III CZP 89/06

Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 89/06 
 
Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący) 
Sędzia SN Iwona Koper (sprawozdawca) 
Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Prezydenta Miasta T. o wyznaczenie 
przedstawiciela dla nieobecnego Przemysława G., po rozstrzygnięciu w Izbie 
Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 24 listopada 2006 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Toruniu postanowieniem z dnia 31 lipca 
2006 r.: 
"Czy skierowany do sądu opiekuńczego wniosek o wyznaczenie 
przedstawiciela dla nieobecnego celem zastąpienia go w postępowaniu 
administracyjnym jest pismem składanym sądowi opiekuńczemu w wykonaniu 
obowiązku wynikającego z ustawy, a w konsekwencji, czy od wniosku powinna być 
pobrana opłata?" 
podjął uchwałę: 
 
Wniosek o wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony 
postępowania administracyjnego (art. 34 k.p.a.) nie podlega opłacie sądowej. 
 
Uzasadnienie 
 
Prezydent Miasta T. wystąpił na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. do Sądu 
Rejonowego w Toruniu o wyznaczenie przedstawiciela dla nieobecnej strony celem 
zastąpienia jej w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie z 
miejsca stałego pobytu. Zarządzeniem przewodniczącego w Sądzie Rejonowym 
wnioskodawca wezwany został, zgodnie z art. 23 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 
2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 – 
dalej: „u.k.s.c.”), o uiszczenie opłaty sądowej od wniosku. 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne 
powstało przy rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy w Toruniu zażalenia 

wnioskodawcy na to zarządzenie, w którym skarżący, wnosząc o uchylenie 
obowiązku uiszczenia opłaty, podnosił, że gmina w wykonaniu ustawowego 
obowiązku wydawania decyzji w sprawach wymeldowania wykonuje te zadania jako 
zadania zlecone z zakresu administracji państwowej stopnia podstawowego w 
imieniu Skarbu Państwa, a ten – zgodnie z art. 94 u.k.s.c. – nie ma obowiązku 
uiszczania opłat. Sąd Okręgowy argumentacji tej nie podzielił, jednak analizując 
kwestię zasadności obciążenia wnioskodawcy opłatą od wniosku powziął 
wątpliwość co do wykładni art. 95 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 34 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej występuje do sądu 
z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do 
czynności prawnych, jeżeli przedstawiciel nie został już wyznaczony. W pierwotnym 
tekście kodeksu postępowania administracyjnego art. 31 § 1, regulujący tę kwestię i 
będący odpowiednikiem obecnego art. 34 § 1, wskazywał na możliwość 
wystąpienia przez organ administracji do sądu z takim wnioskiem. W piśmiennictwie 
przyjmowano jednak, że mimo to nie chodzi o działanie zależne od uznania 
administracyjnego, lecz o uprawnienie, z którego organ administracji ma obowiązek 
skorzystać. Dokonana w 1980 r. nowelizacja kodeksu postępowania 
administracyjnego nadała temu przepisowi kategoryczne brzmienie, usuwając tym 
samym wątpliwości dotyczące tego, że organ administracji ma obowiązek 
skierować do sądu taki wniosek. 
Jak przyjmuje się w judykaturze, wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla 
nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu 
administracyjnego, zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., następuje na 
podstawie art. 184 k.r.o. (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., III 
CZP 117/88, OSNC 1990, nr 1, poz. 11). Materialnoprawną normę art. 184 k.r.o. 
realizuje na gruncie przepisów procesowych art. 601 k.p.c. W doktrynie przeważa 
pogląd, który podziela także Sąd Najwyższy w obecnym składzie, że ustanowienie 
kuratora absentis następuje wyłącznie na wniosek, zatem sąd nie może w tym 
przypadku działać z urzędu. Wniosek może złożyć każda osoba zainteresowana w 
rozumieniu art. 510 k.p.c., jeżeli wykaże konieczność ochrony przez kuratora praw 
nieobecnego oraz na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. – organ administracyjny. 
W sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, obecna ustawa o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych zachowała dotychczasowe podmiotowe i 

przedmiotowe zwolnienia od opłat sądowych. Na podstawie art. 95 ust. 1 nie 
pobiera się opłat od wniosku o przyjęcie oświadczenia o uznaniu dziecka, o nadaniu 
dziecku nazwiska, o przysposobienie dziecka, o odebranie osoby podlegającej 
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką (pkt 2), będącego podstawą 
wszczęcia przez sąd postępowania z urzędu, a także od pism składanych sądowi 
opiekuńczemu w wykonaniu obowiązku wynikającego z ustawy albo nałożonego 
przez sąd (pkt 4). 
Wniosek, o którym mowa w art. 34 § 1 k.p.a., niewymieniony w art. 95 ust 1 w 
pkt 2 u.k.s.c., nie mieści się także w kategorii wniosków korzystających z 
ustawowego zwolnienia od opłaty sądowej, będących podstawą wszczęcia przez 
sąd postępowania z urzędu (pkt 4 in principio), gdyż sąd opiekuńczy nie może 
wszcząć z urzędu postępowania o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby 
nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych w postępowaniu 
administracyjnym. 
Artykuł 95 ust. 1 pkt 4 odróżnia od wniosków korzystających ze zwolnienia od 
opłaty sądowej pisma – objęte także tym zwolnieniem – składane w wykonaniu 
obowiązku ustawowego lub nałożonego przez sąd. Systematyka ustawy o kosztach 
sądowych wskazuje, że używane w niej pojęcie pisma podlegającego opłacie jest 
pojęciem szerokim, obejmującym m.in. wnioski o wszczęcie postępowania 
nieprocesowego (art. 3 ust 2 pkt 7 a u.k.s.c.). 
Do pism składanych sądowi opiekuńczemu w wykonaniu obowiązku 
wynikającego z ustawy, należą pisma zawiadamiające sąd opiekuńczy o zdarzeniu 
uzasadniającym wszczęcie postępowania z urzędu pochodzące od osób, które nie 
są upoważnione do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania opiekuńczego (art. 
572 § 1 k.p.c.), pisemne sprawozdania opiekuna dotyczące osoby i zarządu 
majątkiem pozostającego pod opieką (art. 166 § 1 k.r.o. w związku z art. 595 k.p.c.), 
ale także mające podstawę w art. 156 k.r.o. wnioski opiekuna o zezwolenie sądu 
opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub 
majątku małoletniego. Odpowiednikiem normy art. 156 k.r.o. na gruncie prawa 
procesowego jest art. 593 k.p.c.; postępowanie w nim uregulowane sąd opiekuńczy 
może wszcząć tylko na wniosek opiekuna. 
Obowiązek złożenia sądowi opiekuńczemu pisma, o którym mowa w art. 95 
ust 1 pkt 4 u.k.s.c. może wynikać z każdej ustawy, a nie tylko z kodeksu rodzinnego 
i opiekuńczego (np. art. 262 § 1 k.p.k., art. 17 § 1 k.k.w. lub art. 4 ustawy z dnia 26 

października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, jedn. tekst: Dz.U z 
2002 r. Nr 11, poz. 109). Pismem składanym sądowi opiekuńczemu w wykonaniu 
obowiązku ustawowego w rozumieniu art. 95 ust. 1 pkt 4 in fine u.k.s.c. jest więc 
także skierowany do tego sądu na podstawie art. 34 k.p.a. wniosek organu 
administracyjnego o wyznaczenie przedstawiciela dla nieobecnego celem 
zastąpienia go w postępowaniu administracyjnym. 
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie 
prawne, jak w uchwale.