III CZP 84/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPełny skład Izby Cywilnej Sądu Najwyższego rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące biegu dziesięcioletniego terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, zgodnie z art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. Przedmiotem sporu była interpretacja, czy termin ten powinien być liczony od dnia zdarzenia wyrządzającego szkodę, czy też od dnia jej powstania lub ujawnienia. Po analizie różnych poglądów doktryny i orzecznictwa, Sąd Najwyższy podjął uchwałę stwierdzającą, że roszczenie przedawnia się z upływem dziesięciu lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, niezależnie od tego, kiedy szkoda powstała lub się ujawniła. Uzasadnienie podkreśla jednoznaczne brzmienie przepisu, argumenty systemowe i funkcjonalne, a także wskazuje, że ewentualne zmiany legislacyjne w celu złagodzenia skutków takiego rozwiązania leżą w gestii ustawodawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 442 § 1 zd. 2 k.c. w zakresie biegu dziesięcioletniego terminu przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu Kodeksu cywilnego i jego wykładni. Może być stosowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Zagadnienia prawne (1)
Czy dziesięcioletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 442 § 1 zdanie drugie k.c., zawsze powinien być liczony od dnia zdarzenia wyrządzającego szkodę, bez względu na datę powstania czy ujawnienia tej szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dziesięcioletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym biegnie od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, bez względu na to, kiedy szkoda powstała lub się ujawniła.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na jednoznacznym brzmieniu art. 442 § 1 zd. 2 k.c., argumentach systemowych (lex specialis wobec art. 120 k.c.) i funkcjonalnych (stabilność stosunków prawnych, interes dłużnika). Podkreślono, że wykładnia językowa nie pozwala na inne rozumienie przepisu, a ewentualne zmiany legislacyjne leżą w gestii ustawodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Praw Obywatelskich | instytucja | wnioskodawca |
| Zastępca Prokuratora Generalnego | instytucja | uczestnik |
| Stanisław Trociuk | osoba_fizyczna | Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 442 § § 1
Kodeks cywilny
Dziesięcioletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym biegnie od dnia zdarzenia wyrządzającego szkodę, bez względu na datę powstania lub ujawnienia szkody.
Pomocnicze
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis ogólny określający początek biegu przedawnienia od dnia wymagalności roszczenia, który jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 442 § 1 zd. 2 k.c.
u.SN art. 60 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna dla Rzecznika Praw Obywatelskich do wniesienia o podjęcie uchwały przez Sąd Najwyższy.
u.RPO art. 16 § ust. 2 pkt 4
Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Podstawa prawna dla Rzecznika Praw Obywatelskich do wniesienia o podjęcie uchwały przez Sąd Najwyższy.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja normalnego następstwa zdarzenia.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Możliwość nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia jako sprzecznego z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu przedawnienia przez wytoczenie powództwa o ustalenie odpowiedzialności sprawcy za szkodę przyszłą.
k.c. art. 117
Kodeks cywilny
Ogólna zasada przedawnienia roszczeń majątkowych.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Ogólne przepisy dotyczące przedawnienia.
k.c. art. 77 § ust. 1 i 2
Kodeks cywilny
Konstytucyjne prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.
k.c. art. 31 § ust. 3
Kodeks cywilny
Konstytucyjna zasada dopuszczalności ograniczenia praw ustawą zwykłą.
k.z. art. 283 § § 3
Kodeks zobowiązań
Poprzednik prawny art. 442 § 1 zd. 2 k.c.
Ustawa z dnia 18 lipca 1950 r. – przepisy wprowadzające przepisy ogólne prawa cywilnego art. III
Skrócenie terminu przedawnienia z dwudziestu do dziesięciu lat.
u.p.a. art. 41 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1986 r. - Prawo atomowe
Przepis dotyczący początku biegu przedawnienia.
u.p.a. art. 105 § ust. 2 zdanie drugie
Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe
Przepis dotyczący przedawnienia szkody jądrowej w mieniu i środowisku.
k.k. art. 101 § § 1 i 3
Kodeks karny
Rozróżnienie czasu popełnienia przestępstwa od czasu nastąpienia skutku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Jednoznaczne brzmienie art. 442 § 1 zd. 2 k.c. • Argumenty systemowe (lex specialis wobec art. 120 k.c.) • Argumenty funkcjonalne (stabilność stosunków prawnych, interes dłużnika) • Wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna prowadzą do wniosku, że termin biegnie od dnia zdarzenia.
Odrzucone argumenty
Argumenty słusznościowe wskazujące na możliwość przedawnienia roszczenia przed jego powstaniem lub ujawnieniem. • Argumenty logiczne i systemowe przemawiające za tym, że przedawnienie nie może nastąpić przed powstaniem szkody. • Argumenty oparte na zasadach współżycia społecznego (art. 5 k.c.) jako sposobie łagodzenia skutków przedawnienia. • Argumenty oparte na konstytucyjnej zasadzie sprawiedliwości i prawie do sądu.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę (art. 442 § 1 zdanie drugie k.c.), bez względu na to, kiedy szkoda powstała lub się ujawniła. • „w każdym wypadku” • „dzień, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę” • „termin przedawnienia a tempore facti” • „stabilności i pewności stosunków społecznych” • „nie można nadać mu innego znaczenia niż to, na które wprost wskazuje jego treść”
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Helena Ciepła
członek
Stanisław Dąbrowski
członek
Józef Frąckowiak
członek
Jan Górowski
członek
Antoni Górski
członek
Irena Gromska-Szuster
członek
Maria Grzelka
członek
Jacek Gudowski
członek
Marian Kocon
członek
Iwona Koper
członek
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Grzegorz Misiurek
członek
Barbara Myszka
członek
Henryk Pietrzkowski
członek
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Elżbieta Skowrońska-Bocian
sprawozdawca
Zbigniew Strus
członek
Marek Sychowicz
sprawozdawca, uzasadnienie
Lech Walentynowicz
członek
Hubert Wrzeszcz
członek
Mirosława Wysocka
członek
Kazimierz Zawada
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Tadeusz Żyznowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 442 § 1 zd. 2 k.c. w zakresie biegu dziesięcioletniego terminu przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu Kodeksu cywilnego i jego wykładni. Może być stosowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, która ma szerokie zastosowanie praktyczne i budzi wątpliwości interpretacyjne. Rozstrzygnięcie SN jest kluczowe dla prawników zajmujących się odszkodowaniami.
“Czy roszczenie może się przedawnić, zanim powstanie? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię przedawnienia szkody.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.