III CZP 8/04

Uchwała z dnia 31 marca 2004 r., III CZP 8/04 
 
Sędzia SN Marian Kocon (przewodniczący) 
Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (sprawozdawca) 
Sędzia SN Iwona Koper 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Witolda B. przeciwko "N.H.", sp. z o.o. w 
W. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 31 
marca 2004 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie 
postanowieniem z dnia 27 listopada 2003 r.: 
"Czy od zażalenia, wniesionego w trybie art. 795 § 1 k.p.c. pobiera się opłatę w 
postaci wpisu stosunkowego obliczonego na podstawie § 9 ust. 3 pkt 2 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie 
określania wysokości wpisów, w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154 poz. 753 ze 
zm.) od całej wartości roszczenia podstawowego czy też obliczana według tych 
samych reguł od opłaty pobieranej w trybie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 15 listopada 1996 r. w sprawie wysokości opłat 
kancelaryjnych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 139 poz. 650 ze zm.) przy 
uwzględnieniu ograniczenia wynikającego z treści § 2 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r.?" 
podjął uchwałę: 
 
Zażalenie na odmowę wydania ponownego tytułu wykonawczego nie 
podlega opłacie sądowej. 
 
Uzasadnienie 
 
Nakazem zapłaty z dnia 5 września 2002 r., wydanym w postępowaniu 
upominawczym, Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie zasądził od 
"N.H.", spółki z o.o. w W. na rzecz powoda Witolda B. kwotę 3904 zł. Nakaz ten 
uprawomocnił się. 

Pismem z dnia 27 listopada 2002 r. powód wniósł o nadanie nakazowi klauzuli 
wykonalności, a we wniosku z dnia 5 marca 2003 r. domagał się wydania mu 
drugiego tytułu wykonawczego, wskazując na zamiar wystąpienia z wnioskiem o 
ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości strony pozwanej. 
Zarządzeniem przewodniczącego wniosek ten został zwrócony wobec 
nieuzupełnienia go w wyznaczonym terminie. Od zażalenia na zarządzenie zwrotu 
wniosku zażądano wpisu w wysokości 65,50 zł, wyliczonego na podstawie § 9 ust. 
3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w 
sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz. 
753 ze zm.). 
W zażaleniu na zarządzenie o opłacie sądowej od zażalenia o zwrocie wniosku 
powód zarzucił, że zażalenie to jest wolne od opłaty ze względu na uregulowanie 
zawarte w art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm. – dalej: 
"u.k.s.c."), a gdyby było inaczej, opłata powinna wynosić kwotę 15 zł. 
Rozpoznając zażalenie Sąd Okręgowy powziął wątpliwość prawną, którą wyraził 
w przedstawionym na wstępie pytaniu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W myśl art. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.), opłatami sądowymi są wpis i 
opłata kancelaryjna. Taki podział wynika z założenia, że wpis (stosunkowy, stały, o 
określonej dolnej i górnej granicy) pozostaje w ścisłej zależności od rodzaju sprawy 
lub wartości jej przedmiotu, a opłacie kancelaryjnej podlega czynność oznaczona w 
ustawie. 
Uiszczenie wpisu z reguły daje początek postępowaniu zmierzającemu do 
wyjaśnienia sprawy i jej rozstrzygnięcia, albo wszczyna postępowanie odwoławcze, 
w przeciwieństwie do opłaty kancelaryjnej, której uiszczenie pozwala 
zainteresowanemu uzyskać dostęp do konkretnego efektu już przeprowadzonych w 
sprawie czynności. 
Obowiązek uiszczenia wpisu lub opłaty kancelaryjnej obejmuje tylko te wnoszone 
do sądu pisma, które – zgodnie z art. 15 u.k.s.c. – należą do kategorii 
„podlegających opłacie”. Katalog spraw, w których wnoszone pisma podlegają 
wpisowi ujęty został w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 
1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 

154, poz. 753 ze zm.). Rozporządzenie to, w odniesieniu do postępowania 
wywołanego wnioskiem o ponowne wydanie tytułu wykonawczego, przewiduje wpis 
stały (§ 49 pkt 1), w razie zaś wystąpienia z wnioskiem o nadanie klauzuli 
wykonalności tytułowi egzekucyjnemu innemu niż orzeczenie sądu, ugoda sądowa 
albo nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym lub upominawczym – dziesiątą 
część wpisu stosunkowego (§ 54 ust. 1 pkt 1). Powołane rozporządzenie nie 
przewiduje natomiast wpisu od wniosku o nadanie klauzuli wykonalności sądowemu 
tytułowi egzekucyjnemu. Dzieje się tak dlatego, że samo tylko nadanie klauzuli 
wykonalności, stosownie do art. 38 ust. 1 u.k.s.c., podlega w takim przypadku 
opłacie kancelaryjnej, a jej wysokość określa wydane z upoważnienia ustawowego 
(art. 40 u.k.s.c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 listopada 1996 
r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 139, 
poz. 650 ze zm.). 
Nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności jest czynnością 
jednorazową. Ponowne wydanie tytułu wykonawczego nie pozostaje zatem w 
związku z nadaniem klauzuli wykonalności, a tym samym brak podstaw do 
pobierania kolejnej opłaty kancelaryjnej za nadanie klauzuli wykonalności, co nie 
oznacza, że takiej opłacie nie podlegają inne czynności, o których mowa w art. 38 
ust. 1 u.k.s.c. 
Brak podstawy do żądania uiszczenia opłaty od wniosku o wydanie stronie 
dalszego tytułu wykonawczego sprawia, że nie podlegają opłacie także zażalenia 
na wydane w tym zakresie zarządzenia przewodniczącego. Z brzmienia art. 23 
u.k.s.c. należy wyprowadzić wniosek, że skoro wolne od opłaty są zażalenia 
kwestionujące wysokość opłaty, to tym bardziej dotyczy to sytuacji, w której 
kwestionowana jest sama zasada żądania opłaty. 
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).