III CZP 78/09

Sygn. akt III CZP 78/09 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 października 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Wojciech Jan Katner (przewodniczący) 
SSN Grzegorz Misiurek 
SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) 
 
 
 
w sprawie z powództwa Polskiego Radia - Regionalnej Rozgłośni w S.  
"PR S." S.A. w S. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta S. 
o ustalenie, 
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym  
w dniu 29 października 2009 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy w S. 
postanowieniem z dnia 30 czerwca 2009 r.,  
"Czy pojęcie misja publiczna zdefiniowane w art. 21 ust. 1 
ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tj. Dz. U. 
z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 ze zm.) stanowi cel publiczny 
w  rozumieniu art. 6 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. 
o  gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 
2603 ze zm.)?" 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy w S. ustalił, że wysokość 
opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, 
stanowiącej działkę nr 122/1 położoną w S. przy ul. W.[...], wynosi 1% jej ceny. 
Z ustaleń Sądu wynika, że decyzją z dnia 30 maja 1994 r. stwierdzono, 
że powód uzyskał prawo użytkowania wieczystego wymienionej nieruchomości 
gruntowej z mocy prawa z dniem 1 grudnia 1993 r. Nieruchomość jest 
wykorzystywana na cele działalności statutowej prowadzonej przez powoda Polskie 
Radio S. – Regionalną Rozgłośnię w S. „PR S.” S.A. w S. Opłata roczna z tytułu 
użytkowania wieczystego tej nieruchomości gruntowej została ustalona  według 
stawki w wysokości 3% ceny nieruchomości.  
Sąd Rejonowy podzielił stanowisko powoda, że opłata roczna z tytułu 
użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinna być ustalona według 
stawki w wysokości 1% ceny nieruchomości. Zgodnie z art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r., 
Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej – u.g.n.), jeżeli po oddaniu nieruchomości 
gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana celu, na który 
nieruchomość została oddana, stawkę procentowej opłaty rocznej zmienia się 
stosownie do tego celu. Wprawdzie sam cel wykorzystywania nieruchomości 
gruntowej nie zmienił się (powód wykorzystuje ją do realizacji zadań publicznej 
radiofonii i telewizji), jednakże z dniem 1 maja 2004 r. – na skutek nowelizacji art. 
21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jedn.: Dz. U. 
Nr 235, poz. 2531 ze zm., dalej – u.r.t.) – charakter zadań publicznej radiofonii 
i telewizji uzyskał walor misji publicznej. Zdaniem Sądu zmiana charakteru tych 
zadań uzasadnia zmianę stawki procentowej opłaty rocznej i ustalenie jej na 
podstawie art. 72 ust. 3 pkt 4 w związku z art. 6 pkt 10 u.g.n., ponieważ 
zdefiniowane w art. 21 ust. 1 u.r.t. pojęcie misji publicznej stanowi cel publiczny 
w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. 
Rozpoznając apelację pozwanego, Sąd Okręgowy w S. przedstawił  na 
podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przytoczone na wstępie zagadnienie prawne.   
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 

 
3 
 
Ustawodawca, 
przyznając 
sądowi 
drugiej 
instancji 
uprawnienie 
do 
przedstawienia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego na podstawie art. 390 
§ 1 k.p.c., uzależnił skuteczność skorzystania z niego od wystąpienia w sprawie 
poważnych wątpliwości prawnych oraz niezbędności oczekiwanej odpowiedzi do 
rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia17 grudnia 
1991 r., III CZP 129/91, „Przegląd Sądowy” 1994, z. 3, s. 76 oraz z dnia 27 sierpnia 
1996 r., III CZP 91/96, OSNC 1997, nr 1, poz. 9). Na sądzie drugiej instancji 
spoczywa więc obowiązek szczegółowego uzasadnienia, na czym polegają jego 
wątpliwości i dlaczego uważa je za poważne oraz wykazania, że stwierdzone 
przezeń poważne wątpliwości prawne pozostają w związku przyczynowym 
z rozstrzygnięciem sprawy.  
Należy też przypomnieć, że instytucja pytań prawnych – co podkreślił Sąd 
Najwyższy w uchwale z 30 marca 1999 r., III CZP 62/98 (OSNC 1999, nr 10, poz. 
166) – prowadząca do związania sądów niższej instancji w danej sprawie poglądem 
Sądu Najwyższego, zawartym w podjętej uchwale, jest wyjątkiem od konstytucyjnej 
zasady podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji 
RP). Ze względu na tę wyjątkowość, powinna być zatem stosowana w sposób jak 
najbardziej ścisły, bez żadnych koncesji na rzecz argumentów o nastawieniu 
celowościowym i utylitarnym.  
Przedstawione 
zagadnienie 
prawne 
nie 
odpowiada 
przytoczonym 
wymaganiom przede wszystkim dlatego, że nie spełnia wymagania niezbędności 
oczekiwanej odpowiedzi do rozstrzygnięcia sprawy. 
 
