III CZP 87/09

Uchwała z dnia 20 listopada 2009 r., III CZP 87/09 
 
Sędzia SN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Józef Frąckowiak 
Sędzia SN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
Sąd Najwyższy w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzycieli "P.S.T.T.", sp. z 
o.o. w W., Powszechnej Kasy Oszczędności BP S.A. w W. i Banku Gospodarstwa 
Krajowego w W. przy uczestnictwie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w 
O., Nordea Bank Polska S.A. w G., Banku Gospodarki Żywnościowej S.A., Oddział 
w O. i "V.P." sp. z o.o. w W. przeciwko dłużnikom Lechowi G. i Janinie G. o 
egzekucję, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 20 
listopada 2009 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w 
Olsztynie postanowieniem z dnia 3 lipca 2009 r.: 
„Czy przy obliczaniu stosunku, w jakim pozostają do siebie należności 
wierzycieli kategorii IX, dla stosunkowego podziału sumy objętej podziałem, o 
którym stanowi przepis art. 1026 § 1 k.p.c., należy uwzględnić tylko należność 
główną każdego z wierzycieli, czy też tę należność główną wraz z odsetkami, 
kosztami postępowania i innymi należnościami ubocznymi?" 
podjął uchwałę: 
 
Przy obliczaniu przewidzianego w art. 1026 § 1 k.p.c. stosunku w jakim 
pozostają do siebie należności wierzycieli wymienionych w art. 1025 § 1 pkt 9 
k.p.c. należy uwzględnić należność główną wraz z odsetkami i kosztami 
postępowania. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy w Olsztynie postanowieniem z dnia 27 marca 2009 r. zmienił 
plan podziału sumy uzyskanej przez egzekucję z nieruchomości. 
Rozpoznając zażalenie wierzycieli Sąd Okręgowy w Olsztynie powziął 
poważne wątpliwości, którym dał wyraz w zagadnieniu prawnym przedstawionym 

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie na podstawie art. 390 § 1 w 
związku z art. 397 § 2 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Stosownie do art. 1026 § 1 in fine k.p.c., jeżeli suma objęta podziałem nie 
wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich należności i praw zaliczonych w 
art. 1025 k.p.c. do tej samej kategorii, należności wszystkich wierzycieli danej 
kategorii podlegają zaspokojeniu proporcjonalne do ich wysokości, czyli według 
zasady proporcjonalności (stosunkowości). Zasada ta nie ma zastosowania do 
należności zaliczonych w art. 1025 k.p.c. do kategorii czwartej, piątej i ósmej, które 
– według art. 1026 § 1 k.p.c. – są zaspokajane w kolejności odpowiadającej 
przysługującemu im pierwszeństwu. Użyte w tym przepisie pojęcie „kategoria” 
oznacza grupę należności o tych samych cechach i podlegających zaspokojeniu 
według tych samych zasad; decyduje o niej z reguły rodzaj należności, a więc 
kryterium przedmiotowe, z wyjątkiem kategorii określonej jako „należności 
wierzycieli, którzy prowadzili egzekucję” (art. 1025 § 1 pkt 9 k.p.c.), uwzględniającej 
kryterium podmiotowe. Kategorie oznacza się zgodnie z numeracją punktów w art. 
1025 § 1 k.p.c. 
Istota przedstawionego zagadnienia prawnego sprowadza się do 
rozstrzygnięcia kwestii, czy przy obliczaniu, w jakim stosunku ma uczestniczyć w 
podziale każda z należności tej samej kategorii, gdy nie ma dostatecznej sumy na 
zaspokojenie wszystkich w całości, należy uwzględnić tylko należność główną, czy 
też należność główną razem z odsetkami, kosztami postępowania i innymi 
należnościami ubocznymi. (...) 
Zgodnie z art. 1025 § 3 zdanie pierwsze k.p.c., zasadą jest, że w równym 
stopniu z należnością ulegają zaspokojeniu odsetki i koszty postępowania. Z kolei 
ze sformułowania „inne zaś należności – stosunkowo do wysokości każdej z nich”,  
użytego w art. 1026 § 1 in fine k.p.c., wynika, że mowa tu o wszystkich 
należnościach w ramach danej kategorii zaspokojenia, a więc o należności głównej 
odsetkach i kosztach postępowania. Skoro zatem przedmiotem egzekucji i podziału 
jest łączna kwota tych należności i te należności są zaspokajane w równym stopniu, 
to wszystkie one powinny służyć obliczaniu, w jakim stosunku uczestniczyć ma w 
podziale każda z należności tej samej kategorii. Za tym poglądem przemawia też 
unormowanie art. 1026 k.p.c., w myśl którego wydzieloną wierzycielowi sumę 
zalicza się przede wszystkim na koszty postępowania, następnie na odsetki, a w 

końcu na sumę dłużną. Jeżeli o wysokości udziału należności tej samej kategorii 
miałaby decydować tylko wysokość należności głównej, niezrozumiałe byłoby 
uwzględnianie w wydzielonej sumie innych kwot poza tą należnością. 
Obliczanie omawianej proporcji tylko według należności głównej 
powodowałoby w pewnych sytuacjach znaczne trudności. Przykładowo, gdyby 
suma należności głównych była niższa od należności przeznaczonych do podziału 
w danej kategorii, czy też gdyby przedmiotem egzekucji były tylko koszty bądź 
odsetki, to wówczas nie byłoby podstaw do obliczania proporcji (art. 1026 § 1 
k.p.c.). 
Mając na względzie wyniki wykładni językowej i systemowej, a także 
celowościowej należało dojść do wniosku, że przy obliczaniu przewidzianego w art. 
1026 § 1 k.p.c. stosunku w jakim pozostają do siebie należności wierzycieli 
wymienionych w art. 1025 § 1 pkt 9 k.p.c. należy uwzględnić należność główną 
wraz z odsetkami i kosztami postępowania. 
Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie.