III CZP 82/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące interpretacji art. 81 ustawy Prawo o notariacie, który stanowi, że notariusz odmawia dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem. Sprawa wyłoniła się w kontekście pozwu przeciwko notariuszowi, który sporządził umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości, która następnie została uznana za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego i w konsekwencji oddalono powództwo o odszkodowanie. Powód domagał się od notariusza odszkodowania za poniesione koszty. Sąd Apelacyjny przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie, czy określenie 'sprzeczna z prawem' obejmuje także sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy, analizując historyczne i obecne brzmienie przepisów, a także orzecznictwo i doktrynę, uznał, że pojęcie to obejmuje również zasady współżycia społecznego. Podkreślono rolę notariusza jako osoby zaufania publicznego i strażnika porządku prawnego, który ma obowiązek prewencyjnie eliminować czynności wadliwe. Uchwała stanowi, że notariusz odmawia dokonania czynności notarialnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego, jeśli wynika ona z treści zamierzonej czynności lub okoliczności jej dokonywania, jednocześnie wskazując na potrzebę ostrożności i unikania nadmiernego rozszerzania odpowiedzialności notariusza.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'sprzeczności z prawem' w kontekście czynności notarialnych i obowiązków notariusza, w tym jego odpowiedzialności za czynności sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem o notariacie i zasadami współżycia społecznego. Ocena konkretnej czynności notarialnej jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego nadal wymaga indywidualnej analizy.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w określeniu 'sprzeczna z prawem' używanym w art. 81 ustawy Prawo o notariacie zawiera się także czynność notarialna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, określenie 'sprzeczna z prawem' w art. 81 Prawa o notariacie obejmuje także sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że historyczne i obecne brzmienie przepisów, a także cel regulacji dotyczącej notariusza jako osoby zaufania publicznego, wskazują na szerokie rozumienie pojęcia 'sprzeczności z prawem', które powinno obejmować również zasady współżycia społecznego, analogicznie do art. 58 § 2 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Centrala Handlowo-Usługowa E. S.A. w W. | spółka | powód |
| P. C. | inne | pozwany (notariusz) |
Przepisy (4)
Główne
Pr.not. art. 81
Prawo o notariacie
Określenie 'sprzeczna z prawem' obejmuje także sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, co skutkuje obowiązkiem odmowy dokonania czynności notarialnej.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna.
Pr.not. art. 49
Prawo o notariacie
Notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, z uwzględnieniem szczególnej staranności.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę stosują się do treści umowy pod warunkiem, że jej cel lub treść nie sprzeciwia się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szerokie rozumienie pojęcia 'sprzeczności z prawem' w art. 81 Prawa o notariacie, obejmujące zasady współżycia społecznego, jest uzasadnione rolą notariusza jako osoby zaufania publicznego i strażnika porządku prawnego. • Analogia do art. 58 § 2 k.c., który przewiduje nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego. • Obowiązek notariusza do prewencyjnego eliminowania wadliwych czynności prawnych w celu ochrony bezpieczeństwa obrotu i interesów stron.
Odrzucone argumenty
Wąskie rozumienie pojęcia 'sprzeczności z prawem', ograniczające się wyłącznie do przepisów prawa stanowionego. • Argumenty wskazujące na trudności w ocenie zasad współżycia społecznego przez notariusza i potencjalne rozszerzenie jego odpowiedzialności.
Godne uwagi sformułowania
notariusz odmawia dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem • zawarte w art. 81 (...) określenie 'sprzeczna z prawem' obejmuje także sprzeczność z zasadami współżycia społecznego • notariusz jest strażnikiem zgodności aktu notarialnego z prawem • notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, z uwzględnieniem szczególnej staranności
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Wojciech Katner
członek
Agnieszka Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'sprzeczności z prawem' w kontekście czynności notarialnych i obowiązków notariusza, w tym jego odpowiedzialności za czynności sprzeczne z zasadami współżycia społecznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem o notariacie i zasadami współżycia społecznego. Ocena konkretnej czynności notarialnej jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego nadal wymaga indywidualnej analizy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu pracy notariusza i jego odpowiedzialności, co jest istotne dla prawników i osób korzystających z usług notarialnych. Wyjaśnia, jak szeroko należy interpretować przepisy dotyczące zgodności czynności z prawem.
“Czy notariusz może odmówić sporządzenia aktu notarialnego, jeśli jest on sprzeczny z zasadami współżycia społecznego? Sąd Najwyższy daje odpowiedź.”
Dane finansowe
WPS: 111 072 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.