III CZP 85/11

Sygn. akt III CZP 85/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego 
 
Dnia 20 czerwca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz 
SSN Jacek Gudowski 
SSN Marian Kocon (sprawozdawca) 
SSN Henryk Pietrzkowski 
SSN Lech Walentynowicz 
SSN Mirosława Wysocka 
 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 20 czerwca 2012 r., 
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Jana Szewczyka, 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Rzecznika Ubezpieczonych 
we wniosku z dnia 8 listopada 2011 r., RU/304/PW/11, 
 
 
"Czy w świetle art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c. 
poszkodowany może żądać od ubezpieczyciela w ramach jego 
odpowiedzialności gwarancyjnej z tytułu umowy obowiązkowego 
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ustalenia 
wysokości odszkodowania za szkodę w pojeździe według cen części 
oryginalnych bezpośrednio pochodzących od producenta pojazdu         
w sytuacji, gdy uszkodzeniu uległy tego rodzaju części i zachodzi 
konieczność ich wymiany na nowe?" 
 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Rzecznik Ubezpieczonych wniósł, na podstawie art. 60 § 1 w zw. z art. 60 
§ 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 
2052 ze zm.), o rozstrzygnięcie w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego 
rozbieżności w wykładni prawa przedstawionych we wniosku z dnia 8 listopada 
2011 r. Rzecznik stwierdził, że w orzecznictwie sądów powszechnych istnieje 
rozbieżność w wykładni art. 363 § 1 w zw. z art. 361 § 2 k.c. w sprawach 
o odszkodowanie za szkodę w pojeździe mechanicznym, gdy w następstwie kolizji 
uszkodzeniu uległy części oryginalne i zachodziła konieczność ich wymiany 
na nowe. 
Dominuje 
kierunek 
wykładni, 
zgodnie 
z 
którym 
poszkodowanemu 
przysługuje pełne prawo do odszkodowania ustalonego według cen części 
oryginalnych pochodzących bezpośrednio od producenta pojazdu, niezależnie od 
wieku pojazdu, stanu jego wyeksploatowania i faktu, że w obrocie dostępne są 
również tzw. części alternatywne, a więc najogólniej je określając – części 
zamienne nie będące częściami oryginalnymi. Dzięki naprawie dokonanej 
z wykorzystaniem części oryginalnych stan samochodu jest – pod  względem 
technicznym, użytkowym, trwałości i estetyki - najbardziej zbliżony do jego stanu 
sprzed kolizji (oczywiście jeśli pojazd ten uprzednio posiadał zamontowane części 
oryginalne bezpośrednio pochodzące od producenta pojazdu), co odpowiada 
zasadzie pełnej restytucji (pełnego odszkodowania).  
Pojawia się też odmienny kierunek wykładni, który sprowadza się do 
twierdzenia, że wysokość odszkodowania dla poszkodowanego może być 
wyliczona na podstawie cen części alternatywnych także wówczas, gdy 
uszkodzeniu uległy podczas kolizji oryginalne części pochodzące od producenta 
pojazdu. Zasadniczym kryterium zastosowania części alternatywnych w miejsce 
uszkodzonych części oryginalnych jest wiek pojazdu i jego stopień eksploatacji. 
U podstaw tego kryterium leży założenie, że koszty potrzebne do przywrócenia 
stanu poprzedniego powinny uwzględniać stopień zużycia i stan techniczny 
pojazdu. Istotne jest przy tym to, że restytucja może polegać nie tylko na 

