III CZP 75/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 grudnia 2017 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące możliwości dochodzenia przez dłużników prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne o opróżnienie lokalu zostało wszczęte na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności (art. 999 § 1 k.p.c.). Sąd Okręgowy przedstawił wątpliwości, czy w takim przypadku dłużnik, będący lokatorem, może skorzystać z art. 189 k.p.c., czy też inne przepisy (np. ustawy o ochronie praw lokatorów) wyłączają taką możliwość. Sąd Najwyższy uznał, że dłużnik mający status lokatora, przeciwko któremu zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne o opróżnienie lokalu na podstawie tytułu wykonawczego określonego w art. 999 § 1 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym do 3 maja 2012 r.), może dochodzić ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. Uzasadniono to tym, że w sytuacji, gdy sąd nie orzeka o prawie do lokalu socjalnego w postępowaniu egzekucyjnym (np. przy postanowieniu o przysądzeniu własności), a inne tryby przewidziane w ustawie o ochronie praw lokatorów mogą być niedostępne, powództwo o ustalenie prawa do lokalu socjalnego przeciwko gminie jest jedyną skuteczną drogą ochrony praw dłużnika, zapobiegającą bezdomności zgodnie z art. 75 Konstytucji RP.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie możliwości dochodzenia prawa do lokalu socjalnego przez dłużników po licytacji lokalu na podstawie art. 189 k.p.c. w sytuacji braku innych trybów ochrony.
Dotyczy głównie postępowań egzekucyjnych wszczętych przed 3 maja 2012 r. na podstawie art. 999 k.p.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji, choć zasada ochrony przed bezdomnością jest uniwersalna.
Zagadnienia prawne (1)
Czy dłużnik, który utracił prawo do lokalu mieszkalnego w wyniku egzekucji (postanowienie o przysądzeniu własności), może dochodzić ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. przeciwko gminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dłużnik mający status lokatora, przeciwko któremu zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne o opróżnienie lokalu na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności, może dochodzić ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne o opróżnienie lokalu jest prowadzone na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności, a sąd nie orzeka o prawie do lokalu socjalnego w tym postępowaniu, ani nie ma możliwości skorzystania z innych trybów przewidzianych w ustawie o ochronie praw lokatorów, powództwo o ustalenie prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. przeciwko gminie jest jedyną skuteczną drogą ochrony praw dłużnika, zapobiegającą bezdomności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina Miejska K. | instytucja | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do dochodzenia ustalenia prawa do lokalu socjalnego przez dłużnika w sytuacji braku innych skutecznych trybów.
k.p.c. art. 999 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie o przysądzeniu własności jako tytuł wykonawczy do wprowadzenia nabywcy w posiadanie i opróżnienia lokalu.
u.o.p.l. art. 2 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Definicja lokatora.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 1, 4
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Przesłanki przyznania prawa do lokalu socjalnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 791 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Odesłanie do stosowania przepisów o ochronie praw lokatorów w postępowaniu egzekucyjnym.
Konstytucja RP art. 75
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek władz publicznych prowadzenia polityki mieszkaniowej i ochrony praw lokatorów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dłużnik po utracie prawa do lokalu w wyniku egzekucji może dochodzić prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c., gdy inne tryby są niedostępne. • Ochrona przed bezdomnością wynikająca z art. 75 Konstytucji RP wymaga zapewnienia możliwości ustalenia prawa do lokalu socjalnego. • Status lokatora w rozumieniu u.o.p.l. przysługuje osobie zajmującej lokal na podstawie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.
Odrzucone argumenty
Możliwość dochodzenia prawa do lokalu socjalnego jest ograniczona do trybów przewidzianych w ustawie o ochronie praw lokatorów, które mogą być niedostępne w przypadku egzekucji na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności. • Przepisy o pomieszczeniu tymczasowym wyłączają prawo do lokalu socjalnego.
Godne uwagi sformułowania
nie zostali pozbawieni ochrony przewidzianej przepisami o tej ustawy, czyli należy ustalić, czy przysługuje im prawo do lokalu socjalnego • jedyną możliwością ustalenia przez te osoby prawa do lokalu socjalnego pozostanie art. 189 k.p.c., bądź uznać należy, że w istocie nie mają oni możliwości dochodzenia sądowej ochrony tych praw • nie można przyjąć za właściwe orzekanie w przedmiocie prawa do lokalu socjalnego w postępowaniu, o którym gmina nie ma jakiejkolwiek informacji • nie zostali oni w ogóle bez przysłowiowego dachu nad głową, czyli bezdomności • pozostaje tylko powództwo o ustalenie z art. 189 k.p.c.
Skład orzekający
Józef Frąckowiak
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie możliwości dochodzenia prawa do lokalu socjalnego przez dłużników po licytacji lokalu na podstawie art. 189 k.p.c. w sytuacji braku innych trybów ochrony."
Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań egzekucyjnych wszczętych przed 3 maja 2012 r. na podstawie art. 999 k.p.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji, choć zasada ochrony przed bezdomnością jest uniwersalna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie problemu ochrony przed bezdomnością w kontekście postępowań egzekucyjnych, co jest istotne dla wielu osób i prawników zajmujących się prawem nieruchomości i egzekucyjnym.
“Czy po licytacji mieszkania możesz dostać lokal socjalny? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.