III CZP 8/10

Uchwała z dnia 28 kwietnia 2010 r., III CZP 8/10 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) 
Sędzia SN Irena Gromska-Szuster 
 
Sąd Najwyższy w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzyciela B. Spółdzielni 
Mieszkaniowej w B. przeciwko dłużnikowi Leszkowi B. po rozstrzygnięciu w Izbie 
Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 28 kwietnia 2010 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 16 
grudnia 2009 r.: 
"I. Czy w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości jako 
sumę ulegającą podziałowi w rozumieniu art. 1024 § 1 pkt 1 k.p.c., wymienia się 
cenę nabycia nieruchomości (stanowiącą sumę złożoną na rachunek depozytowy 
sądu), czy też cenę powiększoną o odsetki narosłe w okresie znajdowania się 
wpłaconej ceny na rachunku depozytowym sądu; 
II. w razie przyjęcia poglądu o powiększeniu ww. sumy o przedmiotowe 
odsetki, czy koniec okresu naliczania tych odsetek stanowi data postanowienia o 
przysądzeniu własności nieruchomości, czy data sporządzenia planu podziału sumy 
uzyskanej z egzekucji?" 
podjął uchwałę: 
 
W planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości 
wymienia się jako sumę ulegającą podziałowi (art. 1024 § 1 pkt 1 k.p.c.) cenę 
nabycia nieruchomości oraz odsetki od tej ceny za okres od 
uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności do 
sporządzenia planu podziału. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy w Białymstoku, na skutek zarzutów dłużnika, postanowieniem z 
dnia 9 października 2009 r. zmienił plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji z 

nieruchomości, sporządzony w dniu 19 maja 2009 r. przez komornika sądowego 
przy Sądzie Rejonowym w Białymstoku Józefa M., w ten sposób, że sumę 
ulegającą podziałowi określił na 110 545,55 zł, wskazując, że obejmuje ona cenę 
nabycia w kwocie 109 700 zł oraz odsetki w kwocie 845,55 zł. Sąd Rejonowy uznał, 
że podziałowi ulegają odsetki nie tylko od rękojmi uiszczonej w gotówce, złożonej 
na rachunek depozytowy sądu, lecz od całej ceny nabycia za czas od 
zdeponowania jej na tym rachunku do dnia uprawomocnienia się postanowienia o 
przysądzeniu własności. 
W zażaleniu dłużnik zarzucił błędne naliczenie odsetek od sum złożonych na 
rachunek depozytowy sądu oraz nieuwzględnienie w planie podziału sum 
uiszczonych po wydaniu tytułu wykonawczego. Wniósł o zmianę zaskarżonego 
postanowienia i uwzględnienie w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji 
odsetek od ceny nabycia za okres do dnia sporządzenia tego planu oraz sum 
zaliczonych na należność główną po wydaniu tytułu wykonawczego. Sąd Okręgowy 
w Białymstoku, rozpoznając to zażalenie, powziął poważne wątpliwości, którym dał 
wyraz w zagadnieniu prawnym przedstawionym do rozstrzygnięcia. (...) 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 808 k.p.c., złożone w postępowaniu egzekucyjnym kwoty 
pieniężne niepodlegające natychmiastowemu wydaniu lokowane są na rachunku 
depozytowym sądu przy odpowiednim zastosowaniu art. 752 k.p.c. Unormowanie to 
odnosi się do rękojmi (art. 963 k.p.c.) oraz ceny nabycia (art. 967 k.p.c.), 
składanych w toku egzekucji z nieruchomości. Sumy złożone z tego tytułu nie 
podlegają – z wyjątkiem przewidzianym w art. 963 in fine – natychmiastowemu 
wydaniu, zaspokojenie bowiem wierzycieli z sumy uzyskanej z egzekucji z 
nieruchomości następuje zawsze na podstawie planu podziału sporządzonego 
przez organ egzekucyjny (art. 1023 § 1 k.p.c.). 
Sporządzając plan podziału, organ egzekucyjny w pierwszym rzędzie określa 
– stosownie do dyspozycji art. 1024 § 1 pkt 1 k.p.c. – sumę ulegającą podziałowi. 
Przepis ten nie precyzuje, jakie kwoty składają się na tę sumę, nie ulega jednak 
wątpliwości, że chodzi tu o sumę uzyskaną z egzekucji (art. 1023 k.p.c.), w jej skład 
wchodzi zatem cena nabycia nieruchomości. Podziałowi podlega także nadwyżka 
dochodów po pokryciu wydatków związanych z zarządem nieruchomością (art. 941 
k.p.c.). 