 
3 
przywróceniu stanu identycznego do poprzednio istniejącego, ale także na 
stworzeniu takiego stanu, który w przybliżony sposób zaspokajałby potrzeby 
poszkodowanego. Jeżeli do przywrócenia pojazdu do podobnego poziomu 
użytkowego i estetycznego wystarczą części alternatywne - co przyjmuje się 
właśnie w przypadku pojazdów starszych - brak jest racjonalnych podstaw do 
przyjmowania za podstawę kalkulacji cen części oryginalnych, gdyż prowadziłoby to 
do uzyskania przez poszkodowanego nieuzasadnionej korzyści.  
Rzecznik opowiedział się za stanowiskiem sądów powszechnych, które jako 
zasadę 
traktują 
uprawnienie 
poszkodowanego 
do 
żądania 
ustalenia 
odszkodowania według cen części oryginalnych bezpośrednio pochodzących od 
producenta pojazdu w sytuacji, gdy uszkodzeniu uległy tego rodzaju części 
i zachodzi konieczność ich wymiany na nowe, niezależnie od wieku pojazdu, stanu 
jego eksploatacji, czy faktu, iż w obrocie handlowym znajdują się części 
nieoryginalne. Odstępstwo od tego i zastosowanie zasady compensatio  lucri cum 
damno mogłoby mieć  miejsce tylko w wyjątkowej sytuacji, gdy zastosowanie 
nowych oryginalnych części w sposób istotny spowodowałoby wzrost wartości 
pojazdu uszkodzonego  w stosunku do stanu sprzed wyrządzenia szkody.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Podjęcie uchwały przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego 
dopuszczalne jest tylko w razie ziszczenia się przesłanek wynikających z art. 60 
ustawy o Sądzie Najwyższym. Przepis ten dopuszcza przedstawienie zagadnienia 
prawnego ze względu na ujawnienie się rozbieżności w orzecznictwie. 
Sformułowanie to różni się w istotny sposób od zawartego w art. 13 ustawy 
z 1984 r. o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 924 
ze zm.), w którym warunkiem przedstawienia zagadnienia prawnego była potrzeba 
wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżność 
w orzecznictwie, podczas gdy obecnie chodzi o rozbieżność w orzecznictwie 
wymagającą wykładni prawa. Nastąpiło zatem wyraźne ograniczenie pod względem 
przedmiotowym 
dopuszczalności 
rozstrzygania 
przez 
Sąd 
Najwyższy 
abstrakcyjnych zagadnień prawnych. Zwrócono na to uwagę w uzasadnieniu 
postanowieniach składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 września 

 
4 
2004 r., III CZP 25/04 (OSNC 2005, nr 7-8, poz. 146) oraz z dnia 24 lutego 2006 r., 
III CZP 91/05 (nie publ.). 
W postanowieniu z dnia 24 lutego 2006 r. III CZP 91/05, podkreślono, 
że rozbieżność jako przesłanka podjęcia uchwały dotyczy orzecznictwa sądów 
powszechnych lub Sądu Najwyższego, a nie praktyki zakładów ubezpieczeń, która 
ze względu na cywilny charakter stosunków prawnych na tle ubezpieczeń 
odpowiedzialności cywilnej powinna odpowiadać wykładni prawa kształtowanej 
orzeczeniami sądowymi. Rozbieżność tę powinien wykazać wnioskodawca przez 
wskazanie prawomocnych wyroków, w których rozstrzygnięcie zostało oparte na 
odmiennej wykładni przepisów prawa, a nie tylko rozbieżności w ich stosowaniu, 
której przyczyną mogą być odmienne ustalenia podstawy faktycznej.  
Przechodząc do oceny wniosku pod kątem spełnienia tego wymagania 
trzeba zauważyć, że w świetle art. 34 ust. 1 i art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 
2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu 
Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, 
poz. 1152 ze zm., dalej: - „ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych”), 
odpowiedzialnością ubezpieczyciela co do zasady rządzą reguły dotyczące 
odpowiedzialności 
odszkodowawczej 
posiadacza 
pojazdu 
lub 
kierującego 
pojazdem, w tym ogólne przepisy o wynagrodzeniu szkody (zwłaszcza art. 361-363 
k.c.), z tą jednak istotną różnicą, że w ramach odpowiedzialności z ubezpieczenia 
odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych (dalej także:  
„ubezpieczenia 
OC”) 
wyłącznym 
sposobem 
naprawienia 
szkody 
jest 
odszkodowanie pieniężne.  
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że skoro odszkodowanie pieniężne 
ma pełnić taką samą funkcję jak przywrócenie do stanu poprzedniego, to wysokość 
tego 
odszkodowania 
powinna 
pokryć 
wszystkie 
celowe 
i 
ekonomicznie 
uzasadnione 
wydatki 
niezbędne 
dla 
przywrócenia 
stanu 
poprzedniego 
uszkodzonego pojazdu. 
Przywrócenie stanu poprzedniego uszkodzonego pojazdu wiąże się z reguły 
z koniecznością wymiany niektórych jego elementów, które uległy zniszczeniu. 
Ze względu na okoliczność, że niejednokrotnie części pojazdu, uszkodzonego 

