III CZP 85/05

Uchwała z dnia 24 listopada 2005 r., III CZP 85/05 
 
Sędzia SN Zbigniew Strus (przewodniczący) 
Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) 
Sędzia SN Antoni Górski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z odwołania Konsorcjum Przedsiębiorstwo 
Wielobranżowe Jan L. Zakład Pracy Chronionej i Zakład Instalacji Elektrycznych C. 
Marian C. przeciwko Gminie B. o udzielenie zamówienia publicznego, po 
rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 24 listopada 2005 r. 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Katowicach 
postanowieniem z dnia 14 lipca 2005 r.: 
"1) Czy w sprawie, w której wartość przedmiotu zamówienia nie przekracza 
wskazanych w art. 182 ust. 2 pkt 2 b PZP a wyrok zespołu arbitrów uwzględniając 
odwołanie unieważnił wszystkie czynności zamawiającego – wyrok taki podlega 
wykonaniu przez zamawiającego mimo, że wniósł on od niego skargę a w związku 
z tym – czy zasadny jest protest wykonawcy kwestionujący fakt podjęcia w toku 
postępowania ze skargi przez zamawiającego czynności nakazanych innym 
wyrokiem zespołu arbitrów wydanym w związku z tym samym postępowaniem o 
zamówienie publiczne, jeśli ten drugi wyrok zespołu arbitrów nie został zaskarżony; 
a w wypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie o wykonalność wyroku 
zespołu arbitrów 
2) czy w przypadku wartości przedmiotu zamówienia niższych, niż wskazane 
w art. 182 ust. 2 pkt 2 b PZP a więc, gdy ostateczne rozstrzygnięcie protestu 
następuje z dniem doręczenia orzeczenia zespołu arbitrów a – zgodnie z art. 181 
ust. 1 PZP bieg terminu związania ofertą ulega zawieszeniu do tej daty może być w 
toku postępowania sądowego ze skargi zamawiającego dowolnie przedłużony 
przez zamawiającego i wykonawców termin związania ofertą – niezależnie od 
terminów wynikających z ustawy (art. 85 ust. 1 PZP) i SIWZ oraz trybu 
unormowanego w art. 85 ust. 2 PZP a jeśli nie – czy upływ terminu związania ofertą 
wiążący się z doręczeniem orzeczenia zespołu arbitrów uzasadnia unieważnienie 
postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 PZP czy ewentualnie – umorzenie 
postępowania przez Sąd jako bezprzedmiotowego – w związku z art. 94 PZP, wg 

którego zamawiający zawiera umowę nie później, niż przed upływem terminu 
związania ofertą?" 
podjął uchwałę: 
 
1. Skuteczny lub wykonalny jest wyrok zespołu arbitrów, unieważniający 
wszystkie czynności zamawiającego, od którego wniesiono skargę do sądu, 
wydany w sprawie w której wartość przedmiotu zamówienia nie przekracza 
wartości wskazanych w art. 182 ust. 2 pkt 2b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. 
– Prawo zamówień publicznych (Dz.U. Nr 19, poz. 177 ze zm.); 
2. W sytuacji określonej w punkcie 1 termin związania ofertą ulega 
przedłużeniu o czas, w jakim bieg tego terminu był zawieszony na skutek 
wniesienia protestu (art. 181 ust. 1 tej ustawy); wniesienie do sądu skargi na 
wyrok zespołu arbitrów wydany po rozpoznaniu protestu nie stanowi 
podstawy do przedłużenia tego terminu, jednakże stwierdzenie jego upływu 
prowadzi do unieważnienia przez sąd postępowania o udzielenie zamówienia. 
 
Uzasadnienie 
 
Zagadnienie przedstawione do rozstrzygnięcia powstało przy rozpoznawaniu 
skargi Gminy B. na wyroki zespołu arbitrów przy Urzędzie Zamówień Publicznych w 
Warszawie z dnia 7 kwietnia 2005 r. i z dnia 25 kwietnia 2005 r. Z uzasadnienia 
postanowienia Sądu Okręgowego wynika, że w dniu 4 listopada 2004 r. zespół 
arbitrów wydał wyrok unieważniający wszystkie czynności zamawiającego w 
postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Zamawiający wniósł skargę od 
tego wyroku, uwzględnioną przez Sąd Okręgowy w Katowicach, który wyrokiem z 
dnia 12 kwietnia 2005 r. wyrok zespołu arbitrów zmienił i oddalił odwołanie. W tym 
samym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego zamawiający dokonał 
czynności, która została zaskarżona do zespołu arbitrów. Na skutek tej skargi 
zespół arbitrów wyrokiem z dnia 18 listopada 2004 r. nakazał zamawiającemu 
powtórzenie czynności pod kątem badania rażąco niskiej ceny, a zamawiający – 
uznając, że wyrok z dnia 4 listopada 2004 r., jako zaskarżony skargą, nie podlega 
wykonaniu – przystąpił do wykonania czynności nakazanych mu wyrokiem z dnia 

18 listopada 2004 r. Wykonawca wniósł kolejny protest, kwestionując 
dopuszczalność podejmowania tych czynności i domagając się unieważnienia 
postępowania wobec istnienia wcześniejszego wyroku zespołu arbitrów. Zespół 
arbitrów uznał, że wyrok z dnia 4 listopada 2004 r. powinien być wykonany, stanowi 
bowiem ostateczne rozstrzygnięcie protestu, a wniesienie skargi do sądu nie 
wstrzymuje jego wykonania. Z tego względu uznał, że zamawiający w sposób 
niedopuszczalny kontynuował postępowanie, które jako obarczone wadą podlega 
unieważnieniu. Podobne stanowisko i rozstrzygnięcie dotyczyło protestu w 
przedmiocie odrzucenia oferty i wyboru oferty przez zamawiającego. 
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał za konieczne przesądzenie kwestii, 
czy wyrok zespołu arbitrów uwzględniający odwołanie podlega wykonaniu także w 
wypadku złożenia skargi przez zamawiającego, czy też w takiej sytuacji, gdy 
wartość przedmiotu zamówienia nie przekracza progu określonego w art. 182 ust. 2 
pkt 2a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. nr 
19, poz. 177 ze zm. – dalej: "Pr.z.p.") zamawiający nie ma interesu prawnego we 
wniesieniu skargi, a przedmiot orzekania przez sąd nie istnieje. Wątpliwości 
wzbudził także termin związania ofertą, skoro wobec ostatecznego rozstrzygnięcia 
protestu i upływu tego terminu zawarcie umowy nie jest już dopuszczalne. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych, 
obowiązująca od dnia 2 marca 2004 r., przewiduje trzy środki ochrony prawnej w 
postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego – protest do zamawiającego 
(art. 180 ust. 1), odwołanie do zespołu arbitrów (art. 184 ust. 1) i skargę do sądu 
(art. 194 ust. 1). Jak wynika z art. 181, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia 
protestu zamawiający nie może zawrzeć umowy, gdyż do tego czasu bieg terminu 
związania ofertą ulega zawieszeniu, to zaś, kiedy protest jest ostatecznie 
rozstrzygnięty, wynika z art.182 ust. 2 Pr.z.p. Następuje to z chwilą upływu terminu 
do wniesienia odwołania (art. 182 ust. 2 pkt 1), a w przypadku wniesienia odwołania 
– z dniem doręczenia postanowienia kończącego postępowanie odwoławcze albo 
wyroku zespołu arbitrów (art. 182 ust. 2 pkt 2a), albo z dniem wydania wyroku lub 
postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przez sąd okręgowy, dotyczy 
to jednak wypadków, gdy wartość przedmiotu zamówienia jest wyższa niż wyrażona 
w złotych kwota 10 000 euro, a dla dostaw lub usług – 5000 euro (art. 182 ust. 2 pkt 
2b). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wartość przedmiotu zamówienia 

