III CZP 81/06

Sygn. akt III CZP 81/06 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 8 listopada 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Dariusz Zawistowski 
SSN Tadeusz Żyznowski 
 
 
Protokolant Bożena Kowalska 
 
 
w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzycieli: […] 
przy uczestnictwie dłużnika J. C. 
w przedmiocie zarzutów na plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji wniesionych 
przez […] 
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 8 listopada 2006 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w T.  
postanowieniem z dnia 6 lipca 2006 r.,  
 
 
„Czy postanowienie komornika o ustaleniu opłaty stosunkowej 
wydane na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. 
o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882, 
ze zm.), od którego nie zostało wniesione odwołanie, może być 
zmienione (bądź uchylone) na podstawie ust. 2 art. 49 tej ustawy ?" 
 
 

 
 
2 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 
 
 
Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy 
rozpoznawaniu zażalenia wierzyciela na postanowienie sądu pierwszej instancji 
zatwierdzające plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Zarzuty zażalenia 
dotyczą nieprawidłowego – zdaniem skarżącego wierzyciela – sposobu naliczenia 
opłaty stosunkowej przez komornika, a w rezultacie – jej zawyżenia, co oddziałuje 
niekorzystnie na stopień zaspokojenia skarżącego wierzyciela w planie podziału. 
 
Uzasadniając swe wątpliwości Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd pierwszej 
instancji rozpoznając zarzuty przeciwko planowi podziału uchylił się od kontroli 
wysokości opłat ustalonych przez komornika dlatego, że postanowienia w tym 
przedmiocie nie zostały zaskarżone, a tym samym uprawomocniły się. Stanowisko 
to budzi zastrzeżenia. W ocenie Sądu Okręgowego postanowienia komornika 
o ustaleniu opłaty wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisu art. 49 ust. 1 
ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Cała opłata stosunkowa należna 
komornikowi nie mogła przekraczać 15 % wyegzekwowanej kwoty 299.000 zł, 
tj. 44.850 zł (plus wydatki) i tylko w sprawie, której prowadzona była egzekucja 
z nieruchomości. Żadne opłaty nie należały się komornikowi w pozostałych 
19 sprawach, w których wierzyciele nie otrzymali żadnych kwot ze sprzedaży 

 
 
3 
nieruchomości dłużnika i sprawy te nie zostały zakończone umorzeniem 
postępowania egzekucyjnego. Tymczasem Sąd Rejonowy, sporządzając plan 
podziału sumy uzyskanej z egzekucji, przyznał komornikowi ustalone przez niego 
opłaty w łącznej kwocie 216.278,19 zł. Zdaniem Sądu Okręgowego postanowienia 
komornika ustalające należne na jego rzecz opłaty, nie są czynnościami komornika 
w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego, które mogłyby być 
kwestionowane skargą, na czynność komornika sposobu zaskarżenia tego rodzaju 
postanowień nie reguluje także art. 49 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. 
o komornikach sądowych i egzekucji. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego artykułu 
w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zmniejszyć wysokość należnej 
komornikowi opłaty. Przy czym z przepisu tego – zdaniem Sądu Okręgowego – 
nie wynika, że opłata może być zmniejszona tylko w wypadku, gdy wniesione 
zostało odwołanie do sądu od postanowienia komornika, czy też – jak w niniejszej 
sprawie – gdy sąd rozpoznaje sprawę nie na skutek odwołania od postanowienia 
komornika o ustaleniu opłaty, lecz przy rozpoznawaniu innej sprawy, gdy 
zawyżenie opłaty bądź bezpodstawne jej naliczenie zostanie w sprawie ujawnione. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Przepis art. 49 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, którego 
możliwość zastosowania stanowi przedmiot zainteresowania Sądu Okręgowego, 
zezwala na to, by sąd ze względu na szczególne okoliczności konkretnego 
przypadku, umniejszył opłatę, o której mowa w ust. 1 tegoż artykułu. 
Z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego płynie wniosek, że istota 
rozpoznawanej przezeń sprawy sprowadza się do tego, że opłata stosunkowa 
została ustalona przez komornika, jak wskazuje Sąd, w sposób rażąco sprzeczny 
z art. 49 ust. 1, dlatego, że przekracza ustaloną tym, przepisem jej górną wysokość. 
Tymczasem, z treści art. 49 ust. 2 wprost wynika, że przepis ten dotyczy 
majątkowej możliwości obniżenia opłaty należnej komornikowi zgodnie z art. 49 ust. 
1 Art. 49 ust. 2 dotyczy miarkowania opłaty ustalonej prawidłowo, zgodnie 
z  kryteriami określonymi w ust. 1 O tym, czy opłata jest  zbyt  wysoka można 
orzekać dopiero po prawidłowym jej ustaleniu.  Analogicznie  rzecz się przedstawia 
w przypadku kary umownej (art. 484 k.c.), o której miarkowaniu można mówić 
po  uprzednim ustaleniu, że jest ona należna w ogólności, jak i w żądanej 

