III CZP 75/08

Uchwała z dnia 28 sierpnia 2008 r., III CZP 75/08 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Grzegorz Misiurek 
Sędzia SN Henryk Pietrzkowski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Roberta L. przy uczestnictwie Katarzyny 
L. o egzekucję kontaktów z małoletnią Zuzanną L., po rozstrzygnięciu w Izbie 
Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 28 sierpnia 2008 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy we  Wrocławiu postanowieniem z dnia 14 
marca 2008 r.: 
"Czy wykonanie postanowień sądu opiekuńczego, określających stałe i 
powtarzające się kontakty rodziców z dziećmi i zawierających nakazy 
każdorazowego wydania dziecka przez tego z rodziców, któremu powierzono 
wykonywanie władzy rodzicielskiej, a równocześnie zobowiązujących drugiego z 
rodziców do każdorazowego odprowadzania dziecka do miejsca jego zamieszkania 
po upływie terminu kontaktów następuje w trybie art. 1050 czy art. 1051 k.p.c.?" 
podjął uchwałę: 
 
Postanowienie regulujące kontakty rodziców z dzieckiem, nakazujące 
wydawanie dziecka przez rodzica, któremu powierzono wykonywanie władzy 
rodzicielskiej, oraz zobowiązujące drugiego rodzica do odprowadzania 
dziecka, podlega wykonaniu w postępowaniu unormowanym w art. 5981 i 
nast. k.p.c. 
 
Uzasadnienie 
 
Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy 
rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu zażalenia na postanowienie 
Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2007 r., 
nakładające na dłużniczkę Katarzynę L. – na podstawie art. 1050 § 1 i 3 k.p.c. – 
grzywnę z zamianą na areszt, w związku z uniemożliwianiem wierzycielowi 

Robertowi L. kontaktów z małoletnią córką Zuzanną, określonych w postanowieniu 
sądu opiekuńczego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Ustawą z dnia 19 lipca 2001 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania 
cywilnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o 
komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 98, poz. 1069) uchylono przepisy art. 
580, 790 oraz 1089-10951 k.p.c., jak też znowelizowano art. 579, a do działu II 
tytułu I części pierwszej księgi drugiej kodeksu postępowania cywilnego dodano 
oddział 5, normujący postępowanie w sprawach o odebranie osoby podlegającej 
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką. Podstawowym celem tych zmian 
było – jak podniesiono w piśmiennictwie – pozbawienie postępowania w sprawach o 
odebranie osoby wszelkich cech postępowania egzekucyjnego i nadanie mu 
charakteru postępowania opiekuńczego. Prawodawcy przyświecał również cel 
ujednolicenia i uproszczenie tego postępowania oraz uczynienia go bardziej 
skutecznym. 
W wyniku tych zmian postępowanie w sprawach o odebranie osoby toczy się 
według przepisów o postępowaniu nieprocesowym, stanowiąc jedno z postępowań 
w sprawach opiekuńczych, należących do spraw z zakresu prawa rodzinnego, 
opiekuńczego i kurateli. Istotą nowej regulacji jest więc skupienie w jednym 
postępowaniu (opiekuńczym, nieprocesowym) kwestii związanych z rozpoznaniem i 
wykonaniem (także przymusowym) orzeczenia nakazującego odebranie osoby. Jak 
się jednolicie podkreśla w literaturze, współcześnie w sprawach o odebranie osoby 
wyłączone jest stosowanie przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego 
oraz postępowania klauzulowego (por. także uzasadnienie uchwały Sądu 
Najwyższego z dnia 9 lutego 2007 r., III CZP 156/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 2). 
Zmiana modelu wykonywania orzeczeń dotyczących odebrania osoby 
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką nie może być 
pomijana przy rozstrzyganiu kwestii, jakie przepisy są właściwe do wykonania 
postanowienia sądu opiekuńczego lub sądu orzekającego rozwód, regulującego 
kontakty rodziców z dzieckiem, zawierające nakaz wydawania dziecka przez 
rodzica, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, oraz 
zobowiązujące drugiego rodzica do odprowadzania dziecka (art. 58 § 1 oraz art. 97 
§ 2 k.r.o.). Konieczność uwzględnienia tej zmiany wynika nie tylko z faktu, że 
wszystkie argumenty aksjologiczne i pragmatyczne leżące u jej podstaw są 

aktualne także w wypadku orzeczeń regulujących kontakty rodziców z dziećmi, ale 
także dlatego, że w obu wypadkach zbliżona jest – a nawet identyczna – istota 
obowiązków rodziców, polegających na wydaniu (wydawaniu) i odebraniu 
(odbieraniu) dziecka w określonym czasie i w określonych warunkach. Nie ulega 
przy tym wątpliwości, że korelatem nakazu wydania oraz „odprowadzenia” dziecka 
jest jego odebranie, także przymusowe, jeżeli nie następuje w sposób dobrowolny. 
Nie ma również podstaw, językowych nie wyłączając, do redukowania 
znaczenia użytego w tytule oddziału 5 wyrazu „odebranie” tylko do czynności 
jednokrotnej, polegającej na jednorazowym odebraniu dziecka od osoby 
zobowiązanej i przekazaniu go osobie uprawnionej. Normując „odebranie” osoby, 
prawodawca nie wprowadza żadnych ograniczeń lub dystynkcji pomiędzy 
odebraniem na stałe, a odebraniem na czas określony; chodzi więc o każde 
odebranie osoby (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 
1975 r., III CZP 30/75, OSNCP 1976, nr 3, poz. 41). Trzeba przy tym pamiętać, że 
prawodawca – formułując tekst normatywny – zazwyczaj posługuje się, jeżeli nie 
zachodzą inne istotne względy, rzeczownikami w liczbie pojedynczej, a 
rzeczownikami odsłownymi (gerundami) w formie dokonanej, nie ciągłej (w tym 
wypadku „odebranie”, a nie „odbieranie”); z punktu widzenia semantycznego forma 
dokonana obejmuje wtedy także „stany ciągłe”. 
Wszystkie przedstawione argumenty przemawiają za wdrożeniem w 
rozstrzyganym przypadku postępowania unormowanego w art. 5981 i nast. k.p.c., a 
jednocześnie stanowczo przeciwko stosowaniu art. 1050 lub 1051 k.p.c. Przyjęte 
rozwiązanie ma także walor funkcjonalny, gdyż prowadzi do skupienia w sądzie 
opiekuńczym wszystkich spraw związanych z wykonywaniem władzy rodzicielskiej, 
jak też pozwala, bez uciekania się do ekstensywnych metod wykładni prawa 
egzekucyjnego, uniknąć problemów, z którymi zmagał się Sąd Najwyższy przy 
podejmowaniu uchwały z dnia 20 marca 1992 r., III CZP 16/92 (OSNCP 1992, nr 9, 
poz. 162). 
Z tych względów Sąd Najwyższy, wychodząc z konieczności poza alternatywę 
przedstawioną w przedstawionym do rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym, 
uchwalił, jak na wstępie.