III CZP 80/04

Uchwała z dnia 9 lutego 2005 r., III CZP 80/04 
 
Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący) 
Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski 
Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku wierzyciela Powszechnej Kasy 
Oszczędności Banku Polskiego S.A. w W., I Oddziału Centrum w S. przy 
uczestnictwie dłużnika Marka O. o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu 
tytułowi egzekucyjnemu, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu 
jawnym w dniu 9 lutego 2005 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej 
Piotra Wiśniewskiego, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd 
Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 13 października 2004 r.: 
"Czy do nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu 
na podstawie art. 97 Prawa bankowego w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 60 ustawy 
z dnia 1 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy prawo bankowe i innych ustaw (Dz.U. Nr 
91, poz. 870) konieczne jest złożenie oświadczenia woli o poddaniu się egzekucji 
ze wskazaniem terminu do jakiego bank może wystąpić o wszczęcie egzekucji, 
pomimo zawarcia umowy stanowiącej podstawę wystawienia bankowego tytułu 
egzekucyjnego i złożenia oświadczenia o poddaniu się egzekucji odpowiadającego 
wymogom przewidzianym w art. 97 Prawa bankowego przed powyższą 
nowelizacją?" 
podjął uchwałę: 
 
W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi 
egzekucyjnemu oświadczenie, o którym mowa w art. 97 ust. 1 i 2 ustawy z 
dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (jedn. tekst: Dz.U. 2002 r. Nr 72, poz. 
665 ze zm.), podlega badaniu według stanu prawnego obowiązującego w 
chwili jego złożenia. 
 
Uzasadnienie 
 

Przedstawione przez Sąd Okręgowy w Szczecinie do rozstrzygnięcia na 
podstawie art. 390 § 1 k.p.c. zagadnienie prawne powstało w sprawie, w której bank 
złożył wniosek o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi 
egzekucyjnemu z dnia 30 kwietnia 2004 r., dołączając wiążącą go z dłużnikiem 
umowę, zawierającą oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji na podstawie 
tego tytułu do kwoty 25 000 zł, z zastrzeżeniem, że bank może wystawić tytuł 
egzekucyjny do dnia 18 marca 2012 r. 
Sąd Rejonowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 13 lipca 2004 r. odmówił 
nadania temu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, stwierdzając, że 
zgodnie z art. 97 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (jedn. 
tekst: Dz.U. 2002 r. Nr 72, poz. 665, ze zm. – dalej: „Pr.bank.”) w brzmieniu 
nadanym przez art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 1 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy 
Prawo bankowe i innych ustaw (Dz.U. Nr 91, poz. 870), która weszła w życie w dniu 
1 maja 2004 r., oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji powinno określać 
kwotę zadłużenia, do której bank może wystawić bankowy tytuł egzekucyjny oraz 
termin, do którego bank może wystąpić o nadanie temu tytułowi klauzuli 
wykonalności. Oświadczenie dłużnika nie odpowiada tym nowym wymaganiom, 
określa bowiem kwotę, do której dłużnik poddaje się egzekucji, a nie kwotę 
zadłużenia, do której bank może wystawić bankowy tytuł egzekucyjny, a ponadto 
wskazuje termin, do którego bank może wystawić bankowy tytuł egzekucyjny, nie 
zaś termin, do którego bank może wystąpić o nadanie temu tytułowi klauzuli 
wykonalności. 
Sąd Okręgowy w Szczecinie rozpoznający zażalenie powziął poważne 
wątpliwości, wyrażone w przedstawionym zagadnieniu prawnym, które sprowadzają 
się do kwestii, czy w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu 
tytułowi egzekucyjnemu oświadczenie, o którym mowa w art. 97 ust. 1 i 2 Pr.bank., 
podlega badaniu według stanu prawnego obowiązującego w chwili jego złożenia, 
czy też w chwili orzekania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia charakteru prawnego 
oświadczenia dłużnika o poddaniu się egzekucji, a następnie rozstrzygnąć trzeba, 
czy zmianę art. 97 ust. 2 Pr.bank. należy oceniać według reguł międzyczasowych 
właściwych dla prawa materialnego, czy prawa formalnego. 

