III CZP 81/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie, dotyczące możliwości dochodzenia przez użytkownika wieczystego roszczenia z art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdy tylko część gruntu została zajęta pod budowę infrastruktury technicznej. Sąd Apelacyjny pytał, czy w takiej sytuacji przysługuje roszczenie i czy Skarb Państwa jest koniecznym uczestnikiem postępowania. Sąd Najwyższy podjął uchwałę stwierdzającą, że roszczenie to przysługuje użytkownikowi wieczystemu także wtedy, gdy tylko część gruntu została zajęta pod infrastrukturę, a można je dochodzić jedynie przeciwko Skarbowi Państwa. Uzasadnienie wskazuje, że użycie terminu „nieruchomość” w przepisie nie oznacza konieczności nabycia całej nieruchomości, gdyż ratio legis przepisu przemawia za możliwością nabycia tylko tej części, która została zajęta lub straciła znaczenie gospodarcze. Sąd powołał się na analogie z przepisów o zasiedzeniu części nieruchomości (art. 172 § 1 k.c.) oraz o wykupie części gruntu przekraczającego granicę (art. 151 k.c.). Podkreślono, że wyodrębnienie części nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 4 u.g.n. jest konieczne, gdy realizacja roszczenia następuje w drodze umowy, lecz zbędne, gdy dochodzi się go na drodze sądowej (art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c.). W kwestii legitymacji biernej wskazano, że powództwo musi być skierowane przeciwko Skarbowi Państwa, niezależnie od tego, kto go reprezentuje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście roszczenia o nabycie części nieruchomości zajętej pod infrastrukturę techniczną oraz kwestia legitymacji biernej Skarbu Państwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia części nieruchomości pod infrastrukturę techniczną i roszczenia użytkownika wieczystego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy użytkownikowi wieczystemu przysługuje roszczenie z art. 124 ust. 5 u.g.n., gdy tylko część gruntu została zajęta pod budowę infrastruktury technicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie to przysługuje.
Uzasadnienie
Ratio legis przepisu przemawia za możliwością nabycia tylko części nieruchomości, a niekoniecznie całej, zwłaszcza gdy urządzenia przesyłowe zajmują niewielką jej część. Analogia z przepisów o zasiedzeniu i wykupie części gruntu również wspiera tę interpretację.
Czy Skarb Państwa jest koniecznym uczestnikiem postępowania w sprawie z art. 124 ust. 5 u.g.n., gdy jest właścicielem nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie może być dochodzone jedynie przeciwko Skarbowi Państwa.
Uzasadnienie
Przepis art. 124 ust. 5 u.g.n. jednoznacznie wskazuje Skarb Państwa jako nabywcę, co oznacza, że tylko on jest legitymowany biernie w sprawie, niezależnie od tego, kto go reprezentuje.
Czy w sytuacji braku wyodrębnienia części nieruchomości stosownie do treści art. 95 pkt 4 u.g.n. roszczenie z art. 124 ust. 5 u.g.n. jest dopuszczalne?
Odpowiedź sądu
Wyodrębnienie jest zbędne, gdy roszczenie jest dochodzone na drodze sądowej.
Uzasadnienie
Jeżeli roszczenie jest dochodzone na drodze sądowej (art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c.), uprzednie wyodrębnienie części nieruchomości nie jest konieczne, gdyż sąd wydaje wyrok zastępujący oświadczenie woli, opierając się na przedmiocie określonym w pozwie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Urszula Ł. | osoba_fizyczna | powódka |
| "Z.W.K.", sp. z o.o. w S. | spółka | pozwany |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | uczestnik konieczny / strona pozwana |
Przepisy (6)
Główne
u.g.n. art. 124 § ust. 5
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Roszczenie przysługuje użytkownikowi wieczystemu także wtedy, gdy tylko część gruntu została zajęta pod budowę infrastruktury technicznej, wykluczającej jego dotychczasowe użytkowanie; roszczenie to może być dochodzone jedynie przeciwko Skarbowi Państwa.
Pomocnicze
u.g.n. art. 95 § pkt 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń co do części nieruchomości wynikających z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami lub z odrębnych ustaw, w tym roszczenia z art. 124 ust. 5 u.g.n.
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Możliwość nabycia w drodze zasiedzenia części nieruchomości, co stanowi analogię do możliwości nabycia części nieruchomości w ramach roszczenia z art. 124 ust. 5 u.g.n.
k.c. art. 151
Kodeks cywilny
Możliwość żądania wykupienia jedynie części gruntu zajętej przez przekroczenie granicy nieruchomości lub tej, która straciła znaczenie gospodarcze, co stanowi analogię do możliwości nabycia części nieruchomości w ramach roszczenia z art. 124 ust. 5 u.g.n.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Podstawa do dochodzenia roszczenia o złożenie oświadczenia woli na drodze sądowej.
k.p.c. art. 1047
Kodeks postępowania cywilnego
Wykonanie orzeczeń zobowiązujących do złożenia oświadczenia woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ratio legis art. 124 ust. 5 u.g.n. przemawia za możliwością nabycia tylko części nieruchomości. • Możliwość nabycia części nieruchomości wynika z analogii do przepisów o zasiedzeniu (art. 172 § 1 k.c.) i wykupie części gruntu przekraczającego granicę (art. 151 k.c.). • Przepis art. 95 pkt 4 u.g.n. dopuszcza podział nieruchomości w celu realizacji roszczeń co do części nieruchomości. • Dochodzenie roszczenia na drodze sądowej (art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c.) nie wymaga uprzedniego wyodrębnienia części nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Interpretacja terminu 'nieruchomość' w art. 124 ust. 5 u.g.n. jako obejmującego wyłącznie całą nieruchomość.
Godne uwagi sformułowania
Użycie w tym przepisie terminu „nieruchomość” nie uprawnia do sugerowanego przez Sąd Apelacyjny poglądu, że chodzi w nim jedynie o możliwość nabycia całej nieruchomości, a nie jej części, na której znajdują się urządzenia przesyłowe. • Przeciwko temu poglądowi przemawia ratio legis tego przepisu, gdyż urządzenia przesyłowe z reguły nie zajmują wiele miejsca na nieruchomości. • Z tego względu bezcelowe jest zmuszanie do nabywania całej nieruchomości, jeżeli urządzenia przesyłowe zajmują tylko znikomą jej część, a korzystanie z pozostałej części jest niezakłócone i spełnia swoje funkcje. • Powództwo o realizację roszczenia przewidzianego w art. 124 ust. 5 u.g.n. musi więc być skierowane przeciwko Skarbowi Państwa.
Skład orzekający
Kazimierz Zawada
przewodniczący
Marian Kocon
sprawozdawca
Hubert Wrzeszcz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście roszczenia o nabycie części nieruchomości zajętej pod infrastrukturę techniczną oraz kwestia legitymacji biernej Skarbu Państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia części nieruchomości pod infrastrukturę techniczną i roszczenia użytkownika wieczystego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię praktyczną dla użytkowników wieczystych, dotyczącą możliwości dochodzenia nabycia części nieruchomości, co ma znaczenie w kontekście rozwoju infrastruktury.
“Czy można żądać wykupu tylko części nieruchomości zajętej pod infrastrukturę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.