III CZP 85/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuRzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o podjęcie uchwały w celu rozstrzygnięcia rozbieżności w wykładni art. 89 Kodeksu cywilnego. Pytanie prawne dotyczyło tego, czy zastrzeżenie umowne, które uzależnia skutki czynności prawnej od spełnienia świadczenia, może być uznane za warunek w rozumieniu tego przepisu. Rzecznik wskazał na istnienie przeciwstawnych kierunków interpretacyjnych w orzecznictwie Sądu Najwyższego, gdzie w jednych orzeczeniach uznawano takie zastrzeżenia za niespełniające definicji warunku, a w innych dopuszczano taką kwalifikację. Sąd Najwyższy, po analizie przedstawionego zagadnienia, uzasadnił odmowę podjęcia uchwały złożonością problemu, jego powiązaniem z różnymi stanami faktycznymi i prawnymi oraz brakiem jednoznacznych rozbieżności w obecnym orzecznictwie, które wymagałyby ujednolicenia w formie uchwały. Sąd podkreślił, że obecna praktyka orzecznicza jest w zasadzie ukształtowana i zgodna, a wcześniejsze wątpliwości wynikały głównie z problemów definicyjnych i nieadekwatnego nawiązywania do konstrukcji normatywnych i doktrynalnych. Sąd zaznaczył, że nie ma podstaw do wprowadzania dodatkowych cech warunku poza tymi określonymi w art. 89 k.c. ani do tworzenia nowych definicji warunku potestatywnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 89 k.c. dotyczącego warunków w czynnościach prawnych, zwłaszcza w kontekście spełnienia świadczenia. Uzasadnienie odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy.
Orzeczenie odmawia podjęcia uchwały, co ogranicza jego wartość jako bezpośredniego rozstrzygnięcia problemu prawnego. Analiza orzecznictwa i doktryny stanowi jednak cenne tło dla dalszych rozważań.
Zagadnienia prawne (1)
Czy zastrzeżenie umowne, które uzależnia skutki czynności prawnej od spełnienia świadczenia, może stanowić warunek w rozumieniu art. 89 Kodeksu cywilnego?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zagadnienie jest złożone, dotyczy wielu stanów faktycznych i prawnych, a obecne orzecznictwo jest w zasadzie ukształtowane i zgodne, co nie uzasadnia podjęcia uchwały w celu rozstrzygnięcia rozbieżności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokuratura Generalna | organ_państwowy | udział w posiedzeniu |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 89
Kodeks cywilny
Definicja warunku jako składnika stosunku prawnego, mającego formę postanowienia jako elementu czynności prawnej, który uzależnia jej skuteczność prawną od zdarzenia przyszłego i niepewnego.
Pomocnicze
u.SN art. 60 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Uprawnienie Rzecznika Praw Obywatelskich do wystąpienia o rozstrzygnięcie rozbieżności w wykładni prawa.
u.RPO art. 16 § ust. 2 pkt 4
Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Uprawnienie Rzecznika Praw Obywatelskich do zwracania się z wnioskami do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały wyjaśniającej przepisy budzące wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, ograniczona przez właściwości (naturę) stosunku, ustawę i zasady współżycia społecznego.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
Czy zastrzeżenie umowne, które uzależnia skutki czynności prawnej od spełnienia świadczenia, może stanowić warunek w rozumieniu art. 89 kodeksu cywilnego? • Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Treść normatywna art. 89 k.c. obejmuje zarówno definicję legalną warunku jak i zasadę dopuszczalności dokonania czynności prawnej pod warunkiem oraz wyjątki od niej... • Warunek w rozumieniu powyższego przepisu to składnik stosunku prawnego, mający formę postanowienia jako elementu czynności prawnej, który uzależnia jej skuteczność prawną od zdarzenia przyszłego i niepewnego. • Nie można nie dostrzec, że strony dokonujące czynności prawnej często są zainteresowane takim kształtowaniem jej skutków, które uwzględnią przyszły możliwy przebieg zdarzeń, istotny dla realizacji zamierzonych celów, a przyjęcie zastrzeżeń może zapewnić relacjom zachodzącym między nimi niezbędną elastyczność. • Sąd Najwyższy zauważa poza tym, że jednoznaczne rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przedstawionego przez Rzecznika Praw Obywatelskich w zasadzie nie jest możliwe, gdyż problem jest złożony, dotyczy znacząco różnych stanów faktycznych i prawnych, uogólniona wypowiedź Sądu Najwyższego w kategoriach potwierdzenia lub zaprzeczenia wprowadzałaby w błąd, a opatrzona szeregiem dodatkowych wyjaśnień i zastrzeżeń stałaby się nieczytelna i mogłaby wywołać dalsze wątpliwości interpretacyjne.
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Dariusz Dończyk
członek
Anna Owczarek
sprawozdawca
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Maria Szulc
członek
Tadeusz Wiśniewski
członek
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 89 k.c. dotyczącego warunków w czynnościach prawnych, zwłaszcza w kontekście spełnienia świadczenia. Uzasadnienie odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Orzeczenie odmawia podjęcia uchwały, co ogranicza jego wartość jako bezpośredniego rozstrzygnięcia problemu prawnego. Analiza orzecznictwa i doktryny stanowi jednak cenne tło dla dalszych rozważań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii interpretacji warunków w prawie cywilnym, z uwzględnieniem złożoności i ewolucji orzecznictwa. Odmowa podjęcia uchwały przez SN jest sama w sobie interesująca.
“Czy spełnienie świadczenia może być warunkiem w umowie? Sąd Najwyższy analizuje kluczowy przepis Kodeksu cywilnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.