III CZP 75/10

Sygn. akt III CZP 75/10 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 20 października 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Iwona Koper (przewodniczący) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości P.  
sp. z o.o. we W. 
przeciwko B.S.A. we W. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym  
w dniu 20 października 2010 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny  
postanowieniem z dnia 25 maja 2010 r.,  
 
 
„Czy fakt ogłoszenia upadłości likwidacyjnej wykonawcy robót 
budowlanych 
obliguje 
inwestora 
do 
zwrócenia 
mu 
kaucji 
gwarancyjnej przed upływem okresu, na który została ustanowiona?" 
 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
Uzasadnienie 
 
 

 
2 
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010 r. zasądził od strony 
pozwanej B. S.A. we W. na rzecz syndyka masy upadłości P. sp. z o.o. we W. 
kwotę 219 564,37 zł, z należnościami ubocznymi, tytułem zwrotu kaucji 
gwarancyjnej zabezpieczającej wykonanie napraw gwarancyjnych przez stronę 
pozwaną, jako wykonawcę robót budowlanych. Sąd ten uznał, że wyniku 
ogłoszenia jej upadłości mającej na celu likwidację majątku, stało się wymagalne 
roszczenie o zwrot kaucji, mimo że nie upłynął jeszcze okres, na który wykonawca 
udzielił gwarancji. 
Przy rozpoznaniu apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny powziął 
wątpliwość, czy okoliczności wskazane przez Sąd pierwszej instancji obligują 
inwestora do zwrotu kaucji. Uznał, że przepisy Prawa upadłościowego 
i  naprawczego ( dalej – p.u.n.) nie dają w tym zakresie jasnej odpowiedzi i na 
podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia 
zagadnienie prawne sformułowane w wydanym w tym zakresie postanowieniu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W postanowieniu o przedstawieniu zagadnienia prawnego na podstawie 
art.  390 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny posłużył się pojęciem kaucji gwarancyjnej, co w 
pierwszym rzędzie wymaga uściślenia. Bezsporne okoliczności faktyczne, do 
których odwoływały się Sądy obu instancji wskazują, że kaucja została ustanowiona 
w wyniku umowy zawartej przez inwestora i wykonawcę robót budowlanych w 
związku z gwarancją udzieloną przez wykonawcę. Należy zatem przyjąć, że strony 
umowy o roboty budowlane zawarły dodatkowo umowę nienazwaną kaucji, która – 
z uwagi na okres jej obowiązywania – nie wygasła w  chwili ogłoszenia upadłości 
likwidacyjnej wykonawcy robót, co nastąpiło 20  kwietnia 2009 r. Wymaga zatem 
podkreślenia, że tego rodzaju umowa kaucji gwarancyjnej nie jest umową 
wzajemną i w konsekwencji nie mają do niej zastosowania art. 98 – 99 p.u.n. 
Uzasadnienie postanowienia Sądu Apelacyjnego wydanego na podstawie 
art. 390 § 1 k.p.c. wskazuje jednocześnie, że w jego ocenie Sąd Okręgowy 
uwzględniając powództwo na podstawie art. 91 ust. 2 p.u.n. dokonał 
niedopuszczalnej, rozszerzającej wykładni tego przepisu. Przepis ten zdaniem 
Sądu Apelacyjnego powinien być wykładany ściśle. Reguluje on zaś jedynie 

 
3 
kwestie 
dotyczące 
wymagalność 
zobowiązań 
upadłego, 
podczas 
gdy 
w  rozstrzyganej 
sprawie 
chodziło 
o 
problem 
wymagalności 
roszenia 
przysługującego upadłemu. Nakazuje to przyjąć, że wykładnia art. 91 ust. 2 p.u.n. 
nie budziła wątpliwości Sądu drugiej instancji i stanął on na stanowisku, że przepis 
ten nie miał wpływu na ocenę wymagalności roszczenia strony powodowej. 
Powstaje w związku z tym pytanie, jakie inne zagadnienie prawne 
występujące w sprawie miałby ewentualnie rozstrzygnąć Sąd Najwyższy. Nie 
stanowi bowiem zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 390 § 1 k.p.c. pytanie 
o  treści sformułowanej przez Sąd Apelacyjny. Ma ono charakter zbyt ogólny 
i  w  rzeczywistości jest to pytanie o sposób rozstrzygnięcia sprawy, podyktowane 
stwierdzeniem, że Sąd Apelacyjny w przepisach Prawa upadłościowego 
i  naprawczego nie dostrzegł przepisów regulujących wprost skutki ogłoszenia 
upadłości likwidacyjnej dla wymagalności wierzytelności upadłego, a sposób 
rozstrzygania podobnych spraw przez inne sądy uznał za wskazujący na 
rozbieżność orzecznictwa. Instytucja pytań prawnych nie służy wyjaśnianiu tego 
rodzaju wątpliwości. Rolą Sądu Najwyższego, w przypadku, gdy nie przejmuje 
sprawy do rozpoznania, nie jest też samodzielne formułowanie zagadnień 
prawnych, które mogą być istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i udzielanie na nie 
odpowiedzi. Niezależnie więc od faktu, że w rozstrzyganej sprawie można się 
dopatrywać istnienia wątpliwości natury prawnej, z uwagi na sposób sformułowania 
zagadnienia prawnego oraz sposób uzasadnienia postanowienia o jego 
przedstawienia Sądowi Najwyższemu, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. należało 
odmówić udzielenia na nie odpowiedzi.