III CZP 84/05

Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 17 lutego 2006 r., 
III CZP 84/05 
 
Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący), Sędzia SN Mirosław Bączyk, 
Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz, Sędzia SN Helena Ciepła, Sędzia SN 
Stanisław Dąbrowski, Sędzia SN Józef Frąckowiak, Sędzia SN Jan Górowski, 
Sędzia SN Antoni Górski, Sędzia SN Irena Gromska-Szuster, Sędzia SN Maria 
Grzelka, Sędzia SN Jacek Gudowski, Sędzia SN Marian Kocon, Sędzia SN Iwona 
Koper, Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski, Sędzia SN Grzegorz Misiurek, Sędzia SN 
Barbara Myszka, Sędzia SN Henryk Pietrzkowski, Sędzia SN Krzysztof 
Pietrzykowski, Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca), Sędzia SN 
Zbigniew Strus, Sędzia SN Marek Sychowicz (sprawozdawca, uzasadnienie), 
Sędzia SN Lech Walentynowicz, Sędzia SN Hubert Wrzeszcz, Sędzia SN 
Mirosława Wysocka, Sędzia SN Kazimierz Zawada, Sędzia SN Dariusz 
Zawistowski, Sędzia SN Tadeusz Żyznowski 
 
Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2006 r., przy 
udziale Zastępcy Prokuratora Generalnego Ireny Okrągłej oraz Zastępcy Rzecznika 
Praw Obywatelskich Stanisława Trociuka, na skutek zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 26 lipca 2005 r., 
III CZP 8/05: 
"Czy dziesięcioletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 442 § 1 
zdanie drugie k.c., zawsze powinien być liczony od dnia zdarzenia wyrządzającego 
szkodę, bez względu na datę powstania czy ujawnienia tej szkody?” 
podjął uchwałę: 
 
 
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym 
przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło 
zdarzenie wyrządzające szkodę (art. 442 § 1 zdanie drugie k.c.), bez względu 
na to, kiedy szkoda powstała lub się ujawniła. 
 

Uzasadnienie 
 
I. Na podstawie art. 60 § 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie 
Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), w związku z art. 16 ust. 2 pkt 4 
ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (jedn. tekst: Dz.U. z 
2001 r. Nr 14, poz. 147), Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o podjęcie przez Sąd 
Najwyższy uchwały mającej na celu rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego 
przytoczonego na wstępie. Uznając, że zagadnienie to ma fundamentalne 
znaczenie dla praktyki sądowej, skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego 
postanowieniem z dnia 26 lipca 2005 r. przekazał wniosek o podjęcie uchwały 
pełnemu składowi Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. 
Istota zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia sprowadza 
się do tego, czy dziesięcioletni termin przedawnienia przewidziany w art. 442 § 1 
zdanie drugie k.c. dotyczy także tych roszczeń, które powstały po jego upływie, 
wskutek późniejszego powstania lub ujawnienia się szkody wyrządzonej w 
przeszłości. Zdaniem Rzecznika, kwestia ta, o dużej doniosłości społecznej, budzi 
poważne rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych, których źródłem jest 
także brak jednolitego w tym zakresie stanowiska Sądu Najwyższego. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego, podobnie jak w doktrynie, można 
wyróżnić dwa kierunki interpretacji art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. Według jednego, 
zdaniem Rzecznika – przeważającego w orzecznictwie i w doktrynie, kategoryczne 
brzmienie art. 442 k.c. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że roszczenie o 
naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się zawsze 
po upływie dziesięciu lat od zdarzenia wywołującego szkodę. Bez znaczenia 
pozostaje nie tylko chwila powzięcia przez poszkodowanego wiadomości o 
szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia, ale także chwila ujawnienia, a 
nawet powstania szkody. Konsekwencją tego poglądu jest stwierdzenie, że 
dopuszczalne są przypadki przedawnienia roszczeń nie tylko zanim staną się 
wymagalne, ale nawet zanim w ogóle powstaną. Za tym kierunkiem interpretacji 
przemawia wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna. 
Przeciwnicy tego stanowiska twierdzą, że art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. nie 
stanowi wyjątku od zasady, iż roszczenie odszkodowawcze nie może ulec 
przedawnieniu zanim wystąpi szkoda. Kierunek ten mają wspierać przede 
wszystkim argumenty natury słusznościowej. Według jego zwolenników, 

rygorystyczna wykładnia art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. nierzadko prowadzi do 
rozwiązań nie do przyjęcia w państwie praworządnym, gdyż może się zdarzyć, że 
poszkodowany zostanie pozbawiony ochrony swych praw ze względu na 
przedawnienie się roszczeń, które jeszcze nie powstały. Dotyczy to w szczególności 
szkód na osobie, związanych z błędami w leczeniu albo wyrządzonych osobom 
małoletnim. Za tym kierunkiem wykładni przytaczane są także racje logiczne i 
systemowe. 
Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, trafny wydaje się pierwszy z 
powołanych poglądów. Mimo że ścisła wykładnia art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. 
może niekiedy prowadzić do niesłusznych rozstrzygnięć, de lege lata nie da się 
prawidłowo uzasadnić stanowiska odmiennego. Pokrzywdzenia osób, które doznały 
ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a z przyczyn od nich niezależnych – na skutek 
przedawnienia roszczenia – pozbawione zostały możliwości naprawienia szkody, 
nie da się usunąć w drodze nowatorskiej, słusznościowej wykładni, sprzecznej z 
brzmieniem przepisu, ale jedynie w drodze interwencji ustawodawcy. 
Prokurator Generalny wniósł o podjęcie uchwały stanowiącej, że bieg 
dziesięcioletniego terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody 
wyrządzonej zdarzeniem, o jakim stanowi art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. 
rozpoczyna się z dniem powstania tej szkody. 
II. Na uzasadnienie stanowiska, że art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. dotyczy 
także szkód przyszłych oraz takich, o których poszkodowany nie wiedział, 
przywoływany jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego argument wskazujący na 
jednoznaczne brzmienie art. 442 § 1 k.c. (uchwała z dnia 25 października 1974 r., 
III PZP 39/74, OSNCP 1975, nr 5, poz. 82, wyrok z dnia 22 czerwca 1977 r., III PR 
64/77, nie publ., uchwała z dnia 25 września 1992 r., III CZP 118/92, "Wokanda" 
1992, nr 12, s. 5 oraz wyrok z dnia 17 lutego 1999 r., II CKN 199/98, nie publ.). 
Argument ten wysuwano na plan pierwszy także pod rządem kodeksu zobowiązań, 
który w art. 283 § 3 zawierał uregulowanie różniące się od art. 442 § 1 zdanie 
drugie k.c. jedynie długością terminu przedawnienia (np. wyrok z dnia 7 sierpnia 
1967 r., II PR 268/67, "Informacja Prawnicza" 1967, nr 11, poz. 4, uchwała składu 
siedmiu sędziów z dnia 12 lutego 1969 r., III PZP 43/68, mająca moc zasady 
prawnej, OSNCP 1969, nr 9, poz. 150).  
W obowiązującym stanie prawnym wskazuje się również na argumenty 
funkcjonalne, podkreślając, że porządek prawny wymaga możliwie szybkiej 