 
5 
w trakcie zdarzenia wyrządzającego szkodę, były eksploatowane już przez 
określony czas  dłuższy lub krótszy  powstaje kwestia, na czym ma polegać 
przywrócenie do stanu sprzed wyrządzenia szkody. W szczególności, czy 
przywrócenie do stanu poprzedniego uzasadnia użycie nowych części i materiałów 
służących do naprawy uszkodzonego pojazdu. Z punktu widzenia ubezpieczyciela 
sprowadza się do zagadnienia, czy kwota, którą ma wypłacić poszkodowanemu, 
może być zmniejszona o  tyle, o ile mniejsza jest wartości części i materiałów 
starych od wartości części i materiałów nowych, które mają je zastąpić w trakcie 
naprawy. 
Zagadnienie to było przedmiotem rozpoznania, na wniosek Rzecznika 
Ubezpieczonych, przez skład powiększony Sądu Najwyższego, który uchwałą 
z dnia 12 kwietnia 2012 r., III CZP 80/11 (Biuletyn SN 2012, nr 4, s. 5) rozstrzygnął, 
że zakład ubezpieczeń zobowiązany jest na żądanie poszkodowanego do wypłaty, 
w ramach odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej 
posiadacza pojazdu mechanicznego, odszkodowania obejmującego celowe 
i ekonomicznie uzasadnione koszty nowych części i materiałów służących do 
naprawy uszkodzonego pojazdu. Jeżeli ubezpieczyciel wykaże, że prowadzi to do 
wzrostu wartości pojazdu, odszkodowanie może ulec obniżeniu o kwotę 
odpowiadającą temu wzrostowi. 
Sąd Najwyższy uznał w wyniku wykładni art. 361 § 2 i art. 363 § 2 k.c., 
że ubezpieczyciel, w ramach umowy o odpowiedzialności cywilnej posiadacza 
pojazdu, powinien ustalić odszkodowanie w kwocie, która zapewnia przywrócenie 
pojazdu do stanu sprzed zdarzenia wyrządzającego szkodę jako całości. 
Przywrócenie do takiego stanu oznacza, że pojazd ma być sprawny technicznie 
i zapewnić poszkodowanemu komfort jazdy w takim stopniu jak przed zdarzeniem. 
Jeżeli w tym celu należy wymienić uszkodzoną część, to niewątpliwie jest 
to normalne następstwo działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, 
w  rozumieniu art. 361 § 1 k.c. Zakładając, że nie da się jej naprawić w taki sposób, 
aby przywrócić ją do stanu sprzed zdarzenia wyrządzającego szkodę, część 
ta musi zostać zastąpiona inną nową częścią. W takiej sytuacji zakład ubezpieczeń 
powinien ustalić wysokość odszkodowania z uwzględnieniem cen części nowych, 
skoro bowiem chodzi o przywrócenie do stanu poprzedniego pojazdu jako całości, 

 
6 
to nie ma, co do zasady znaczenia, że w miejsce części starych wmontowano 
części nowe. W szczególności nie ma żadnych podstaw prawnych, aby zawsze 
odrębnie oceniać wartość części i jeżeli części stare były już w chwili wypadku 
częściowo zużyte, z tego powodu obniżać należne odszkodowanie za przywrócenie 
do stanu poprzedniego całego pojazdu.   
Sąd Najwyższy zauważył, że nie można z góry wykluczyć, że zamontowanie 
podczas przywracania do stanu poprzedniego nowych części spowoduje wzrost 
wartości pojazdu jako całości. Jeżeli  wymianie podlegały części już znacznie 
wyeksploatowane i przestarzałe technicznie, a jednocześnie stanowiące znaczną 
część wartości całego pojazdu, to może się okazać, że w konkretnym przypadku 
wartość pojazdu po naprawie wzrośnie. Ciężar dowodu w tym zakresie obciąża 
ubezpieczyciela.   
Odnosząc przedstawione przez Rzecznika zagadnienie prawne do 
omówionej uchwały trzeba stwierdzić, że wiąże się ono ściśle z przesądzoną w tej 
uchwale kwestią, iż odszkodowanie należne poszkodowanemu od ubezpieczyciela 
z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności  OC obejmuje  celowe i ekonomicznie 
uzasadnione koszty części nowych służących do naprawy uszkodzonego pojazdu. 
Oznacza to, że rozbieżność w tej materii w powołanych przez Rzecznika 
orzeczeniach sądów powszechnych została już rozstrzygnięta przez skład 
powiększony Sądu Najwyższego.  
Rzecznik podniósł, że z chwilą liberalizacji rynku usług motoryzacyjnych za 
sprawą wejścia w życie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1400/2002 z dnia 31 lipca 
2002 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień 
wertykalnych i praktyk uzgodnionych w przemyśle motoryzacyjnym (Dz. U. UE L 
z dnia 1 sierpnia 2002 r.) oraz implementującego je rozporządzenia Rady Ministrów 
z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie wyłączenia określonych porozumień 
wertykalnych w sektorze pojazdów samochodowych spod zakazu porozumień 
ograniczających konkurencję (Dz. U. Nr 38, poz. 329) wśród ubezpieczycieli 
wykształciła się powszechna praktyka ustalania wysokości szkody za szkodę 
w pojeździe według cen części nieoryginalnych, nawet jeśli uszkodzeniu uległy 
części 
oryginalne 
pochodzące 
bezpośrednio 
od 
producenta 
pojazdu, 