Wątpliwości Sądu Okręgowego wzbudziła kwestia, czy w skład sumy 
ulegającej podziałowi wchodzą odsetki od ceny nabycia nieruchomości, złożonej – z 
uwzględnieniem uiszczonej rękojmi – na rachunek depozytowy sądu, skoro sumy 
wniesione przez licytanta tytułem rękojmi oraz ceny nabycia składane są na 
wydzielonym oprocentowanym rachunku bankowym, przepisy zaś części trzeciej 
Kodeksu postępowania cywilnego nie zawierają unormowań regulujących wprost 
los prawny tych odsetek. Sąd Okręgowy wyraził pogląd, że odpowiedź na to pytanie 
wymaga ustalenia zakresu pojęcia „suma ulegająca podziałowi” w zestawieniu z § 
18 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 stycznia 2008 r. w 
sprawie szczegółowych zasad prowadzenia gospodarki finansowej i działalności 
inwestycyjnej sądów powszechnych (Dz.U. Nr 11, poz. 69 – dalej: "r.f.g.s."), 
zgodnie z którym oprocentowanie sum depozytowych oraz sum na zlecenie 
stanowiących własność osób fizycznych, prawnych i innych jednostek 
organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej – po potrąceniu kosztów 
związanych z prowadzeniem rachunku bankowego – powiększa ich wartość, chyba 
że odrębne przepisy stanowią inaczej. Taką próbę wykładni art. 1024 § 1 pkt 1 
k.p.c. – w kontekście rozstrzyganego zagadnienia prawnego – trzeba odrzucić. 
Rozporządzenie zawierające przytoczone unormowanie zostało wydane na 
podstawie art. 179 § 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. – dalej: "Pr.u.s.p."), 
upoważniającego Ministra Sprawiedliwości do określenia – w porozumieniu z 
ministrem właściwym do spraw finansów publicznych – w drodze rozporządzenia 
szczegółowych zasad prowadzenia gospodarki finansowej i działalności 
inwestycyjnej sądów. Nie ulega wątpliwości, że rozporządzenie wydane na 
podstawie tak zakreślonej delegacji ustawowej nie może regulować ściśle 
materialnoprawnej kwestii przynależności oprocentowania kwot składanych na 
rachunku depozytowym sądu w związku z toczącym się przed nim postępowaniem. 
Stanowisko takie wyraził Trybunał Konstytucyjny na gruncie wcześniej 
obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 czerwca 2002 r. 
w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia gospodarki finansowej i działalności 
inwestycyjnej sądów powszechnych (Dz.U. Nr 97, poz. 876), uznając, że § 18 ust. 5 
tego rozporządzenia, określający przynależność oprocentowania sum składanych 
na rachunek depozytowy sądu, jest niezgodny z art. 179 § 5 Pr.u.s.p. i art. 92 ust. 1 