Odnosząc się do pierwszej kwestii zauważyć należy, że oświadczenie 
dłużnika bankowego o poddaniu się egzekucji spełnia taką samą funkcję jak 
oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji składane w akcie notarialnym. 
Celem obu oświadczeń jest możliwość powstania tytułu egzekucyjnego, który po 
nadaniu mu sądowej klauzuli wykonalności stanowić będzie podstawę egzekucji. 
Oświadczenia te różni jedynie forma; pierwsze z nich składane jest w zwykłej formie 
pisemnej, drugie natomiast w formie aktu notarialnego. Rozważania dotyczące 
charakteru prawnego oświadczenia o poddaniu się egzekucji w akcie notarialnym 
można zatem odnieść do charakteru prawnego oświadczenia o poddaniu się 
egzekucji na podstawie art. 97 Pr.bank. 
Oświadczenie o poddaniu się egzekucji nie jest czynnością procesową, nie 
jest bowiem składane przez osobę będącą stroną postępowania cywilnego, ani też 
nie jest składane w związku z jakimkolwiek postępowaniem cywilnym. Należy zatem 
zgodzić się z prezentowanym w doktrynie oraz w judykaturze stanowiskiem, że 
oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji nie jest czynnością procesową, 
lecz materialnoprawną, która jednak na gruncie prawa procesowego wywołuje 
daleko idące skutki (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 
dnia 31 marca 2004 r., III CZP 110/03, OSNC 2004, nr 9, poz. 133). Wobec tego, że 
art. 97 Pr.bank. nie wymaga uczestnictwa wierzyciela w składaniu przez dłużnika 
oświadczenia o poddaniu się egzekucji, przyjąć należy, że jest to jednostronna 
czynność prawna. Przedstawione zagadnienie prawne trzeba więc rozstrzygać 
według reguł prawa międzyczasowego właściwych dla prawa materialnego. Nie 
wystarczy jednak posłużenie się podstawową zasadą międzyczasowego prawa 
prywatnego, wyrażoną w art. 3 k.c., który stanowi, że ustawa nie ma mocy 
wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu. Zasada nieretroakcji (lex 
retro non agit) oznacza, że nowego prawa nie stosuje się do oceny zdarzeń 
prawnych i ich skutków, jeżeli miały miejsce i skończyły się przed wejściem w życie 
nowego prawa. Zasada ta nie zawiera natomiast wskazówki, jakie prawo stosować 
należy do zdarzeń i sytuacji prawnych powstałych po wejściu w życie nowego 
prawa, gdyż dotyczy tylko okresu poprzedniego. Gdy – jak w rozpoznawanej 
sprawie – sytuacja prawna powstała pod rządem dawnego prawa, którą ocenić 
trzeba po wejściu w życie nowego prawa, składa się nie z jednego zdarzenia, lecz z 
kilku zdarzeń, spośród których jedne nastąpiły w okresie obowiązywania dawnego 
prawa, a inne po wejściu w życie nowego prawa lub jeśli zdarzenie prawne ma 

charakter ciągły obejmujący okres działania starego i nowego prawa, to zasada lex 
retro non agit nie daje wskazówki, jakie prawo należy stosować do oceny zdarzeń 
lub ich skutków powstałych w czasie obowiązywania już nowego prawa. Istnieje 
zatem konieczność odwołania się do ogólnych zasad międzyczasowego prawa 
prywatnego, stanowiących bliższe sformułowanie oraz rozwinięcie podstawowej 
zasady wyrażonej w art. 3 k.c. 
W nauce, dla potrzeb rozwiązań intertemporalnych, normy prawa cywilnego 
dzieli się na dwie grupy. Pierwszą tworzą przepisy regulujące stosunki prawne, 
których treść wynika z samego prawa, niezależnie od zdarzeń prawnych 
powodujących ich powstanie, zmianę lub zakończenie. Do tej grupy należą przepisy 
prawa rzeczowego i rodzinnego regulujące treść stosunku prawnego i praw 
podmiotowych, niezależnie od sposobu ich powstania lub nabycia (np. istota 
własności, małżeństwo). Normy te poddane są zasadzie bezpośredniego działania 
nowej ustawy. Drugą grupę tworzą przepisy regulujące stosunki prawne, których 
treść jest wynikiem pewnych zdarzeń powołujących je do życia (powodujących ich 
zmianę lub zakończenie). Należą do nich przepisy prawa zobowiązaniowego oraz 
przepisy prawa rzeczowego i rodzinnego, regulujące skutki prawne tworzące lub 
kończące (albo zmieniające) stosunki prawne lub powodujące nabycie albo utratę 
praw podmiotowych, natomiast nieustalające treści stosunków prawnych (np. 
nabycie własności, zawarcie małżeństwa). Normy te poddane są zasadzie dalszego 
działania dawnej ustawy, jeśli zatem zdarzenie prawne miało miejsce w czasie 
obowiązywania dawnej ustawy, do jego skutków realizujących się po wejściu w 
życie nowej ustawy zastosowanie powinna mieć w dalszym ciągu ustawa dawna. 
Nie ulega wątpliwości, że art. 97 ust. 1 i 2 Pr.bank. należy do drugiej grupy 
przepisów, reguluje bowiem stosunki prawne, których treść jest wynikiem pewnych 
zdarzeń powołujących je do życia albo powodujących ich zmianę lub zakończenie. 
W rozpoznawanej sprawie treść stosunku prawnego (poddanie się egzekucji) 
wyznaczona jest przez zdarzenie prawne o złożonym stanie faktycznym, składa się 
bowiem z dwóch zasadniczych członów: ze złożenia oświadczenia oraz jego skutku 
w postaci zrealizowania możliwości dochodzenia roszczenia wskutek nadania przez 
sąd klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu. W takim wypadku, 
gdy tylko drugi człon stanu faktycznego nastąpił po wejściu w życie nowej ustawy, 
ale stosunek prawny powstał przed wejściem w życie nowej ustawy, wówczas 

skutki zdarzenia prawnego o takim złożonym stanie faktycznym oceniać należy pod 
każdym względem według starej ustawy. 
Przedstawiony wywód uzasadnia zatem przyjęcie wniosku, że w 
postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu 
oświadczenie, o którym mowa w art. 97 ust. 1 i 2 Pr.bank., podlega badaniu według 
stanu prawnego obowiązującego w chwili jego złożenia. 
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie 
(art. 390 k.p.c.).