 
7 
a poszkodowany nie wyraził  zgody na ustalenie świadczenia odszkodowawczego 
według cen części alternatywnych.  
Unormowania tych rozporządzeń obowiązujących do dnia 31 maja 2010 r., 
których odpowiednikami są unormowania rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 
461/2010 z dnia 27 maja 2010 r. w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu 
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk 
uzgodnionych w sektorze pojazdów silnikowych (Dz. U. L 129/52 z dnia 28 maja 
2010 r. - dalej „rozporządzenie 461/2010”) oraz rozporządzenia Rady Ministrów 
z dnia 8 października 2010 r. w sprawie wyłączeń określonych porozumień 
wertykalnych w sektorze pojazdów samochodowych spod zakazu porozumień 
ograniczających konkurencję (Dz. U. Nr 198, poz. 1315 - dalej „rozporządzenie 
z 2010 r.”) niewątpliwie umożliwiają nabywanie części „o porównywalnej jakości”. 
W związku z tym wątpliwości Rzecznika budzi zakres obowiązku ubezpieczyciela 
odnośnie do finansowania kosztów naprawienia szkody ze względu na rodzaj 
użytych części, zwłaszcza jeżeli może to wpływać na bezpieczeństwo użytkowania 
pojazdu.   
Rzecznik, odwołując się do praktyki ubezpieczycieli, pominął, że przesłanką 
podjęcia uchwały na podstawie art. 60 ustawy o Sądzie Najwyższym jest jedynie 
rozbieżność 
orzecznictwa 
sądów 
powszechnych 
lub 
Sądu 
Najwyższego. 
W orzecznictwie natomiast ugruntowany jest pogląd, że zawarte w wymienionych 
rozporządzeniach definicje, różnicujące rodzaje części zamiennych, zostały 
określone na potrzeby  tych aktów prawnych, a nie systemu naprawienia szkody 
podlegającego zasadom art. 361 i 363 k.c., nie mogą być zatem traktowane jako 
upoważniające ubezpieczyciela do powołania się na możliwość zwolnienia się 
z  obowiązku 
naprawienia 
szkody 
przez 
zapłatę 
równowartości 
części 
„o porównywalnej jakości” z częściami oryginalnymi. 
Tytułem uzupełnienia należy wskazać, że przepisy rozporządzeń – jak 
wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie sądów powszechnych – zmierzają do 
zapewnienia większej konkurencji na rynku kupna i sprzedaży części zamiennych 
oraz na rynku usług naprawy i konserwacji pojazdów (zob. pkt 13, 17, 18 preambuły 
do rozporządzenia 461/2010). W tym celu przewidują one w szczególności zakaz 

