umorzenia postępowania – do 
tego nie doszło. Tym bardziej nie można udzielić przybicia, gdy umorzono lub 
zawieszono postępowanie. Uzasadniony jest zatem wniosek, że zawieszenie 
postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela po zakończeniu przetargu i 
wstrzymaniu przez sąd wydania postanowienia co do udzielenia przybicia stanowi 
przeszkodę do wydania postanowienia o udzieleniu przybicia. 
Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie.