III CZP 81/12

Sygn. akt III CZP 81/12 
 
 
 
UCHWAŁA 
  Dnia 12 grudnia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) 
SSN Iwona Koper (sprawozdawca) 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
 
w sprawie z wniosku T. –W. P.S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki 
komandytowo-akcyjnej z siedzibą w K. oraz "B.-K." spółki z ograniczoną 
odpowiedzialnością w K. 
o wpis prawa wieczystego użytkowania i własności budynków na rzecz "B.-K." 
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K., 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 12 grudnia 2012 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy  
postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2012 r.,  
 
"Czy w sprawach o wpis prawa użytkowania wieczystego 
gruntu wraz z prawem własności zabudowań posadowionych na tym 
gruncie pobierana jest jedna opłata stała (art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, 
j.t. Dz.U. Nr 90, poz. 594 z późń. zm.), czy też należy pobrać opłatę 
od żądania wpisu każdego z tych praw oddzielnie (art. 42 ust. 1 
w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych)?" 
podjął uchwałę: 

 
2 
 
 
Od 
wniosku 
o 
wpis 
w 
księdze 
wieczystej 
prawa 
użytkowania 
wieczystego 
gruntu 
i 
prawa 
własności 
posadowionych na nim budynków pobiera się opłatę stałą 
określoną w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. 
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst Dz.U. 
z 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.) od wniosku o wpis każdego 
z tych praw. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
3 
 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powstało przy 
rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy zażalenia wnioskodawcy na zarządzenie 
Przewodniczącego Wydziału Ksiąg Wieczystych w Sądzie Rejonowym o zwrocie, 
na podstawie art. 5111 k.p.c., wniosku o wpis w księdze wieczystej nabytego na 
podstawie umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z 
prawem własności posadowionego na nim  budynku, od którego nie została 
uiszczona należna opłata. Od wpisu obu tych praw sporządzający umowę notariusz 
pobrał jedną opłatę sądową w kwocie 200 zł, na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy  z 
dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 90, 
poz.  594 ze zm. – dalej jak u.k.s.c.), podczas gdy – zdaniem Przewodniczącego – 
zgodnie z art. 45 ust. 2 u.k.s.c. opłatę stałą określoną w art. 42 u.k.s.c. pobiera się 
odrębnie od wniosku o wpis każdego prawa, chociażby wpis dwu lub więcej praw 
miał być dokonamy na tej samej podstawie prawnej. 
 
Wnioskodawca zakwestionował w zażaleniu trafność tego stawiska 
podnosząc, że nie ma podstaw do uznania, że wniosek został nienależycie 
opłacony. Zgodnie bowiem z art. 235 § 2 k.c., przysługująca  użytkownikowi 
wieczystemu własność budynków jest prawem związanym z użytkowaniem 
wieczystym zabudowanej nieruchomości i nie może stanowić samoistnego 
przedmiotu rozporządzeń. 
Na tle powstającej w związku z tym wątpliwości co do wykładni art. 42 ust. 2  
w zw. z art. 45 ust. 2 (mylnie powołanym w postanowieniu jako ust. 3 u.k.s.c.) 
Sąd  Okręgowy sformułował przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie 
prawne. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przepis art. 42 ust. 1 u.k.s.c. ustanawia zasadę,  w myśl której opłatę stałą 
w kwocie 200 zł pobiera się od wniosku o wpis w księdze wieczystej własności, 
użytkowania wieczystego lub ograniczonego prawa rzeczowego, dopuszczając 
od niej wyjątki przewidziane w przepisach szczególnych.  
Treść tego unormowania doprecyzowuje, usuwając mogące powstać na tle 
jego wykładni wątpliwości, przepis art. 45 ust. 2 u.k.s.c., określający sposób 