tego progu nie przekracza, zatem o ostatecznym rozstrzygnięciu protestu stanowił 
dzień doręczenia wyroku zespołu arbitrów. 
Przedstawione przez Sąd Okręgowy wątpliwości wywołał fakt wydania przez 
zespół arbitrów sprzecznych wyroków; pierwszy unieważnił wszystkie czynności 
zamawiającego, podczas gdy następne nakazywały powtórzenie niektórych nich, a 
kolejne, będące przedmiotem skargi do sądu, unieważniły postępowanie dotyczące 
tych czynności. Wyroki te ponadto zaskarżone zostały skargą do Sądu 
Okręgowego. Brzmienie przytoczonych przepisów nie pozostawia jednak 
wątpliwości odnośnie do tego, że w wypadku, w którym wartość przedmiotu 
zamówienia nie przekracza określonego w art. 182 ust. 2 pkt 2b progu, pomimo 
zaskarżenia wyroku zespołu arbitrów do sądu, jest on, w zależności od jego treści, 
wykonalny albo skuteczny, skoro to właśnie ten wyrok, a nie wyrok sądu, jest 
ostatecznym rozstrzygnięciem protestu. Także zatem wyrok unieważniający całe 
postępowanie albo tylko niektóre czynności musi być uznany za skuteczny. 
Powstaje więc pytanie, czy wniesienie na taki wyrok skargi do sądu nie jest 
bezprzedmiotowe, tym bardziej, że postępowanie sądowe nie może w tej sytuacji 
doprowadzić do zagwarantowania podstawowego celu Prawa zamówień 
publicznych, jakim jest zapewnienie dokonania wyboru najkorzystniejszej oferty 
zawarcia umowy na wykonanie prac finansowanych ze środków publicznych. Nie 
jest to możliwe, gdyż termin związania ofertą upłynął. Terminy związania 
wykonawcy ofertą określone są w art. 85 Pr.z.p., zgodnie zaś z art. 94 ust. 1, 
zamawiający zawiera umowę nie później niż przed terminem związania wykonawcy 
ofertą, a zawieszenie biegu tego terminu dotyczy tylko czasu, w jakim trwało 
postępowanie wywołane wniesieniem protestu i tylko o ten czas termin związania 
ofertą ulega przedłużeniu. W doktrynie wyrażone zostały poglądy, że w takiej 
sytuacji wniesienie skargi do sądu może okazać się jedynie podstawą do toczenia 
bezprzedmiotowych sporów, a co za tym idzie, bezprzedmiotowe jest także 
postępowanie sądowe. 
Takiego poglądu nie można podzielić. Sam fakt, że wyrok zespołu arbitrów 
rozstrzygający protest i nakazujący powtórzenie czynności albo unieważniający 
czynność lub całe postępowanie jest wykonalny lub skuteczny nie oznacza 
bezprzedmiotowości postępowania sądowego wszczętego skargą na taki wyrok. 
Należy zwrócić uwagę, że ustawa przyznaje prawo do skargi niezależnie od 
wartości przedmiotu zamówienia, chociaż tylko przy wyższej wartości wyrok 

zespołu arbitrów nie jest wykonalny. Skarga do sądu powszechnego jest 
przewidzianym w ustawie środkiem odwoławczym, wprowadzonym do polskiego 
systemu prawnego koniecznością dostosowania prawa krajowego do wymogów 
prawa unijnego, do czego zobowiązywały dyrektywy 89/665/EEC i 92/13/EEC, 
nakazujące wprowadzenie efektywnego systemu procedur odwoławczych w 
zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane. Kontrola 
sądowa byłaby iluzoryczna przy uznaniu, że w wypadku, w którym umowa nie może 
być zawarta wobec upływu terminu związania ofertą po ostatecznym 
rozstrzygnięciu protestu, wniesienie skargi jest bezprzedmiotowe. Takie stanowisko 
zakłada też nieracjonalność ustawodawcy. Trzeba jednak dodać, że niemożność 
zawarcia umowy wobec upływu terminu związania ofertą stanowi okoliczność 
określoną w art. 93 ust. 1 Pr.z.p., nakładająca na zamawiającego obowiązek 
unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia. Stwierdzenie z urzędu takiej 
okoliczności przez sąd stanowi przesłankę uchylenia orzeczenia zespołu arbitrów i 
unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia (por. uchwały Sądu 
Najwyższego z dnia 27 stycznia 2005 r., III CZP 78/04, OSNC 2005, nr 12, poz. 202 
oraz z dnia 14 października 2005 r., III CZP 73/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 121). 
Wobec powyższego orzeczono, jak uchwale (art. 390 k.p.c.).