likwidacji konfliktów prawnych oraz usankcjonowania trwających od wielu lat, 
ustabilizowanych stanów faktycznych, co sprawia, że obok terminu trzyletniego, 
biegnącego a tempore scientiae, biegnie także termin dziesięcioletni a tempore facti 
(uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 12 lutego 1969 r., III PZP 43/68 i uchwała z 
dnia 25 października 1974 r., III PZP 39/74). Akcentowany jest przy tym interes 
dłużnika, który po zbyt długim upływie czasu może być praktycznie pozbawiony 
możności ochrony swoich praw (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 
1982 r., III PZP 3/81, OSNCP 1983, nr 1, poz. 8). Przywoływany jest także 
argument systemowy, że przepis przewidujący dłuższy termin przedawnienia, 
liczony od dnia wystąpienia zdarzenia będącego źródłem szkody (art. 442 § 1 
zdanie drugie k.c.), stanowi lex specialis względem przepisu ogólnego, 
wskazującego jako początek biegu przedawnienia dzień wymagalności roszczenia 
(art. 120 § 1 k.c.), a więc przewidującego termin ruchomy (uchwała składu siedmiu 
sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1969 r., III PZP 43/68, uchwała Sądu 
Najwyższego z dnia 25 października 1974 r., III PZP 39/74 oraz postanowienie 
Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 1982 r., III PZP 3/81). 
Dla wsparcia stanowiska, że termin przedawnienia nie może rozpocząć biegu 
dopóty, dopóki nie powstanie szkoda, w orzecznictwie Sądu Najwyższego 
najczęściej przywoływany jest argument słusznościowy. Wskazuje się, że wykładnia 
art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. (poprzednio art. 283 § 3 k.z.) wiążąca początek biegu 
przedawnienia z datą wystąpienia czynu niedozwolonego, prowadziłaby 
niejednokrotnie do sytuacji, w której bieg przedawnienia upłynąłby wcześniej, zanim 
powstała szkoda i tym samym zanim poszkodowany mógł dochodzić swoich 
roszczeń (uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 17 czerwca 1963 r., III CO 38/62, 
OSNCP 1965, nr 2, poz. 21 oraz wyrok z dnia 21 maja 2003 r., IV CKN 378/01, 
OSNC 2004, nr 7-8, poz. 124). Dogmatyczne uzasadnienie takiego rozwiązania 
sprowadza się do przyjęcia, że art. 442 § 1 k.c. jest przepisem szczególnym 
względem art. 120 k.c. tylko w zakresie, w jakim szkoda następuje bądź 
jednocześnie ze zdarzeniem powodującym jej powstanie, bądź niezwłocznie po 
nim. W innych przypadkach początek biegu terminu przedawnienia rozpoczyna się 
od dnia powstania szkody. Wynika to z zasady wyrażonej w art. 120 § 1 k.c., że 
bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się 
wymagalne (wyrok z dnia 11 lipca 1959 r., 1 CR 890/58, OSPiKA 1960, nr 10, poz. 
263, uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 17 czerwca 1963 r., III CO 38/62; 

wyrok z dnia 10 czerwca 1986 r., III CRN 10/86, nie publ., wyrok z dnia 2 grudnia 
1998 r., I CKN 910/97, OSNC 1999, nr 6, poz. 114 oraz wyrok z dnia 21 maja 2003 
r., IV CKN 378/01). Pomocniczo powoływany jest też argument, że akceptacja 
poglądu, iż możliwe są sytuacje, w których roszczenie o naprawienie szkody 
przedawni się zanim będzie mogło być dochodzone na drodze sądowej, 
prowadziłaby w przypadku szkód powstałych po dniu 16 października 1997 r., 
wyrządzonych przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, do 
oczywistej sprzeczności art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji 
(wyrok z dnia 21 maja 2003 r., IV CKN 378/01). 
Podobnie podzielone są zdania w doktrynie. Wyraźnie dominuje pogląd, że 
art. 442 § 1 k.c. dotyczy wszystkich roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej 
czynem niedozwolonym, a więc także szkód przyszłych albo takich, które ujawniły 
się w jakiś czas po zdarzeniu stanowiącym źródło szkody. Zwolennicy tego poglądu 
odwołują się w pierwszej kolejności do argumentów płynących z wykładni 
językowej. Zwracają uwagę, że brzmienie art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. jest 
jednoznaczne. Wynika z niego, że „w każdym wypadku” roszczenie przedawnia się 
z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające 
szkodę. Wola ustawodawcy jest zatem wyraźna i w myśl zasady lege non 
distinguente nec nostrum est distinguere wiąże przy wykładni wymienionego 
przepisu. Według zwolenników tego poglądu, do identycznych wniosków prowadzi 
wykładnia systemowa, gdyż art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. stanowi lex specialis w 
stosunku do art. 120 k.c. w zakresie wskazania chwili początkowej, od której należy 
liczyć termin przedawnienia. Dokonując wykładni systemowej zwraca się także 
uwagę, że interpretacja przeciwna prowadziłaby do wniosku, iż art. 442 § 2 k.c., 
który przewiduje przedawnienie roszczenia z upływem dziesięciu lat od dnia 
popełnienia przestępstwa, bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o 
szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, może być dla poszkodowanego 
mniej korzystny niż art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. Podkreśla się ponadto, że termin 
przewidziany w art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. jest zsynchronizowany z przyjętą w 
kodeksie cywilnym zasadą, iż dziesięć lat stanowi najdłuższy termin przedawnienia.  
Zwolennicy omawianego poglądu wskazują też na ścisły związek między 
przewidzianym w art. 442 k.c. (art. 283 k.z.) terminem a tempore scientiae oraz 
terminem a tempore facti. O ile ten pierwszy nie odstępuje od zasady ogólnej, że 
bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia wymagalności roszczenia, o tyle drugi, 

ze względu także na publicznoprawny cel przedawnienia, ogranicza termin ruchomy 
dodatkowym sztywnym terminem. Odwołując się do funkcjonalnej metody wykładni 
wskazuje się, że celem art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. jest ostateczna likwidacja 
stanu niepewności wynikającej dla dłużnika z tytułu przedłużania się trwania 
zobowiązania mimo braku świadczenia. W interesie porządku prawnego leży 
możliwie szybka likwidacja konfliktów prawnych m.in. ze względu na wzrastające z 
upływem czasu trudności dowodowe. Odpowiedzialność cywilna nie powinna trwać 
przez czas bliżej nieoznaczony i dlatego art. 442 § 1 k.c. przewiduje dwa terminy 
przedawnienia: ruchomy i sztywny. Niekiedy wskazuje się, że wynika to z założenia, 
iż okres dziesięcioletni jest dostatecznie długi, aby mogły się ujawnić wszystkie 
ujemne następstwa czynu wymagające naprawienia szkody w drodze spełnienia 
świadczenia odszkodowawczego. 
Dodatkowo przywoływane są argumenty płynące z wykładni historycznej. 
Obowiązujący w kodeksie zobowiązań termin dwudziestoletni został skrócony do lat 
dziesięciu już w 1950 r. (art. III ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. – przepisy 
wprowadzające przepisy ogólne prawa cywilnego, Dz.U. Nr 34, poz. 312). Od tego 
czasu problem upływu terminu przedawnienia przed powstaniem szkody był już 
znany, a mimo to w kodeksie cywilnym nie określono początku biegu tego terminu 
w inny sposób. 
Warto podkreślić, że większość autorów opowiadających się za rygorystyczną 
wykładnią art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. uważa termin dziesięcioletni za zbyt krótki, 
ponieważ szkoda stosunkowo często pojawia się po jego upływie. Jako środek 
mogący złagodzić ujemne skutki przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody 
wskazuje na możliwość przerwania jego biegu przez wytoczenie powództwa o 
ustalenie, że sprawca ponosi odpowiedzialność za szkody, które mogą powstać w 
przyszłości, albo na możliwość nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia, jako 
sprzecznego z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). 
Zwolennicy poglądu przeciwnego odwołują się przede wszystkim do 
argumentów słusznościowych. Twierdzą, że przy przyjęciu niepodzielanego przez 
nich poglądu roszczenie może się przedawnić zanim powstanie lub ujawni się 
szkoda. Argument ten wspierany jest odwołaniem się do założeń ogólnych 
przedawnienia (art. 117 k.c.), z których wynika, że przedawnieniu ulegają 
roszczenia majątkowe. Oznacza to, że jeżeli roszczenie nie powstało, nie może się 
przedawnić. Wskazuje się także na podstawowy cel odpowiedzialności deliktowej, 

jakim jest ochrona poszkodowanego. Zdaniem zwolenników tego poglądu, 
przemawiają za nim również względy dogmatyczne. Podkreślają, że art. 442 § 1 
zdanie drugie k.c. normuje przedawnienie roszczeń w sytuacjach, w których szkoda 
powstała jednocześnie z działaniem sprawcy, natomiast nie dotyczy roszczeń o 
naprawienie szkód powstałych w późniejszym czasie. W odniesieniu do nich istnieje 
luka, którą należy wypełnić w drodze analogicznego zastosowania art. 442 § 1 k.c., 
co prowadzi do wniosku, że bieg przedawnienia tych roszczeń rozpoczyna się od 
dnia powstania szkody. Wsparciu tej argumentacji służy odwołanie się do 
umiejscowienia art. 442 k.c., który znajduje się przed przepisami normującymi 
odpowiedzialność za szkody na osobie. Ma to oznaczać, że do określenia początku 
biegu przedawnienia roszczeń dotyczących szkód na osobie powinien znaleźć 
zastosowanie art. 442 k.c., ale stosowany odpowiednio, bądź powinno się sięgnąć 
do ogólnych przepisów dotyczących przedawnienia, tzn. do art. 120 k.c. 
Niektórzy przedstawiciele doktryny odwołują się do samego pojęcia „czyn 
niedozwolony”, wskazując, że o czynie niedozwolonym w znaczeniu 
technicznoprawnym można mówić wtedy, gdy istnieje podmiot, któremu przysługuje 
dobro prawnie chronione, zachodzi opisany w ustawie czynnik zewnętrzny, który 
doprowadził do powstania w nim uszczerbku, a ewentualnie także w innych dobrach 
(szkoda albo krzywda), między działaniem czynnika zewnętrznego i uszczerbkiem 
istnieje związek przyczynowy prawnie relewantny i ustawa wskazuje podmiot, który 
jest obowiązany ponieść ciężar powstałego uszczerbku. Przy takim rozumieniu 
czynu niedozwolonego brak któregokolwiek z wymienionych składników wyłącza 
możliwość odpowiedzialności i powstania roszczenia o naprawienie uszczerbku. 
Dopuszczenie sytuacji, w której wystąpienie niemożliwości dochodzenia roszczeń 
zanim powstanie odpowiedzialność, mija się z ogólnym celem przepisów o 
odpowiedzialności deliktowej. 
III. 1. (...) Artykuł 442 § 1 zdanie drugie k.c. jest przepisem całkowicie jasnym. 
Po pierwsze, nie ulega wątpliwości, że nawiązuje do przepisu zawartego w zdaniu 
go poprzedzającym, a zatem dotyczy roszczenia o naprawienie szkody 
wyrządzonej czynem niedozwolonym, i to każdej szkody, niezależnie od tego, jakie 
dobro doznało uszczerbku i niezależnie od rodzaju szkody. Po drugie, użyte w nim 
– jako w kolejnym zdaniu normy traktującej o przedawnieniu roszczenia o 
naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym – słowa „jednakże w 
każdym wypadku”, oznaczają, że bez względu na uregulowanie zawarte w zdaniu 