 
8 
porozumień - uzgodnionych między producentami pojazdów a autoryzowanymi 
dystrybutorami (warsztatami) albo między producentami pojazdów a dostawcami 
części zamiennych - ograniczających możliwość dostarczania części zamiennych 
niezależnym warsztatom lub dystrybutorom albo ostatecznym użytkownikom (zob. 
art. 5 lit. a i b rozporządzenia 461/2010 i § 15 pkt 3 i 4 rozporządzenia z 2010 r.), 
zakaz porozumień ograniczających uprawnienia dystrybutora lub autoryzowanego 
warsztatu do zaopatrywania się w oryginalne części zamienne lub części zamienne 
o porównywalnej jakości u przedsiębiorców innych niż dostawca (§ 15 pkt 4 
rozporządzenia z 2010 r; por. też pkt 17 zd. 2 i 3 Preambuły do rozporządzenia 
461/2010) oraz zakaz porozumień między producentem pojazdów a dostawcą 
komponentów do pierwotnego montażu tych  pojazdów, ograniczających możliwość 
dostawcy do umieszczania swojego znaku towarowego (znaku firmowego, logo) na 
dostarczanych komponentach lub częściach zamiennych (zob. art. 5 lit. a i b 
rozporządzenia 461/2010 i § 15 pkt 5 rozporządzenia z 2010 r.). Przywołane 
regulacje, jak wskazano, dotyczą jedynie wymienionych w nich porozumień i w 
żaden sposób nie ograniczają praw poszkodowanego do żądania ustalenia 
odszkodowania 
z uwzględnieniem 
cen 
części 
oryginalnych. 
Ustalanie 
odszkodowania z wykorzystaniem cen tych części nie narusza prokonkurencyjnego 
celu powyższych zakazów.  
Zwiększenie konkurencji na rynku części zamiennych ma na celu także 
regulacja przewidziana w art. 1061 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo 
własności przemysłowej (jedn. tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), 
zgodnie z którym ochrona z tytułu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego nie 
przysługuje wytworowi stanowiącemu część składową wytworu złożonego, 
używaną do naprawy tego wytworu w taki sposób, by przywrócić mu jego wygląd 
początkowy (ust. 1), a osoby trzecie mogą korzystać z takiego wytworu poprzez 
jego wytwarzanie, oferowanie, wprowadzanie do obrotu, import, eksport lub 
używanie wytworu, w którym wzór jest zawarty bądź zastosowany, lub poprzez 
składowanie takiego wytworu dla takich celów (ust. 2). Również i ta regulacja 
w żaden sposób nie ogranicza prawa poszkodowanego do wyboru sposobu 
naprawienia szkody.  

 
9 
Rzecznik przyznał, że w orzecznictwie sądów powszechnych nie ma 
rozbieżności w wykładni art. 361 i 363 k.c., gdy uszkodzeniu uległ pojazd 
stosunkowo nowy (do 3 lat) i będący na gwarancji producenta; zasadą wówczas jest 
ustalenie wysokości szkody według cen części oryginalnych. 
Sąd Najwyższy ubocznie zauważa, że w odniesieniu do pojazdów będących 
jeszcze na gwarancji producenta dozwolone są porozumienia wertykalne, 
zawierające klauzule nakładające na autoryzowane warsztaty wymóg, by w ramach 
napraw gwarancyjnych korzystały wyłącznie z części zamiennych dostarczanych 
przez producenta pojazdów na potrzeby tych napraw są one dozwolone w świetle 
rozporządzenia 461/2010, które wskazuje w pkt 17 zd. 3 preambuły, że „ze względu 
na bezpośrednie, umowne zaangażowanie producentów pojazdów w naprawy 
gwarancyjne, bezpłatny serwis oraz prace związane z usuwaniem wad fabrycznych 
porozumienia 
zawierające 
zobowiązanie 
autoryzowanych 
warsztatów 
do 
korzystania wyłącznie z części zamiennych dostarczanych przez producenta 
pojazdów na potrzeby tych napraw powinny zostać objęte wyłączeniem” 
(tzn. przewidzianym w rozporządzeniu wyłączeniem grupowym od zakazu 
porozumień ograniczających konkurencję, o którym mowa w art. 101 ust. 3 Traktatu 
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Są one dozwolone także w świetle § 11 pkt 5 
rozporządzenia z 2010 r. uznającego za dozwolone klauzule ograniczające 
konkurencję zawarte w porozumieniach wertykalnych w sektorze pojazdów 
samochodowych, które nakładają na warsztat obowiązek stosowania do napraw 
gwarancyjnych, 
bezpłatnych 
usług 
serwisowych 
lub 
usług 
serwisowych 
dokonywanych w ramach kampanii serwisowych oryginalnych części zamiennych, 
dostarczanych przez dostawcę.  
Upatrywana 
przez 
Rzecznika 
rozbieżność 
w 
orzecznictwie 
sądów 
powszechnych, pomijając rozstrzygniętą uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 
12 kwietnia 2012 r., dotyczy w rzeczywistości nie wykładni prawa, lecz jego 
stosowania. Rzecznik dla jej wykazania odwołał się do rozstrzygnięć sądów 
powszechnych, w których wiek pojazdów (8-letnich, 9-letnich i starszych) 
uzasadniał ustalenie wysokości szkody według cen części alternatywnych. W ocenie 
Rzecznika, gdy w takim pojeździe uszkodzeniu lub zniszczeniu uległa część 
oryginalna, zasadą powinno być ustalenie wysokości szkody także według cen 