Z dołączonych do sprawy akt administracyjnych wynika, że złożony przez 
powoda do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wniosek o ustalenie, że 
aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest 
uzasadniona w innej wysokości, zastępujący pozew (art. 80 ust. 2 u.g.n.), został 
uzupełniony pismem z dnia 26 maja 2008 r. (k. 22-24 wymienionych akt), w którym 
powód 
podniósł, 
że 
podstawę 
obniżenia 
spornej 
opłaty 
stanowi 
także 
wykorzystywanie oddanej w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej na 
cele  obronności i bezpieczeństwa państwa, objęte celem publicznym określonym 
w  art. 6 pkt 7 u.g.n. Obowiązek spełniania zadań z zakresu obronności 

 
4 
i bezpieczeństwa państwa został nałożony na powoda przez Ministra Skarbu 
Państwa decyzją nr 68 z dnia 23 kwietnia 2003 r.   
 
Nie ulega wątpliwości, że kwestia obniżenia opłaty z tytułu użytkowania 
wieczystego nieruchomości gruntowej z omawianego powodu uszła uwagi Sądów 
rozpoznających sprawę. Podjęte przez Sąd pierwszej instancji na rozprawie dnia 
2 lutego 2009 r. czynności zamierzające do sprecyzowania pozwu dotyczyły jedynie 
określenia nieruchomości gruntowej, a nie rodzaju celu publicznego. W tej sytuacji 
należało uznać, że przedstawione zagadnienie prawne – z powodu niewykluczenia 
przez Sąd możliwości obniżenia spornej opłaty ze względu na obecne 
wykorzystywanie 
nieruchomości 
gruntowej 
także 
na 
cele 
obronności 
i bezpieczeństwa państwa –  nie spełnia wymagania niezbędności oczekiwanej 
odpowiedzi dla rozstrzygnięcia sprawy. 
 
Kwestia pojęcia celu publicznego w rozumieniu ustawy o gospodarce 
nieruchomościami była przedmiotem wypowiedzi w literaturze i orzecznictwie.  
 
W piśmiennictwie przyjmuje się, że dla potrzeb ustawy o gospodarce 
nieruchomościami cele publiczne zostały określone w art. 6 u.g.n. Zawarty w nim 
katalog tych celów ma charakter wyczerpujący. Wprawdzie inne cele publiczne – 
zgodnie z art. 6 pkt 10 u.g.n. – mogą określać odrębne ustawy, jednakże podkreśla 
się, że wówczas ustawodawca wskazany cel określa wyraźnie jako cel publiczny. 
Jest to konsekwencją wynikającego z art. 6 u.g.n. założenia, że ustawodawca dla 
potrzeb ustawy o gospodarce nieruchomościami określa cele publiczne w sposób 
konkretny, dokonując ich wyliczenia. Wskazuje się również, że cele publiczne 
w rozumieniu art. 6 u.g.n. mają szczególne znaczenie dla oceny dopuszczalności 
wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej 
Polskiej wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane 
na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. 
 
Pojęcie celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 10 u.g.n. jest restryktywnie 
ujmowane w judykaturze. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 lipca 2003 r., III CZP 
46/03 (OSNC 2004, nr 10, poz. 153) stwierdził, że określony w odrębnej ustawie 
inny cel publiczny powinien być w tej ustawie wyraźnie określony jako cel publiczny. 
Opowiadając się za taką wykładnią przytoczonego przepisu, Sąd Najwyższy 

 
5 
wskazał, że ugruntowała się ona w orzecznictwie administracyjnym (por. wyroki 
Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 października 2000 r., II SA/Kr 
1010/00, OSNA 2001, nr 4, poz. 186; z dnia 19 maja 1999 r., II SA/Wr 1499/98, 
Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych 1999, nr 4, poz. 116 i z dnia 15 lutego 
2000 r., SA/Bk 901/99, OSP 2001, nr 4, poz. 61) i zyskała aprobatę 
w piśmiennictwie. Podkreślił też, że pojęcie celu publicznego w rozumieniu ustawy 
o gospodarce nieruchomościami nie jest dowolne i przy jego wykładni nie można 
odwoływać się do jego potocznego lub ogólnego znaczenia. Stanowisko wyrażone 
w przytoczonej uchwale Sąd Najwyższy potwierdził w niepublikowanym wyroku 
z dnia 16 marca 2005 r., II CK 522/04.   
 
Przedstawiając Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne, Sąd Okręgowy 
w ogóle nie odniósł się do dotyczących pojęcia celu publicznego w rozumieniu art. 
6 u.g.n. przytoczonych wypowiedzi w literaturze i orzecznictwie. Ta niewątpliwa 
wada osłabia argumentację Sądu, że zagadnienie prawne budzi w rozumieniu 
art. 390 § 1 k.p.c. poważne wątpliwości.  
 
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji 
postanowienia.