poprzednim, roszczenie przedawnia się z upływem terminu określonego w tym 
przepisie, biegnącego od wymienionego w nim zdarzenia. Wynika z tego, że jeżeli 
roszczenie nie przedawniło się na podstawie art. 442 § 1 zdanie pierwsze k.c., to 
gdy wypełniona została hipoteza przepisu art. 442 § 1 zdanie 2 k.c., roszczenie 
ulega przedawnieniu na podstawie tego przepisu. Przesłanki przedawnienia w obu 
przepisach określone zostały samodzielnie i są różne; dotyczy to tak długości 
terminu przedawnienia, jak i początku jego biegu. 
Sformułowanie „dzień, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę” 
zastąpiło określenie „dzień spełnienia czynu, wyrządzającego szkodę”, użyte w art. 
283 § 3 k.z., będącym odpowiednikiem art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. Nie było ono 
w pełni poprawne, gdyż nie obejmowało zdarzeń wyrządzających szkodę 
niepolegających bezpośrednio na działaniu ludzkim (np. w razie odpowiedzialności 
za szkody wyrządzone przez zwierzęta, ruch przedsiębiorstwa czy mechanicznego 
środka komunikacji). Obecnie użyte sformułowanie jest jednoznaczne, odwołuje się 
bowiem do jednostki czasu („dzień”), w którym sprawca podjął działanie lub 
dopuścił się zaniechania albo nastąpiło inne zdarzenie („zdarzenie”), którego 
normalnym następstwem (art. 361 § 1 k.c.) jest „wyrządzenie szkody”. 
Nie można zaprzeczyć, że o czynie niedozwolonym w znaczeniu 
technicznoprawnym można mówić wówczas, gdy są spełnione wszystkie jego 
elementy: działanie (zaniechanie) sprawcy lub inne zdarzenie, szkoda i związek 
przyczynowy między nimi. W art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. początku biegu 
przedawnienia nie powiązano jednak z „popełnieniem czynu niedozwolonego” czy z 
„wyrządzeniem szkody czynem niedozwolonym”, lecz z „dniem, w którym nastąpiło 
zdarzenie wyrządzające szkodę”. Nie można zatem w drodze wykładni językowej 
dojść do wniosku, że określenie „dzień, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające 
szkodę” nie oznacza dnia, w którym miało miejsce działanie (zaniechanie) sprawcy 
lub inne zdarzenie wyrządzające szkodę, lecz dzień, w którym spełnione zostały 
wszystkie elementy czynu niedozwolonego, w szczególności dzień powstania 
szkody. Oznacza to, że zgodnie z wykładnią językową art. 442 § 1 zdanie drugie 
k.c., dla określenia początku biegu przedawnienia przewidzianego w tym przepisie 
nie ma znaczenia, kiedy szkoda powstała i ujawniła się oraz czy i kiedy dowiedział 
się o niej poszkodowany. 
2. Według przyjętych zasad dotyczących wykładni prawa podstawową metodą 
jest wykładnia językowa, nie można jednak na niej poprzestać, gdy wątpliwości 

budzi słuszność i sprawiedliwość przepisu przewidującego przedawnienie 
roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym – zwłaszcza 
w wypadku szkody na osobie – jeżeli przed upływem przedawnienia poszkodowany 
nie tylko nie wiedział, ale nie mógł dowiedzieć się o szkodzie. Uzasadnia to 
poddanie art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. wykładni przy zastosowaniu metod 
pozajęzykowych. 
3. Postęp nauki i techniki sprawia, że wzrastają możliwości ustalenia 
wystąpienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym nieraz w bardzo odległym 
czasie od chwili zdarzenia, które szkodę wyrządziło. Samo zjawisko wystąpienia 
szkody po upływie długiego czasu od chwili zdarzenia ją wyrządzającego nie jest 
jednak nowe, co potwierdza orzecznictwo sądowe, nie można zatem zakładać, że 
nie było ono znane ustawodawcy lub że je zlekceważył i określając początek biegu 
przedawnienia na dzień, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, 
rozumiał przez to dzień, w którym szkoda powstała. W szczególności wskazuje na 
to oznaczenie początku biegu przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody 
(terminu wygaśnięcia roszczeń) na dzień, w którym nastąpiło zdarzenie 
wyrządzające szkodę, również w innych przepisach (nieobowiązujących – np. w art. 
283 § 2 i 3 k.z. lub art. 41 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1986 r. - Prawo 
atomowe, Dz.U. Nr 12, poz. 70 ze zm., a także obowiązujących – np. w art. 442 § 2, 
art. 4498 k.c. i art. 105 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. -  
Prawo atomowe, jedn. tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1689 ze zm.). 
4. Przepisem ogólnym określającym początek biegu przedawnienia jest art. 
120 k.c., według którego bieg ten – z wyjątkiem roszczeń o zaniechanie – 
rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się lub stałoby się wymagalne. 
Przepis ten nie przewiduje wprawdzie, że bieg przedawnienia określonych roszczeń 
może rozpocząć się w innej chwili, lecz liczne przepisy kodeksu cywilnego i innych 
ustaw zawierają takie postanowienia (np. art. 229 § 1, art. 243, 263, 322 § 1, art. 
4498, 646, 677, 719, 722, 778, 792, 793, 803 § 2, art. 804, 819 § 2 i 3, art. 848, 981, 
1007 § 1 i 2 k.c.). Należy do nich także art. 442 k.c. Przepisy te, jako przepisy 
szczególne, są wyrazem stanowiska ustawodawcy, że chwila, od której zaczyna 
biec przedawnienie zależna jest od rodzaju i treści roszczenia, którego przepisy te 
dotyczą i z woli ustawodawcy chwila ta, w drodze odstępstwa od ogólnej zasady 
wyrażonej w art. 120 k.c., została określona w tych przepisach. Dlatego przy ich 
wykładni, w tym art. 442 § 1 zdanie drugie k.c., nie można odwoływać się, nawet 

pomocniczo, do dnia wymagalności roszczenia – rozumianej na ogół jako stan, w 
którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu 
wierzytelności – jako chwili mającej znaczenie dla określenia, od kiedy zaczyna biec 
przedawnienie roszczeń, których przepisy te dotyczą. Prowadziłoby to bowiem do 
zakwestionowania ich wyjątkowego – w stosunku do art. 120 k.c. – charakteru. 
5. Przewidziany w art. 442 § 1 zdanie pierwsze stosunkowo krótki, bo trzyletni 
termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem 
niedozwolonym biegnie od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie 
i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (termin a tempore scientiae). Termin ten 
ma znaczenie dyscyplinujące, gdyż celem jego ustanowienia jest skłonienie 
poszkodowanego, aby nie zwlekał ze skorzystaniem z przysługującego mu 
roszczenia. Jest to termin „ruchomy”, jego bieg może się bowiem nieraz rozpocząć 
po znacznym upływie czasu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające 
szkodę. Oczywistym celem ustanowienia w art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. znacznie 
dłuższego, dziesięcioletniego, sztywnego terminu przedawnienia tego samego 
roszczenia, którego dotyczy norma zawarta w zdaniu je poprzedzającym (terminu 
a tempore facti), jest ograniczenie możliwości skutecznego dochodzenia tego 
roszczenia w imię wszystkich zasad, które przyświecają idei instytucji 
przedawnienia roszczeń majątkowych. Dzień, w którym nastąpiło zdarzenie 
wyrządzające szkodę jest – pomijając problematykę czynu ciągłego – pierwszym 
dniem, w którym sprawca uwikłał się w stosunek prawny czynu niedozwolonego i 
jest pierwszym dniem, od którego można mówić – w razie zaistnienia pozostałych 
elementów czynu niedozwolonego – o jego odpowiedzialności za szkodę. Tak 
zobiektywizowana chwila najlepiej nadaje się do przyjęcia jej za początek biegu 
przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody, po upływie którego definitywnie 
nie można żądać jej naprawienia. Trzeba dodać, że w istocie to interes sprawcy 
(dłużnika), a nie poszkodowanego (wierzyciela), jest chroniony przez przedawnienie 
roszczeń majątkowych, ale nie tylko dłużnik ma interes w tym, aby jego niepewność 
co do istnienia obowiązku świadczenia była ograniczona w czasie i ustanie tej 
niepewności dało się określić na podstawie jednoznacznych, obiektywnych 
mierników. Ograniczenie takie służy przede wszystkim stabilności i pewności 
stosunków społecznych, co stanowi podstawowy cel instytucji przedawnienia. Inną 
kwestią jest, czy dziesięcioletni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie 
szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym nie jest zbyt krótki, co może 

powodować, że w niektórych sytuacjach, z naruszeniem usprawiedliwionego 
interesu poszkodowanego, wyłączona zostaje możliwość zaspokojenia jego 
roszczenia. 
6. Określenie w art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. i w innych powołanych wyżej 
przepisach początku biegu przedawnienia (wygaśnięcia) roszczenia o naprawienie 
szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym na dzień mogący w niektórych 
wypadkach być dniem wcześniejszym niż dzień, w którym doszło do wystąpienia 
wszystkich elementów kwalifikujących zdarzenie jako czyn niedozwolony, nie 
stanowi wyjątku. Przykładowo, z art. 793 in fine i art. 804 zdanie pierwsze in fine 
k.c. można wnioskować o szerszym zastosowaniu uregulowania początku biegu 
przedawnienia, odnoszącego się nie tylko do szkody wyrządzonej czynem 
niedozwolonym, ale także innych roszczeń, przed spełnieniem się wszystkich 
kreujących je przesłanek. 
Należy zauważyć, że skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest 
wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą 
wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie. W 
razie podniesienia zarzutu przedawnienia badanie tych przesłanek jest zbędne, 
wobec czego możliwe jest oddalenie powództwa ze względu na przedawnienie 
roszczenia w sytuacji, w której wobec niespełnienia wszystkich przesłanek 
warunkujących jego byt, roszczenie nie zostało jeszcze w pełni ukształtowane. 
Skoro zarzut przedawnienia może być skuteczny wobec tak rozumianego 
roszczenia, nie ma przeszkód, żeby bieg terminu przedawnienia roszczenia o 
naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym mógł być liczony od dnia, 
w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. 
7. Szkoda wyrządzona czynem niedozwolonym nigdy nie powstaje przed 
zdarzeniem, które ją wyrządziło i, ściśle rzecz biorąc, nigdy nie powstaje 
jednocześnie z tym zdarzeniem, gdyż w związku czasowo-przyczynowym zdarzenie 
wyrządzające szkodę poprzedza jej powstanie; szkoda następuje zawsze później 
niż zdarzenie, które ją wyrządziło. Można więc mówić jedynie o szkodzie powstałej 
niezwłocznie po takim zdarzeniu lub o szkodzie powstałej później, w bliższej lub 
dalszej przyszłości. Kryterium, według którego możliwe jest dokonanie takiego 
rozróżnienia, nie jest ostre i nie wynika z ustawy. Pogląd, że art. 442 § 1 zdanie 
drugie k.c. dotyczy tylko roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem 
niedozwolonym, która nastąpiła niezwłocznie po zdarzeniu wyrządzającym szkodę, 