 
4 
pobierania opłat  w sytuacji, gdy jeden wniosek o wpis obejmuje więcej niż jedno  
prawo spośród wymienionych w art. 42 ust. 1 u.k.s.c., a więc gdy mamy  do 
czynienia z kilkoma żądaniami zawartymi w jednym wniosku i to zarówno wówczas, 
gdy wpis ma być dokonany na tej samej jak i na różnej podstawie prawnej. 
Wówczas opłatę stałą w kwocie 200 zł pobiera się odrębnie od wniosku  o wpis 
każdego prawa. Opłata związana jest więc z wpisem konkretnego prawa. 
Odstępstwo od przewidzianej w art. 42 ust. 1 u.k.s.c. reguły pobierania 
opłaty stałej od wniosku o wpis obejmujący jedną księgę wieczystą przewiduje art. 
45 ust. 2 u.k.s.c. stanowiąc, że od wniosku i wpis hipoteki łącznej lub służebności 
pobiera się jedną opłatę stałą, choćby wniosek obejmował więcej niż jedną księgę 
wieczystą.  
Szczególny charakter ma przewidziana w art. 42 ust. 2 i 3 regulacja 
dotycząca pobierania opłaty od wpisu wniosku dotyczącego udziału  w prawie. 
Przepis art. 42 ust. 3 ustanawia wyjątek od zasady pobierania  odrębnej opłaty od 
wpisu poszczególnego udziału w prawie w  razie, gdy podstawą wpisu prawa 
wymienionego w tym przepisie jest dziedziczenie, dział spadku albo zniesienie 
współwłasności. Wówczas pobiera się jedną opłatę stałą w wysokości 150 zł. 
Nie zmienia to reguły nakazującej pobranie wielokrotności należnej opłaty od wpisu 
w sytuacji, gdy ujawnienie praw następuje w kilku księgach wieczystych. 
Z kolei art. 43 u.k.s.c. ustanawiając stałą opłatę  w kwocie 150 zł od wniosku 
o wpis praw w nim wymienionych nie wiąże żądania z wpisem danego prawa 
w określonej księdze wieczystej. Jeżeli więc wnioskodawca domaga się ujawnienia 
praw jednym wnioskiem, pobiera się jedną opłatę w tej kwocie, chociażby 
ujawnienie następowało w kilku księgach wieczystych.  
 
Objęta rozstrzyganym zagadnieniem prawnym kwestia była już przedmiotem 
wypowiedzi Sądu Najwyższego, który w postanowieniu z dnia 27 lipca 2007 r., 
I CSK 235/07 (Lex nr 897790) przyjął, że jak wynika to wprost z przepisów art. 42 
ust. 1 i 45 ust. 2 u.k.s.c., od wniosku o wpis do księgi wieczystej prawa wieczystego 
użytkowania gruntu i prawa własności posadowionych na nim budynków pobiera 
się opłatę od żądania wpisu każdego z tych praw oddzielnie tj. dwa razy po 200 zł.  
Pogląd ten zaakceptował  Sąd Najwyższy w  uchwale z dnia 29 kwietnia 2008 r., 

 
5 
III CZP 18/08 (OSNC 2009, nr 6, poz. 83) wskazując w jej uzasadnieniu, że każde 
z tych praw jest innym prawem i od wpisu każdego z nich należy pobrać oddzielna 
opłatę, także jeżeli żądanie ich wpisu zostało zamieszczone w jednym wniosku. 
Nie stanowi uzasadnionej podstawy do podważenia tego stanowiska 
odwołanie się do specyfiki prawa własności budynków znajdujących się na gruncie 
w użytkowaniu wieczystym polegającej na tym, że nie jest ono prawem 
samodzielnym, nie może być zatem przedmiotem osobnego obrotu i dzieli los 
użytkowania wieczystego (art. 235 § 2 k.c.), skoro nie została ona uznana za 
dostateczną przyczynę ustanowienia wyjątku od obowiązującej na gruncie 
omawianej ustawy zasady pobierania opłaty stałej określonej w jej art. 42 ust. 1 
u.k.s.c.  odrębnie  od wniosku   o wpis każdego z tych  praw. Ustawa nie różnicuje, 
dla celu określenia zasad i trybu pobierania  opłaty sądowej od wniosku o wpis 
praw  w księdze wieczystej praw,  których wpis ma dotyczyć, na prawa główne 
i zależne. Tworzenie wyjątków od przyjętych w niej zasad na bazie takiego podziału  
w 
drodze 
wykładni 
przekraczałoby 
dopuszczone 
dla 
niej 
granice. 
Opisana szczególna zależność miedzy tymi obu prawami, istotna na gruncie prawa 
cywilnego nie ma takiej samej doniosłości na gruncie ustawy o kosztach,  której 
przepisy realizują odmienny, właściwy dla tej ustawy cel. Do przedmiotu wykładni 
nie należy ocena, czy przyjęte w ustawie rozwiązanie nie jest wyrazem 
nadmiernego fiskalizmu, co podnosi Sąd Okręgowy  i czy w tym aspekcie przyjęte 
w niej rozwiązania są trafne. Zastrzeżenia te mogą być traktowane jedynie jako 
zawierające podyktowany tymi względami postulat co do ewentualnej zmiany 
obowiązującego stanu prawnego. 
Z przedstawionych przyczyn orzeczono jak w uchwale.