 
 
4 
wysokości. W żadnym razie nie ma uzasadnionej podstawy do przyjmowania, że 
ustalenie opłaty w wadliwej wysokości jest wypadkiem szczególnie uzasadnionym, 
o którym mowa w art. 49 ust. 2. Z powyższego wynika, że przepis art. 49 ust. 2 
ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie może mieć zastosowania na 
gruncie stanu faktycznego sprawy rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy. Zatem 
rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego nie ma wpływu na wynik 
sprawy, co uzasadnia odmowę podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy 
na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie  Najwyższym.  
 
Niemożność stosowania art. 49 ust. 2 w tej sprawie jest skutkiem także 
z  innych przyczyn. Z akt sprawy nie wynika, by któryś z wierzycieli bądź dłużnik  
występował z wnioskiem o obniżenie opłaty w trybie art. 49 ust. 2 Trudno zaś 
byłoby przyjąć, że obniżenie opłaty na podstawie tego przepisu może nastąpić  
z  urzędu. Omawiany przepis zawiera rozwiązanie o charakterze wyjątkowym, 
nadzwyczajnym, dotyczy on bowiem korygowania opłaty, która i tak już powinna 
być ustalona z uwzględnieniem nakładu pracy komornika (art. 49 ust. 1). 
Czym  innym jest badanie prawidłowości ustalenia opłaty, gdzie potrzeba 
zapewnienia zgodnego z prawem biegu egzekucji może przemawiać za działaniem 
z urzędu, czym innym zaś wyjątkowe umniejszenie poprawnie ustalonej opłaty na 
zasadzie art. 49 ust. 2, które jest dobrodziejstwem ustanowionym tyko i wyłącznie  
w  interesie 
dłużnika. 
Ponieważ 
nakład 
pracy 
komornika 
oraz 
zakres 
wyegzekwowanego świadczenia brane są pod uwagę już przy ustalaniu wysokości 
opłaty przez komornika i wbrew stanowisku Sądu Okręgowego mogą być  
przedmiotem kontroli w postępowaniu inicjowanym skargą, główną rolę w ocenie 
okoliczności szczególnie uzasadnionego wypadku, w rozumieniu  art.  .... ust. 2 
powinna odgrywać ocena indywidualnej sytuacji dłużnika. Sytuację tę powinien 
wyczerpująco przedstawić sądowi dłużnik, ponieważ leży to w jego interesie. 
Trudno natomiast wymagać od sądu prowadzenia w tym zakresie dociekań 
z  urzędu. Zatem, skorzystanie przez sad  z  kompetencji do zmniejszenia opłaty na  
podstawie art. 49 ust. 2 mogłoby nastąpić tylko na wniosek dłużnika.  
 
Zauważyć 
można, 
chociaż 
kwestia 
ta 
bezpośrednio 
nie 
dotyczy 
przedstawionego zagadnienia prawnego, że przy analizie prawidłowości planu 
podziału sumy uzyskanej z egzekucji Sąd Okręgowy wydaje się pomijać istotną 

 
 
5 
okoliczność, że do pierwszej kategorii zaspokojenia zaliczają się jedynie koszty 
egzekucji powstałe w tym postępowaniu egzekucyjnym, w którym uzyskano sumę 
przeznaczoną, do podziału. Przykładowo: wierzyciel, który nie skierował egzekucji 
do nieruchomości,  przyłączając się do podziału sumy uzyskanej z tej egzekucji 
(art. 1036 k.p.c.), nie  może domagać się zaspokojenia kosztów wyłożonych w toku  
innej egzekucji w pierwszej kategorii w planie podziału sumy uzyskanej 
w  egzekucji z nieruchomości (jako kosztów egzekucyjnych). Uwagę tę należałoby  
odnieść odpowiednio do należności komornika z tytułu opłat ustalonych w innych 
egzekucjach.               
 
Z powyższych względów na mocy art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 
2002 r. o Sądzie Najwyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia.