III CZP 81/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 kwietnia 2022 r. (sygn. akt III CZP 81/22) rozstrzygnął kluczowe zagadnienie prawne dotyczące możliwości dochodzenia odszkodowania za spadek wartości nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania (o.o.u.) wokół lotniska. Sprawa dotyczyła powodów J. W. i A. W., którzy domagali się od P. […] Spółki z o.o. kwoty 162 486,81 zł, obejmującej odszkodowanie za spadek wartości ich nieruchomości (94 253 zł) oraz koszty rewitalizacji budynku (68 233,81 zł). Argumentowali, że samo wprowadzenie o.o.u. wokół lotniska P. […] w P. ograniczyło sposób korzystania z ich nieruchomości. Sąd Okręgowy w P. uwzględnił powództwo, uznając, że samo ustanowienie o.o.u. i wynikający z niego ponadnormatywny hałas obniżają wartość nieruchomości. Sąd Apelacyjny w [...] powziął jednak wątpliwości prawne, czy samo wprowadzenie o.o.u. może być uznane za wystarczającą podstawę roszczenia, czy też konieczne są konkretne postanowienia aktu ustanawiającego o.o.u. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Prawa ochrony środowiska, w tym art. 129 ust. 2, stanął na stanowisku, że odpowiedzialność odszkodowawcza ma charakter wyjątkowy i wymaga ścisłej wykładni. Uznał, że samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego. Za ograniczające sposób korzystania z nieruchomości, a tym samym stanowiące podstawę do odszkodowania, mogą być uznane wyłącznie konkretne nakazy, zakazy i zalecenia skierowane do właścicieli nieruchomości, zawarte w akcie ustanawiającym o.o.u. (art. 135 ust. 3a P.o.ś.). Podkreślono, że jest to tzw. szkoda legalna, wynikająca z władczego działania organów administracji, a jej kompensacja jest ograniczona i nie podlega zasadzie pełnego odszkodowania z art. 77 Konstytucji. Wartość nieruchomości może być obniżona, ale tylko w związku z konkretnymi, prawnie usankcjonowanymi ograniczeniami, a nie na skutek samego faktu istnienia o.o.u. czy świadomości rynkowej o hałasie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania wokół lotniska nie jest wystarczającą podstawą do dochodzenia odszkodowania za spadek wartości nieruchomości. Kluczowe są konkretne nakazy i zakazy zawarte w akcie ustanawiającym o.o.u.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania wokół lotniska na podstawie Prawa ochrony środowiska. Interpretacja może być stosowana analogicznie do innych sytuacji tworzenia obszarów ograniczonego użytkowania, ale wymaga analizy konkretnych przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania z uwagi na niemożność zachowania standardów ochrony środowiska przed hałasem w związku z funkcjonowaniem lotniska może być uznane za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, stanowiące samodzielną i wystarczającą podstawę powstania roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że odpowiedzialność odszkodowawcza w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania jest formą 'szkody legalnej' i wymaga ścisłej wykładni przepisów. Roszczenie przysługuje tylko wtedy, gdy konkretne nakazy i zakazy zawarte w akcie ustanawiającym o.o.u. faktycznie ograniczają sposób korzystania z nieruchomości, a nie na skutek samego faktu utworzenia o.o.u.
Czy za „ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości” w rozumieniu art. 129 ust. 2 Prawa ochrony środowiska mogą być uznane wyłącznie szczegółowe postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania, w postaci enumeratywnie wymienionych tam nakazów, zakazów i zaleceń skierowanych do właścicieli nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, za ograniczające sposób korzystania z nieruchomości mogą być uznane wyłącznie postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określające nakazy, zakazy i zalecenia skierowane do właścicieli nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy Prawa ochrony środowiska dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej za skutki ustanowienia o.o.u. mają charakter wyjątkowy i podlegają ścisłej wykładni. Tylko konkretne ograniczenia nałożone na właścicieli nieruchomości przez akt prawny mogą stanowić podstawę do dochodzenia odszkodowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | powód |
| A. W. | osoba_fizyczna | powód |
| P. […] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
p.o.ś. art. 129 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Podstawa roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości.
p.o.ś. art. 129 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Podstawa roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości.
Pomocnicze
p.o.ś. art. 135 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Dotyczy wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania z uwagi na niemożność zachowania standardów ochrony środowiska przed hałasem.
p.o.ś. art. 135 § ust. 3a
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Określa szczegółowe postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania, w postaci nakazów, zakazów i zaleceń.
p.o.ś. art. 129 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Roszczenie o wykup nieruchomości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania.
p.o.ś. art. 129 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Roszczenie przysługuje także użytkownikowi wieczystemu i osobie, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości.
p.o.ś. art. 136 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Podmiot prowadzący zakład lub obiekt jest odpowiedzialny za szkody powstałe w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania.
k.c. art. 435
Kodeks cywilny
Przywołany w kontekście odpowiedzialności za szkody spowodowane ruchem zakładu, jako alternatywna podstawa roszczenia w niektórych przypadkach.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy ochrony prawa własności.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy ograniczeń praw i wolności.
Konstytucja RP art. 77
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy odpowiedzialności władzy publicznej za szkody wyrządzone przez jej funkcjonariuszy.
p.o.ś. art. 136 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Określa drogę sądową dochodzenia roszczeń dotyczących odszkodowania lub wykupu nieruchomości w razie ograniczenia sposobu korzystania ze środowiska w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania.
u.p.z.p. art. 36 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przywołany w kontekście interpretacji pojęcia 'ograniczenie sposobu korzystania'.
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ścisła wykładnia przepisów Prawa ochrony środowiska dotyczących odpowiedzialności odszkodowawczej za szkody legalne. • Ograniczenie odpowiedzialności do konkretnych nakazów i zakazów zawartych w akcie ustanawiającym obszar ograniczonego użytkowania. • Szkoda legalna nie podlega pełnej kompensacji na zasadach ogólnych.
Odrzucone argumenty
Samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania stanowi wystarczającą podstawę do roszczenia odszkodowawczego. • Obniżenie wartości nieruchomości na skutek samego faktu utworzenia o.o.u. i świadomości rynkowej o hałasie.
Godne uwagi sformułowania
„ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości” może być uznane wyłącznie na podstawie szczegółowych postanowień aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania • szkoda legalna • przepisy ustawy - Prawo ochrony środowiska mające charakter wyjątku, nie podlegają wykładni rozszerzającej • nie każda nieruchomość usytuowana w granicach obszaru ograniczonego użytkowania jest dotknięta ograniczeniami
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący
Dariusz Dończyk
sprawozdawca
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania wokół lotniska nie jest wystarczającą podstawą do dochodzenia odszkodowania za spadek wartości nieruchomości. Kluczowe są konkretne nakazy i zakazy zawarte w akcie ustanawiającym o.o.u."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania wokół lotniska na podstawie Prawa ochrony środowiska. Interpretacja może być stosowana analogicznie do innych sytuacji tworzenia obszarów ograniczonego użytkowania, ale wymaga analizy konkretnych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wpływu hałasu lotniskowego na wartość nieruchomości i stanowi ważne rozstrzygnięcie dla właścicieli nieruchomości w pobliżu lotnisk. Wyjaśnia kluczowe zasady dochodzenia odszkodowań.
“Czy samo utworzenie strefy hałasu wokół lotniska obniża wartość Twojej nieruchomości? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 162 486,81 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.