III CZP 88/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozpatrzył zagadnienie prawne dotyczące roszczeń pozostałych współwłaścicieli wobec jednego z nich, który korzystał z rzeczy wspólnej w sposób wyłączający ich współposiadanie, niezgodnie z art. 206 k.c. Po analizie przepisów Kodeksu cywilnego, orzecznictwa i doktryny, Sąd Najwyższy podjął uchwałę stwierdzającą, że współwłaściciel, który narusza art. 206 k.c. poprzez wyłączne korzystanie z rzeczy wspólnej, może być zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia pozostałym współwłaścicielom. Podstawą prawną takiego roszczenia są przepisy o ochronie własności, w szczególności art. 224 § 2 lub art. 225 k.c., stosowane odpowiednio do stosunków między współwłaścicielami. Sąd podkreślił, że współwłasność jest postacią własności, a środki ochrony prawa własności, w tym roszczenia uzupełniające, mają zastosowanie również w relacjach między współwłaścicielami. Uchwała wyjaśnia, że roszczenie o wynagrodzenie za bezprawne korzystanie z rzeczy wspólnej jest niezależne od roszczenia o zwrot pożytków (art. 207 k.c.) i może być dochodzone samodzielnie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie podstawy prawnej roszczeń współwłaściciela o wynagrodzenie za bezprawne korzystanie z rzeczy wspólnej.
Dotyczy sytuacji, gdy korzystanie z rzeczy wspólnej przez jednego ze współwłaścicieli wyłącza współposiadanie pozostałych, a nie sytuacji podziału rzeczy do korzystania (quoad usum) na mocy umowy lub orzeczenia.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w razie osobistego korzystania przez jednego ze współwłaścicieli z rzeczy wspólnej lub jej części w sposób niezgodny z art. 206 k.c., pozostałym współwłaścicielom przysługują przeciwko niemu roszczenia o rozliczenie uzyskanej w ten sposób korzyści wynikające z prawa rzeczowego, a jeżeli tak, to które przepisy księgi drugiej Kodeksu cywilnego są ich podstawą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli, korzystających z rzeczy wspólnej z naruszeniem art. 206 k.c. w sposób wyłączający jego współposiadanie, wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że współwłasność jest postacią własności, a środki ochrony prawa własności, w tym roszczenia uzupełniające z art. 224 § 2 i 225 k.c., mają zastosowanie w relacjach między współwłaścicielami. Naruszenie art. 206 k.c. przez wyłączne korzystanie z rzeczy wspólnej uzasadnia dochodzenie wynagrodzenia.
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Określa ustawowy sposób współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej, który polega na bezpośrednim i wspólnym z pozostałymi współposiadaczami korzystaniu z całej rzeczy, w zakresie dającym się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem przez innych.
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Stanowi podstawę roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przez posiadacza w złej wierze, które jest stosowane odpowiednio do współwłaściciela naruszającego art. 206 k.c.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Dotyczy roszczeń uzupełniających właściciela względem posiadacza, w tym wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, stosowany odpowiednio do współwłaściciela naruszającego art. 206 k.c.
Pomocnicze
k.c. art. 195
Kodeks cywilny
Definicja współwłasności jako prawa własności przysługującego kilku osobom niepodzielnie.
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Reguluje rozliczanie pożytków i innych przychodów z rzeczy wspólnej, ale nie dotyczy roszczeń o wynagrodzenie za samo korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Określa podstawowe atrybuty prawa własności, w tym uprawnienie do korzystania z rzeczy.
k.c. art. 222 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia windykacyjnego (o dopuszczenie do posiadania), stosowana w zw. z art. 206 k.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Współwłasność jest postacią własności, a zatem środki ochrony prawa własności, w tym roszczenia uzupełniające z art. 224 § 2 i 225 k.c., mają zastosowanie w relacjach między współwłaścicielami. • Naruszenie art. 206 k.c. przez wyłączne korzystanie z rzeczy wspólnej uzasadnia dochodzenie wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. • Roszczenie o wynagrodzenie za bezprawne korzystanie z rzeczy wspólnej jest niezależne od roszczenia o zwrot pożytków (art. 207 k.c.).
Odrzucone argumenty
Roszczenia o rozliczenie korzyści uzyskanej przez współwłaściciela z tytułu wyłącznego korzystania z rzeczy wspólnej wynikają wyłącznie z art. 206 k.c. • Przepisy art. 224 § 2 i art. 225 k.c. nie mają zastosowania w sprawach dotyczących rozliczeń między współwłaścicielami, gdyż odnoszą się do relacji właściciel-posiadacz.
Godne uwagi sformułowania
Współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli, korzystających z rzeczy wspólnej z naruszeniem art. 206 k.c. w sposób wyłączający jego współposiadanie, wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 k.c. • Współwłasność jest postacią własności i dlatego środki służące ochronie prawa własności, w tym przede wszystkim roszczenie windykacyjne (art. 222 § 1 k.c.) mogą być stosowane także przez współwłaścicieli do ochrony w stosunku wewnętrznym. • Współposiadanie w częściach ułamkowych należy rozumieć jako faktyczne korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak czynią to współwłaściciele, z wolą posiadania pod tytułem współwłasności.
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Jan Górowski
sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Henryk Pietrzkowski
członek
Marta Romańska
członek
Lech Walentynowicz
członek
Tadeusz Wiśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie podstawy prawnej roszczeń współwłaściciela o wynagrodzenie za bezprawne korzystanie z rzeczy wspólnej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy korzystanie z rzeczy wspólnej przez jednego ze współwłaścicieli wyłącza współposiadanie pozostałych, a nie sytuacji podziału rzeczy do korzystania (quoad usum) na mocy umowy lub orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Rozstrzyga powszechny problem w relacjach między współwłaścicielami, wyjaśniając podstawy prawne dochodzenia wynagrodzenia za bezprawne korzystanie z rzeczy wspólnej, co ma duże znaczenie praktyczne.
“Czy możesz żądać wynagrodzenia, gdy współwłaściciel zagarnął całą nieruchomość dla siebie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.