III CZP 88/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuUchwała Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów dotyczyła zagadnienia prawnego, czy w sytuacji, gdy jeden ze współwłaścicieli korzysta z rzeczy wspólnej w sposób wyłączający współposiadanie pozostałych (niezgodnie z art. 206 k.c.), przysługują im roszczenia o rozliczenie uzyskanej korzyści. Sąd Najwyższy, analizując dotychczasowe orzecznictwo i doktrynę, stwierdził, że współwłasność jest postacią własności, a środki ochrony prawa własności, w tym roszczenia uzupełniające, mają zastosowanie również w stosunkach między współwłaścicielami. W konsekwencji, współwłaściciel pozbawiony możliwości współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej na skutek bezprawnego działania innego współwłaściciela, może dochodzić wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 k.c. Podkreślono, że roszczenie to jest samodzielne i może być dochodzone niezależnie od roszczenia o zwrot pożytków (art. 207 k.c.) lub roszczenia o dopuszczenie do współposiadania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie podstawy prawnej roszczeń współwłaściciela o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy wspólnej w sposób naruszający jego uprawnienia.
Dotyczy sytuacji, gdy korzystanie z rzeczy wspólnej przez jednego współwłaściciela wyłącza współposiadanie pozostałych, a nie sytuacji, gdy rzecz przynosi pożytki lub inne przychody (regulowane przez art. 207 k.c.).
Zagadnienia prawne (1)
Czy w razie osobistego korzystania przez jednego ze współwłaścicieli z rzeczy wspólnej lub jej części w sposób niezgodny z określonym w art. 206 k.c. pozostałym współwłaścicielom przysługują przeciwko niemu roszczenia o rozliczenie uzyskanej w ten sposób korzyści wynikające z prawa rzeczowego, a jeżeli tak, to które przepisy księgi drugiej Kodeksu cywilnego są ich podstawą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozostałym współwłaścicielom przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy wspólnej na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że współwłasność jest postacią własności, a środki ochrony prawa własności, w tym roszczenia uzupełniające (art. 224 § 2, art. 225 k.c.), mają zastosowanie w stosunkach między współwłaścicielami. Współwłaściciel pozbawiony możliwości współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej na skutek bezprawnego działania innego współwłaściciela może dochodzić wynagrodzenia.
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Określa ustawowy sposób współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej, który może być zmieniony umową lub orzeczeniem sądu. Naruszenie tego przepisu przez jednego współwłaściciela może prowadzić do roszczeń pozostałych.
k.c. art. 224 § 2
Kodeks cywilny
Stanowi podstawę roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przez posiadacza w złej wierze, co zostało zastosowane w przypadku współwłaściciela naruszającego art. 206 k.c.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Określa roszczenia uzupełniające właściciela wobec posiadacza, w tym wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, które zostało zastosowane w przypadku naruszenia art. 206 k.c. przez współwłaściciela.
Pomocnicze
k.c. art. 195
Kodeks cywilny
Definicja współwłasności jako prawa własności przysługującego kilku osobom niepodzielnie.
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Dotyczy pożytków i innych przychodów z rzeczy wspólnej, ale nie korzyści z osobistego używania rzeczy.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Podstawowe uprawnienia właściciela, w tym prawo do korzystania z rzeczy.
k.c. art. 222 § 1
Kodeks cywilny
Roszczenie windykacyjne właściciela, które może być stosowane przez współwłaściciela w celu dopuszczenia do posiadania.
u.SN art. 60 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Współwłasność jest postacią własności, a środki ochrony prawa własności, w tym roszczenia uzupełniające (art. 224 § 2, art. 225 k.c.), mają zastosowanie w stosunkach między współwłaścicielami. • Współwłaściciel pozbawiony możliwości współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej na skutek bezprawnego działania innego współwłaściciela może dochodzić wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. • Roszczenie o wynagrodzenie jest samodzielne i może być dochodzone niezależnie od roszczenia o zwrot pożytków (art. 207 k.c.) lub roszczenia o dopuszczenie do współposiadania.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o rozliczenie korzyści z tytułu osobistego korzystania z rzeczy wspólnej może być dochodzone tylko na podstawie art. 206 k.c. lub art. 207 k.c. • Przepisy art. 224 § 2 i art. 225 k.c. nie mają zastosowania w rozliczeniach między współwłaścicielami, gdyż dotyczą relacji właściciel-posiadacz.
Godne uwagi sformułowania
Współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli, korzystających z rzeczy wspólnej z naruszeniem art. 206 k.c. w sposób wyłączający jego współposiadanie, wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 k.c. • Współwłasność jest postacią własności i dlatego środki służące ochronie prawa własności, w tym przede wszystkim roszczenie windykacyjne (art. 222 § 1 k.c.) mogą być stosowane także przez współwłaścicieli do ochrony w stosunku wewnętrznym. • Zastosowanie do bezprawnie naruszonego bezwzględnego uprawnienia współwłaściciela określonego w art. 206 k.c. przepisów o ochronie własności nie stanowi więc stosowania „hybrydowego reżimu prawnego”, gdyż w istocie jest to rezultat tego, że współwłasność jest postacią własności rzeczy przysługującej niepodzielnie kilku osobom.
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Jan Górowski
sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Henryk Pietrzkowski
członek
Marta Romańska
członek
Lech Walentynowicz
członek
Tadeusz Wiśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie podstawy prawnej roszczeń współwłaściciela o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy wspólnej w sposób naruszający jego uprawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy korzystanie z rzeczy wspólnej przez jednego współwłaściciela wyłącza współposiadanie pozostałych, a nie sytuacji, gdy rzecz przynosi pożytki lub inne przychody (regulowane przez art. 207 k.c.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Rozstrzyga powszechny problem w relacjach między współwłaścicielami, oferując jasne podstawy prawne dla dochodzenia roszczeń, co jest praktycznie istotne dla wielu osób.
“Czy współwłaściciel, który "zawłaszczył" sobie część wspólnej nieruchomości, musi płacić pozostałym?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.