III CZP 80/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące dopuszczalności skargi na postanowienie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia od opłaty od apelacji wydane w sądzie drugiej instancji. Powód E. P. został częściowo zwolniony od kosztów sądowych, jednak w zakresie opłaty od apelacji wniosek oddalono. Referendarz sądowy przedstawił skargę powoda do Sądu Apelacyjnego w celu rozważenia jej dopuszczalności. Sąd Apelacyjny powziął wątpliwości, czy na takie postanowienie przysługuje skarga na podstawie art. 398²² § 1 k.p.c., wskazując na literalne brzmienie przepisu, które wydaje się wykluczać taką możliwość, ale jednocześnie podkreślając znaczenie prawa do sądu i potrzebę kontroli orzeczeń dotyczących kosztów sądowych. Sąd Najwyższy, po analizie przepisów Konstytucji RP, ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz Kodeksu postępowania cywilnego, doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do zróżnicowania sytuacji prawnej stron w zależności od instancji, w której orzeka referendarz. Stwierdzono, że na postanowienie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych wydane w sądzie pierwszej instancji przysługuje skarga, a brak wyraźnego uregulowania dotyczącego postanowień wydanych w sądzie drugiej instancji należy traktować jako lukę w prawie. Wypełniając tę lukę przez analogię do przepisów dotyczących sądu pierwszej instancji, Sąd Najwyższy orzekł, że na postanowienie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia od opłaty od apelacji wydane w sądzie drugiej instancji przysługuje skarga. Podkreślono, że usprawnienie postępowań sądowych nie może prowadzić do ograniczenia istotnych praw procesowych stron i zapewnienia im właściwego dostępu do sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie dopuszczalności skargi na postanowienie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sądzie drugiej instancji, interpretacja przepisów k.p.c. dotyczących referendarzy i środków zaskarżenia, znaczenie prawa do sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z postanowieniem referendarza w sądzie drugiej instancji.
Zagadnienia prawne (1)
Czy na postanowienie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia od opłaty od apelacji wydane w sądzie drugiej instancji przysługuje skarga na podstawie art. 398[22] § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, na postanowienie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia od opłaty od apelacji, wydane w sądzie drugiej instancji, przysługuje skarga.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że brak jest podstaw do zróżnicowania sytuacji prawnej stron w zależności od instancji, w której orzeka referendarz. Stwierdzono lukę w prawie dotyczącą zaskarżalności postanowień referendarza w sądzie drugiej instancji i wypełniono ją przez analogię do przepisów dotyczących sądu pierwszej instancji, kierując się wykładnią funkcjonalną, systemową i prokonstytucyjną, aby zapewnić prawo do sądu i kontrolę orzeczeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. P. | osoba_fizyczna | powód |
| miasto W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 398[22] § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi podstawę do wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego, jednak jego literalne brzmienie w kontekście postanowień sądu drugiej instancji budziło wątpliwości co do dopuszczalności skargi.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398[22] § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten reguluje przedstawienie skargi przez referendarza sądowego sądowi w celu rozważenia jej dopuszczalności.
k.p.c. art. 398[23] § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi wyjątek od zasady anulacyjnego charakteru skargi, wskazując na jej suspensywny charakter w odniesieniu do postanowień dotyczących kosztów sądowych.
k.p.c. art. 398[23] § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten określa, że sąd rozpoznający skargę działa jako sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 47¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi, że referendarz sądowy ma kompetencje sądu, chyba że ustawa stanowi inaczej.
k.p.c. art. 362¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi, że do postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy o postanowieniach sądu.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten określa przypadki, w których na postanowienie sądu służy zażalenie.
k.p.c. art. 394¹a § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten wskazuje, że na postanowienie sądu pierwszej instancji o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych przysługuje skarga (tzw. zażalenie poziome).
k.p.c. art. 394² § 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten określa zamknięty katalog postanowień sądu drugiej instancji, na które przysługuje zażalenie.
u.k.s.c. art. 102 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis ten definiuje zwolnienie od kosztów sądowych jako pomoc państwa dla osób fizycznych w trudnej sytuacji materialnej.
u.k.s.c. art. 118
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis ten reguluje kompetencje referendarza sądowego w zakresie rozpoznawania wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych.
Konstytucja RP art. 176 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis ten statuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego.
u.s.p. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przepis ten określa, że referendarze sądowi nie wykonują wymiaru sprawiedliwości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia funkcjonalna, systemowa i prokonstytucyjna przepisów Kodeksu postępowania cywilnego prowadzi do wniosku o dopuszczalności skargi na postanowienie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych wydane w sądzie drugiej instancji. • Brak jest racjonalnych podstaw do zróżnicowania sytuacji prawnej stron w zależności od instancji, w której orzeka referendarz sądowy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. • Zapewnienie prawa do sądu i kontroli orzeczeń jest fundamentalne i nie może być ograniczane przez niedoskonałości legislacyjne.
Odrzucone argumenty
Literalne brzmienie art. 398²² § 1 k.p.c. w zw. z art. 394² § 1¹ k.p.c. wyklucza dopuszczalność skargi na postanowienie referendarza sądowego wydane w sądzie drugiej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Usprawnienie postępowań sądowych, przez odciążenie pracą sędziów, nie może prowadzić do ograniczeń istotnych praw procesowych stron mających przełożenie na zapewnienie im właściwego dostępu do sądu. • Z punktu widzenia wykładni systemowej nie byłoby uzasadnione zróżnicowanie pozycji referendarza sądowego w sądzie pierwszej i drugiej instancji, w zakresie postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. • Brak wyraźnego uregulowania ustawowego, co do zaskarżalności skargą orzeczenia referendarza sądowego, wydanego w sądzie drugiej instancji, o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, należy traktować jako lukę w prawie.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie dopuszczalności skargi na postanowienie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sądzie drugiej instancji, interpretacja przepisów k.p.c. dotyczących referendarzy i środków zaskarżenia, znaczenie prawa do sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z postanowieniem referendarza w sądzie drugiej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z dostępem do sądu i funkcjonowaniem referendarzy sądowych, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy skarga na decyzję referendarza w sądzie apelacyjnym jest możliwa? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.