Konstytucji (por. wyrok z dnia 4 września 2006 r., U 7/05, OTK-A 2006, nr 8, poz. 
99). 
Kwestia, czy odsetki od sum zdeponowanych w toku postępowania 
egzekucyjnego na rachunku bankowym sądu wchodzą w skład sumy ulęgającej 
podziałowi musi być zatem rozstrzygnięta na zasadach ogólnych. Na marginesie 
należy odnotować, że do zasad tych odwoływał się § 35 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 15 grudnia 1932 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania 
sądów apelacyjnych, okręgowych i grodzkich (Dz.U. Nr 114, poz. 941), stanowiący, 
że odsetki od sum umieszczonych na oprocentowanie (art. 547 § 2) użyte będą 
przede wszystkim na pokrycie kosztów związanych z umieszczeniem sumy 
depozytowej. Poza tym odsetki wypłacone będą, komu "z prawa należy". 
W piśmiennictwie, na gruncie obecnie obowiązujących przepisów, trafnie 
wskazano, że odsetki te stanowią pożytki przypadające – jeżeli przepis szczególny 
nie stanowi inaczej – właścicielowi sumy pieniężnej złożonej na rachunek 
depozytowy sądu. Wniosek taki, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w 
uzasadnieniu przytoczonego wyroku, wynika jednoznacznie z art. 140 k.c. 
Rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego wymaga zatem 
prześledzenia losu prawnego sum depozytowych i udzielenia odpowiedzi na 
pytanie, kto jest właścicielem tych sum w poszczególnych stadiach postępowania 
egzekucyjnego z nieruchomości, następujących po ich złożeniu. 
Zgodnie z art. 969 § 1 k.p.c., nabywca, który nie wykonał w terminie warunków 
licytacyjnych co do zapłaty ceny, traci rękojmię, a skutki przybicia wygasają, przy 
czym zwraca się mu uiszczoną część ceny, stosownie zaś do art. 963 k.p.c., 
licytantowi, któremu nie udzielono przybicia zwraca się niezwłocznie złożoną przez 
niego rękojmię. Z przepisów tych wynika, że samo złożenie do depozytu sądowego 
rękojmi oraz ceny nabycia nieruchomości, a nawet wydanie lubuprawomocnienie 
się postanowienia o przybiciu, nie pozbawiają licytanta (nabywcy) własności 
zdeponowanych sum. Na tym etapie postępowania nabywca nie staje się 
właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem przetargu ani nie traci własności 
złożonej ceny nabycia; skutki takie następują dopiero z chwilą uprawomocnienia się 
postanowienia o przysądzeniu własności (art. 999 § 1 k.p.c.). Do tego czasu pożytki 
w postaci odsetek od zdeponowanej ceny nabycia przypadają nabywcy (art. 55 § 1 
k.c.). Ustawodawca nie wprowadził w tym zakresie żadnego wyjątku i nie przyznał 
uprawnienia do pobierania tych pożytków innym podmiotom, np. dłużnikowi, 

wierzycielowi, Skarbowi Państwa lub bankowi prowadzącemu rachunek 
depozytowy. Należy zatem uznać, że odsetki od sum depozytowych, naliczone za 
okres od umieszczenia ich na wydzielonym oprocentowanym rachunku bankowym 
do uprawomocnienia się postanowienia o przysadzeniu własności, nie wchodzą w 
skład sumy ulęgającej podziałowi na podstawie art. 1024 § 1 pkt 1 k.p.c. 
Odmiennie natomiast przedstawia się los prawny odsetek naliczonych po 
uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu własności. Szczególny 
charakter nabycia własności w drodze sprzedaży licytacyjnej nie pozwala przyjąć, 
że uzyskana w wyniku tej sprzedaży suma pieniężna złożona na rachunku 
depozytowym sądu staje się własnością dłużnika lub innego podmiotu 
uczestniczącego w postępowaniu egzekucyjnym. Żaden przepis nie wiąże takiego 
skutku z postanowieniem o przysądzeniu własności. 
Jak wspomniano, suma uzyskana z egzekucji z nieruchomości obejmuje nie 
tylko cenę jej nabycia, gdyż do ceny tej dolicza się nadwyżkę dochodów 
uzyskanych w toku zarządu nieruchomością (art. 941 k.p.c.). Trudno wskazać 
argumenty, które sprzeciwiałyby się zaliczeniu do sumy ulęgającej podziałowi 
również odsetek od ceny nabycia, naliczonych za czas od uprawomocnienia się 
postanowienia o przysadzeniu własności. Odsetki te stanowią przyrost sumy 
uzyskanej w wyniku czynności egzekucyjnej, jaką jest niewątpliwie złożenie na 
rachunku depozytowym sądu ceny nabycia nieruchomości. 
Prawidłowe oznaczenie w planie podziału sumy ulęgającej podziałowi wymaga 
określenia poszczególnych kwot składających się na tę sumę, bez 
skonkretyzowania bowiem tych kwot nie jest możliwe zweryfikowanie prawidłowości 
ustalenia sumy ulegającej podziałowi. Zachodzi zatem konieczność obliczenia 
odsetek wchodzących w skład tej sumy. Odnosząc się do wysuniętych w tym 
zakresie wątpliwości Sądu Okręgowego ujętych w drugim pytaniu, stwierdzić 
należy, że w skład sumy ulęgającej podziałowi mogą wchodzić odsetki wyliczone 
jedynie do dnia sporządzenia planu podziału. Organ sporządzający plan podziału 
(jego projekt) nie ma bowiem możliwości określenia sumy tych odsetek z 
uwzględnieniem późniejszej daty końcowej okresu ich naliczania (np. daty 
wykonania planu). 
Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie, jak 
w uchwale (art. 390 k.p.c.).