 
10
części oryginalnych, a to dlatego, że tylko wykorzystanie takich części zapewnia 
przywrócenie pojazdowi stanu poprzedniego pod wszystkimi istotnymi względami. 
Użycie części nieoryginalnych nie prowadzi do pełnej restytucji ze względu na 
generalnie niższą, a w każdym razie niepewną jakość takich części i związane 
z nimi ryzyka. 
W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że poszkodowany może żądać od 
ubezpieczyciela kwoty odpowiadającej wszelkim celowym i ekonomicznie 
uzasadnionym wydatkom służącym do przywrócenia stanu poprzedniego, 
przy czym koszty te muszą być odnoszone do każdego indywidualnego przypadku. 
Inna jest bowiem sytuacja poszkodowanego, w którego pojeździe uległy 
uszkodzeniu lub zniszczeniu  części oryginalne, które także w braku uszkodzenia 
wcześniej czy później i tak musiałyby zostać wymienione ze względu na naturalny 
proces zużywania (części o krótszym okresie przydatności niż sam pojazd, takie jak 
np. opony, akumulator, okładziny hamulców, zawieszenie przednie, amortyzatory, 
tłumik, niekiedy także pełne lakierowanie), a inna, gdy uszkodzeniu lub zniszczeniu  
uległy części oryginalne, których okres trwałości odpowiada żywotności samego 
pojazdu. 
Zgodnie przyjmuje się również, że przywrócenie stanu poprzedniego ma 
miejsce, jeżeli stan pojazdu po naprawie pod każdym istotnym względem (stanu 
technicznego, zdolności użytkowania, części składowych, trwałości, wyglądu 
estetycznego itd.) odpowiada stanowi pojazdu przed uszkodzeniem. 
Nie budzi wątpliwości, że oryginalność części wykorzystywanych do naprawy 
pojazdu stanowi istotny czynnik decydujący o tym, czy naprawa jest wystarczająca 
dla przywrócenia  jego do stanu poprzedniego. Jest oczywiste, że  ich dobór może 
prowadzić do pogorszenia położenia poszkodowanego. Pogorszenie takie miałoby  
miejsce zarówno wtedy, gdyby użyta część była częścią gorszą (pod istotnymi 
względami) od tej, która uległa uszkodzeniu, jak i wtedy, gdyby równowartość 
„restytucyjna” części zastępczej byłaby niepewna. Nie oznacza to jednak, 
że w razie uszkodzenia części pochodzącej bezpośrednio od producenta pojazdu, 
do naprawy albo obliczania kosztów naprawy mogą być wykorzystane tylko ceny 
takich części („części oryginalnych bezpośrednio pochodzących od producenta 

 
11
pojazdu”). W ten sam sposób należy co do zasady ocenić wykorzystanie przy 
ustalaniu odszkodowania także innych części nowych, które są tej samej jakości, 
co części pochodzące bezpośrednio od producenta pojazdu, oznaczone jego 
znakiem towarowym albo logo (rozprowadzone w opakowaniach w ten sposób 
oznaczonych) i dystrybuowane w ramach jego sieci dystrybucji 
Takimi częściami są występujące w obrocie części wyprodukowane przez 
tego samego producenta części, który dostarcza producentowi pojazdu części do 
montażu pojazdów lub części zamienne. Są to części produkowane zgodnie ze 
specyfikacjami i standardami produkcyjnymi, ustalonymi przez producenta pojazdu, 
a więc części dokładnie tej samej jakości co części pochodzące bezpośrednio od 
producenta pojazdu, a różniące się tylko oznakowaniem. Stąd ich użycie należy co 
do zasady uznać za równoważne użyciu części oryginalnych. Dla wykazania przez 
ubezpieczyciela, że podstawą kalkulacji odszkodowania były ceny takich właśnie 
części wystarczające byłoby wskazanie, iż części pochodzą od producenta części 
dostarczającego te części producentowi pojazdu (jako komponenty i zamienniki), 
i że producent tych części zaświadczył, iż zostały wyprodukowane zgodnie ze 
specyfikacjami i standardami produkcyjnymi ustalonymi przez producenta danych 
pojazdów. 
Oczywiście, 
okoliczności 
te 
powinny 
być 
uprzednio 
przez 
ubezpieczyciela ustalone.  
Wymagania te są dalej idące niż te, na które wskazuje definicja 
zamieszczona w § 2 pkt 21 rozporządzenia z 2010 r. (identycznie § 2 pkt 20 
rozporządzenia z 2003 r.). Mimo, że jej znaczenie ogranicza się do samego 
rozporządzenia, 
warto 
wskazać, 
iż 
zgodnie 
z 
tym 
przepisem: 
„Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: (…) oryginalne części zamienne - 
części zamienne tej samej jakości co komponenty stosowane do montażu pojazdu 
samochodowego, 
produkowane 
zgodnie 
ze 
specyfikacjami 
i standardami 
produkcyjnymi, ustalonymi przez producenta tych pojazdów do produkcji 
komponentów lub części zamiennych danego pojazdu samochodowego, w tym 
części zamienne produkowane na tej samej linii produkcyjnej co komponenty 
danego 
pojazdu 
samochodowego; 
przyjmuje 
się, 
że 
części 
zamienne 
są oryginalne, jeżeli producent tych części zaświadczy, że zostały one 
wyprodukowane 
zgodnie 
ze 
specyfikacjami 
i 
standardami 
produkcyjnymi 

 
12
ustalonymi przez producenta danych pojazdów i są one tej samej jakości co części 
stosowane do montażu tych pojazdów”. W literalnym ujęciu, do przyjęcia, że część 
jest oryginalna w rozumieniu § 2 pkt 21 rozporządzenia z 2010 r., wystarczy 
zaświadczenie producenta, przy czym przepis nie zastrzega wyraźnie, iż musi 
to być producent części dostarczanych producentowi pojazdu (niewykluczone, że to 
jednak zakłada). Przepis ten, wzorowany na § 2 pkt 20 rozporządzenia z 2003 r., 
był zainspirowany art. 1 ust. lit. t rozporządzenia 1400/2002, który również istotną 
wagę przywiązywał do zaświadczenia producenta części. W związku z tym warto 
nadmienić, że koncepcja ta nie została przejęta do rozporządzenia 461/2010. 
To ostatnie, obecnie obowiązujące rozporządzenie nie zawiera już analogicznej 
definicji 
części 
oryginalnych 
(mimo 
to 
definicja 
ta 
została 
utrzymana 
w rozporządzeniu z 2010 r.), ani nie wiąże żadnych domniemań co do jakości 
części z zaświadczeniem producenta części, poprzestając na wskazaniu w pkt 17 
preambuły, że zawarte w rozporządzeniu regulacje nie ograniczają „możliwości 
producentów pojazdów w zakresie wymagania od autoryzowanych warsztatów 
działających w ich systemie dystrybucji stosowania wyłącznie takich części 
zamiennych, które pod względem jakości odpowiadają komponentom stosowanym 
w montażu danego pojazdu silnikowego”. Mimo to zaświadczenie o równoważnej 
jakości części można uznać za wystarczające dla wykorzystania cen tych części 
jako podstawy ustalenia wysokości odszkodowania, jednakże tylko pod warunkiem, 
że zaświadczenie takie pochodzi od producenta części oryginalnych dostarczanych 
producentowi pojazdu (tylko w takim przypadku zaświadczenie to można uznać za 
wystarczająco wiarygodne). 
Oczywiste jest, że powyższa reguła dotycząca zasadności wykorzystania 
przy ustalaniu wysokości odszkodowania cen części równoważnych oryginalnym 
nie jest miarodajna w każdym przypadku. W niektórych przypadkach istotną cechą 
decydującą o zupełności restytucji jest - obok jakości części - samo pochodzenie 
części od producenta pojazdu (a więc w praktyce opatrzenie go znakiem 
towarowym lub logo producenta pojazdu). Odnosi się to w szczególności do 
wspomnianych pojazdów będących jeszcze na gwarancji producenta, który 
wymaga od autoryzowanych warsztatów, by w ramach napraw gwarancyjnych 