a nie dotyczy roszczeń, które nastąpiły później, nie zasługuje na aprobatę. Jest on 
wynikiem zastosowania wątpliwego kryterium podziału roszczeń ze względu na 
czas powstania szkody i wykładni nierespektującej zasady lege non distinguente 
nec nostrum est distinguere. Nie można też uznać, że konsekwencją rozróżnienia 
roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ze względu 
na czas jej powstania – gdyby rozróżnienie takie na tle art. 442 k.c. było 
dopuszczalne – staje się możliwość jedynie odpowiedniego zastosowania tego 
przepisu do roszczeń o naprawienie szkody powstałej później. Nie istnieje 
podstawa do stwierdzenia luki w ustawie i wypełnienia jej przez zastosowanie do 
tych roszczeń art. 442 § 1 k.c. per analogiam, co pozwoliłoby na przyjęcie dnia 
powstania szkody za początek biegu dziesięcioletniego terminu przedawnienia 
roszczenia o jej naprawienie. Regulacja przedawnienia roszczeń majątkowych w 
kodeksie cywilnym nie dopuszcza takiej możliwości, jeżeli bowiem brak przepisu 
określającego termin przedawnienia roszczenia danego rodzaju i chwilę, od której 
rozpoczyna ono bieg, do ich określenia mają zastosowanie wprost przepisy ogólne 
– art. 118 i 120 k.c. (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 
stycznia 2002 r., III CZP 63/01, OSNC 2002, nr 9, poz. 106). 
8. Artykuł 442 k.c. jest powszechnie rozumiany jako regulujący przedawnienie 
roszczeń o naprawienie wszelkich szkód wyrządzonych czynem niedozwolonym, 
zarówno na osobie, jak i w mieniu. Odosobniony jest pogląd, że umiejscowienie 
tego przepisu po art. 415-441 k.c., zawierających opis czynów niedozwolonych i 
regulujących odpowiedzialność za szkody wyrządzone tymi czynami, a przed art. 
444-446 k.c., dotyczącymi naprawienia szkody na osobie, nie pozwala na 
bezpośrednie jego zastosowanie do roszczeń o naprawienie szkody na osobie, 
wobec czego do roszczeń tych należy zastosować go odpowiednio (ewentualnie 
łącznie z art. 120 § 1 k.c.), co z kolei pozwoliłoby na przyjęcie, że dziesięcioletni 
termin przedawnienia tych roszczeń, przewidziany w art. 442 § 1 zdanie drugie k.c., 
biegnie dopiero od dnia ujawnienia szkody. Przede wszystkim należy zauważyć, że 
pogląd ten nie może być argumentem za niestosowaniem art. 442 k.c. do roszczeń 
o naprawienie szkody w mieniu; przyjęcie go wzmacniałoby jedynie tezę, że art. 442 
k.c., a więc i jego § 1 zdanie drugie, ma do tych roszczeń zastosowanie. 
Omawianego poglądu nie można jednak przyjąć, jest on bowiem konsekwencją 
rozróżnienia niewynikającego z treści art. 442 k.c., stanowiącego o przedawnieniu 
roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym bez 