 
13
korzystały wyłącznie z części zamiennych dostarczanych przez producenta 
pojazdów na potrzeby tych napraw.  
Także szczególny interes poszkodowanego może uzasadniać dokonanie 
naprawy z wykorzystaniem części oryginalnych, pochodzących bezpośrednio od 
producenta pojazdu. Biorąc rzecz przykładowo, gdy pojazd był dotychczas 
serwisowany 
i 
naprawiany 
wyłącznie 
przy 
użyciu 
części 
oryginalnych 
(tzn. „pochodzących bezpośrednio od producenta pojazdu”), a kontynuacja takiej 
„historii” pojazdu może wpłynąć na jego wartość handlową, czy też  gdy 
poszkodowany potwierdzi swój uzasadniony interes w dokonaniu naprawy 
z wykorzystaniem części oryginalnych przez to, że jej faktycznie dokona 
(przedstawi rachunki).  
Z drugiej strony, gdy użytkowane w Polsce pojazdy są w znacznym odsetku 
modelami przestarzałymi, nie można wykluczyć sytuacji, w których uzasadniona 
będzie rezygnacja z ograniczenia możliwości przyjmowania do podstawy ustalania 
odszkodowania 
cen 
części 
równoważnych 
oryginalnym 
i 
dopuszczenie 
wykorzystania cen części zamiennych „o porównywalnej jakości” w rozumieniu § 2 
pkt 21 rozporządzenia z 2010 r. - a więc części zamiennych, „których producent 
zaświadczy, że są one tej samej jakości co komponenty, które są lub były 
stosowane do montażu danych pojazdów samochodowych”.  W szczególności, gdy 
przyjęcie za punkt odniesienia cen części „o porównywalnej jakości” (objętych 
gwarancją producenta części) będzie bliższe zasadzie pełnej restytucji niż 
uwzględnienie cen części równoważnych oryginalnym (tzn. koszty tych ostatnich 
nie byłyby celowe i ekonomicznie uzasadnione). Będzie to dotyczyć sytuacji, 
w której część nowa „o porównywalnej jakości”, objęta gwarancją producenta 
części, jest pewniejsza i bardziej użyteczna niż część oryginalna, która już przed 
uszkodzeniem była wyeksploatowana do tego stopnia, że nie może konkurować 
(pod względem użyteczności i ryzyk) nawet z częściami nowymi „o porównywalnej 
jakości”. W takich przypadkach generalnie uzasadnione jest uwzględnienie 
możliwości wykorzystania do naprawy części nowych „o porównywalnej jakości”. 
Podobnie w wypadku części o prostej konstrukcji, których „zdatność” do pełnej 
restytucji jest możliwa do oceny bez skomplikowanych badań. Także te części 
mogą być zastąpione częściami „o porównywalnej jakości”. Jednakże nawet 

 
14
w omawianych przypadkach należy oceniać – stosownie do poczynionych 
uprzednio wskazań - czy poszkodowany nie ma szczególnego interesu 
w wykorzystaniu części oryginalnych, pochodzących od producenta pojazdu.  
Przytoczone przez Rzecznika wątpliwości wskazują, że w rzeczywistości 
dotyczą one stosowania prawa. Rozmaitość okoliczności faktycznych dotyczących 
naprawy uszkodzonego pojazdu, jego stanu sprzed i po wypadku, rodzaju napraw 
i użytych 
części 
oraz 
następstw 
w 
sferze 
usprawiedliwionych 
interesów 
majątkowych poszkodowanego, uniemożliwia ich rozstrzygnięcie bez uprzedniego 
konstruowania kolejnych wariantów stanu faktycznego.  
W tej sytuacji Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy o Sądzie 
Najwyższym postanowił jak w sentencji, uznając, że nie zostały spełnione warunki 
umożliwiające podjęcie uchwały.