względu na rodzaj dobra, w którym wyrządzony został uszczerbek. Regulując 
przedawnienie roszczeń innymi przepisami ustawodawca rozróżnia szkody na 
osobie i szkody w mieniu, czemu dał wyraz np. w art. 105 Prawa atomowego z 
2000 r., który w ust. 1 stanowi, że roszczenie o naprawienie szkody jądrowej na 
osobie nie przedawnia się, a w ust. 2 określa przedawnienie roszczenia o 
naprawienie szkody jądrowej w mieniu i w środowisku. 
Przyjęcie omawianego poglądu prowadziłoby do rezultatów nie do 
zaakceptowania (...), roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem 
niedozwolonym podlegałyby bowiem wówczas przedawnieniu określonemu według 
różnych zasad: roszczenia o naprawienie szkody w mieniu według zasad 
określonych w art. 442 k.c., a roszczenia o naprawienie szkody na osobie  według 
zasad ogólnych, przewidzianych w art. 118 i 120 k.c. Nie można również nie 
dostrzec, że tak samo jak art. 442 k.c. bezpośrednio poprzedzające go art. 440 i 
441 k.c. regulują ogólne zasady odpowiedzialności za szkody wyrządzone czynem 
niedozwolonym. Należałoby więc uznać, że z tego samego powodu co art. 442 k.c. 
nie mają one bezpośredniego zastosowania do roszczeń o naprawienie szkody na 
osobie wyrządzonej czynem niedozwolonym, czego jednakże nikt nie twierdzi. 
9. Nawiązując do art. 442 § 2 i art. 4498 zdanie drugie k.c. oraz art. 105 ust. 2 
zdanie drugie Prawa atomowego z 2000 r., trzeba podkreślić, że nie da się ich 
rozumieć jako przewidujących rozpoczęcie się biegu dziesięcioletniego terminu 
przedawnienia (wygaśnięcia) roszczenia z dniem powstania lub ujawnienia 
zdarzenia wyrządzającego szkodę, a nie z dniem wskazanym expressis verbis w 
tych przepisach. 
Użyte w art. 442 § 2 k.c. określenie „dzień popełnienia przestępstwa” jest 
jednoznaczne. Przy jego rozumieniu nie można pominąć uregulowań zawartych w 
prawie karnym, które określając początek biegu przedawnienia karalności, wyraźnie 
rozróżnia „czas popełnienia przestępstwa” od „czasu, gdy skutek nastąpił” (art. 101 
§ 1 i 3 k.k.). Poza tym przyjęcie, że art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. należy rozumieć 
w ten sposób, iż przewidziany w nim bieg terminu przedawnienia nie może się 
rozpocząć przed powstaniem szkody, spowodowałoby, że sytuacja 
poszkodowanego na skutek zbrodni lub występku byłaby gorsza niż sytuacja 
poszkodowanego innym czynem niedozwolonym. W tym wypadku dziesięcioletni 
termin przedawnienia mógłby bowiem rozpocząć bieg znacznie później niż w 
wypadku, gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku. 

Nie ulega wątpliwości, że szkoda wyrządzona wprowadzeniem produktu do 
obrotu, jak i szkoda jądrowa w mieniu lub środowisku mogą nieraz powstać w 
czasie bardzo odległym od zdarzeń powodujących te szkody. W tych wypadkach 
także nie jest możliwe przyjęcie w drodze wykładni, że art. 4498 zdanie drugie k.c. i 
art. 105 ust. 2 zdanie drugie Prawa atomowego z 2000 r. oznaczają, iż 
przewidziany w nich dziesięcioletni termin przedawnienia (wygaśnięcia) roszczenia 
o naprawienie szkody biegnie od dnia jej powstania lub ujawnienia, a nie – jak 
wprost stanowią te przepisy – od wprowadzenia produktu do obrotu lub od dnia 
wypadku jądrowego. 
Wykładnia systemowa, uwzględniająca powołane wyżej unormowania, 
sprzeciwia się więc przyjęciu, że określona w art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. chwila, 
od której biegnie dziesięcioletnie przedawnienie roszczenia o naprawienie szkody 
wyrządzonej czynem niedozwolonym, to nie jest dzień, na który wskazuje wykładnia 
językowa tego przepisu, lecz dzień, w którym szkoda powstała. 
10. Okoliczność, że art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. dopuszcza sytuacje, w 
których roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym 
przedawni się zanim szkoda powstanie lub się ujawni, nie świadczy, iż przepis ten 
w części, w której dotyczy szkód wyrządzonych przez niezgodne z prawem 
działanie organu władzy publicznej, powstałych po dniu 16 października 1997 r., 
jest niezgodny z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. Po pierwsze, art. 442 § 1 zdanie 
drugie k.c. nie zamyka drogi sądowej do dochodzenia roszczeń nawet 
przedawnionych, a zatem nie narusza art. 77 ust. 2 Konstytucji. Po drugie, art. 31 
ust. 3 Konstytucji dopuszcza możliwość określenia przez ustawę zwykłą, że 
roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie 
organu władzy publicznej ulega przedawnieniu oraz określenia tak początku biegu, 
jak i terminu tego przedawnienia, a art. 77 ust. 1 Konstytucji możliwości tej nie 
wyłącza. Dotyczy on tylko roszczeń o wynagrodzenie szkody wyrządzonej przez 
niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, podczas gdy na zasadach 
określonych w art. 442 k.c. ulegają przedawnieniu wszelkie roszczenia o 
naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Nie można zakładać, że 
art. 77 ust. 1 Konstytucji, zapewniający każdemu wynagrodzenie szkody 
wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, 
zapewnia większą ochronę roszczeń o naprawienie takiej szkody niż roszczeń o 
naprawienie szkody wyrządzonej innym czynem niedozwolonym. 

11. Związanie początku biegu przedawnienia roszczenia o naprawienie 
szkody z dniem, w którym nastąpiło zdarzenie ją wyrządzające (działanie będące 
źródłem szkody), występuje także w systemach prawnych niektórych państw 
europejskich. Przykładowo, w prawie niemieckim roszczenia odszkodowawcze, 
które wynikają z naruszenia życia, zdrowia albo wolności, przedawniają się bez 
względu na ich powstanie oraz wiedzę albo rażąco niedbały brak wiedzy w 
trzydzieści lat od dokonania działania, naruszenia obowiązku albo innego, 
powodującego szkodę zdarzenia (§ 199 ust. 2 BGB), a pozostałe roszczenia 
odszkodowawcze – z upływem dziesięciu lat od chwili powstania, niezależnie od 
wiedzy o nich oraz rażąco niedbałej niewiedzy, albo z upływem trzydziestu lat od 
chwili popełnienia czynu, naruszenia obowiązku albo innego zdarzenia będącego 
źródłem szkody, niezależnie od ich powstania albo od wiedzy o nich oraz rażąco 
niedbałej wiedzy (§ 199 ust. 3 BGB). Rozwiązanie bardzo zbliżone do przyjętego w 
art. 442 § 1 k.c. przewiduje art. 60 ust. 1 kodeksu cywilnego szwajcarskiego, 
zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się z upływem roku 
od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej 
do jej naprawienia, w każdym jednak razie z upływem dziesięciu lat od dnia 
działania będącego źródłem szkody. W doktrynie prawa szwajcarskiego dostrzega 
się, że w rezultacie takiego uregulowania roszczenie może ulec przedawnieniu, 
jeszcze zanim poszkodowany może w ogóle dochodzić naprawienia szkody. 
Wskazuje się, że to zamierzone przez ustawodawcę następstwo służy pewności 
prawa, może jednak niekiedy prowadzić do niesłusznych skutków. W związku z tym 
rozważane jest wprowadzenie dwudziesto albo trzydziestoletniego przedawnienia 
roszczeń o naprawienie szkody. 
Przywołane unormowania świadczą o tym, że rozwiązanie przyjęte w prawie 
polskim w art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. nie jest odosobnione. 
12. Może budzić wątpliwości w aspekcie konstytucyjnej zasady 
sprawiedliwości przepis przewidujący przedawnienie roszczenia o naprawienie 
szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, w szczególności szkody na osobie, z 
upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, 
wtedy gdy szkoda jeszcze nie powstała lub się nie ujawniła, wobec czego 
poszkodowany nie tylko o niej nie wiedział, ale nie mógł wiedzieć. Nie jest jednak 
możliwe, żeby w drodze wykładni przyjmować, iż przewidziany w art. 442 § 1 zdanie 
drugie k.c. dziesięcioletni termin przedawnienia roszczenia rozpoczyna bieg nie „od 

dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę” – jak stanowi expressis 
verbis ten przepis – ale od dnia, kiedy szkoda powstała lub się ujawniła. Jakkolwiek 
wykładnia powinna uwzględniać takie odczytanie przepisu, które pozwoli na 
uznanie, że realizuje on społeczne oczekiwania, nie narusza zasady 
sprawiedliwości i pozostaje w zgodzie z Konstytucją, jednak w drodze wykładni nie 
można nadać mu innego znaczenia niż to, na które wprost wskazuje jego treść, gdy 
za odmiennym rozumieniem nie przemawia wykładnia funkcjonalna, systemowa i 
historyczna. Wyniku wykładni art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. nie może przesądzić 
to, czy idzie ona z duchem czasu i czy zapewnia właściwą ochronę 
poszkodowanego przed skutkami szkody, która może powstać w przyszłości; 
wykładnia, że bieg dziesięcioletniego terminu przedawnienia rozpoczyna się z 
dniem powstania lub ujawnienia szkody oznaczałaby wkroczenie sądu w 
uprawnienia ustawodawcy. 
13. Powstały na tle art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. problem zapewnienia 
właściwej ochrony poszkodowanego przed skutkami szkody, która powstała lub 
ujawniła się na krótko przed upływem lub po upływie dziesięciu lat od dnia, w 
którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, wiąże się przede wszystkim z 
długością terminu przedawnienia przewidzianą w tym przepisie, a nie z określeniem 
chwili, od której biegnie przedawnienie. Dzień, w którym nastąpiło zdarzenie 
wyrządzające szkodę, najlepiej nadaje się do przyjęcia za początek biegu terminu 
przedawnienie roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem 
niedozwolonym, po upływie którego definitywnie nie można żądać naprawienia 
szkody (termin przedawnienia a tempore facti). Gdyby termin, po którym roszczenie 
to ulega przedawnieniu, wynosił np. dwadzieścia lat, zapewniona zostałaby 
stabilność i pewność w stosunkach społecznych, a więc te cele, których realizacji 
służy instytucja przedawnienia roszczeń majątkowych, a także nie zostałby 
naruszony usprawiedliwiony interes poszkodowanego, polegający na możliwości 
naprawienia poniesionej szkody. 
14. W obowiązującym stanie prawnym zapobieżeniu niekorzystnym dla 
poszkodowanego skutkom przewidzianego w art. 442 § 1 zdanie drugie k.c. 
przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem 
niedozwolonym, gdy szkoda jeszcze nie powstała, może służyć przyjęta w 
orzecznictwie konstrukcja powództwa o ustalenie odpowiedzialności sprawcy za 
szkodę przyszłą (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 

17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNCP 1970, nr 12, poz. 217), którego 
wytoczenie powoduje przerwanie biegu przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.). 
Przesłanka powództwa o ustalenie prawa, jaką jest interes prawny w żądaniu 
ustalenia (art. 189 k.p.c.), jest spełniona pomimo bezsporności odpowiedzialności 
sprawcy za szkodę, gdy w istniejących okolicznościach faktycznych możliwe jest 
powstanie szkody w przyszłości. 
Możliwe jest też uznanie zarzutu przedawnienia roszczenia za sprzeczny z 
zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Możliwość taka, przyjęta w 
orzecznictwie (np. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1993 r., III CZP 
8/93, OSNCP 1993, nr 9, poz. 153 i z dnia 11 października 1996 r., III CZP 76/96, 
OSNC 1997, Nr 2, poz. 16 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu 
Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPUS 1997, Nr 14, poz. 
249), nie jest kwestionowana w doktrynie. Norma art. 5 k.c. ma jednak charakter 
wyjątkowy i może być zastosowana tylko po wykazaniu wyjątkowych okoliczności. 
Przy ocenie, czy zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa, rozstrzygające 
znaczenie mają okoliczności konkretnego wypadku, zachodzące po stronie 
poszkodowanego oraz osoby zobowiązanej do naprawienia szkody. W 
szczególności ma znaczenie charakter uszczerbku, jakiego doznał poszkodowany, 
przyczyna opóźnienia w dochodzeniu roszczenia i czas jego trwania. Możliwość 
zastosowania art. 5 k.c. nie zawsze jednak musi być wiązana z negatywną oceną 
zachowania osoby zobowiązanej do naprawienia szkody, przejawiającego się w 
utrudnianiu wcześniejszego dochodzenia roszczenia przez poszkodowanego. 
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak wyżej.