III CZP 75/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale III CZP 75/05 rozstrzygnął dwa kluczowe zagadnienia prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu. Pierwsze dotyczyło dopuszczalności orzekania o kontaktach rodziców z dziećmi w postępowaniu o rozwód i ewentualnego zawieszenia postępowania o ustalenie kontaktów w związku z toczącą się sprawą rozwodową. Drugie zagadnienie dotyczyło dopuszczalności zawarcia ugody w sprawie o ustalenie kontaktów rodziców z dziećmi. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Kodeksu postępowania cywilnego, a także bogate orzecznictwo, stwierdził, że prawo do osobistych kontaktów z dzieckiem jest odrębnym uprawnieniem rodziców, niezależnym od władzy rodzicielskiej. Podkreślono, że choć władza rodzicielska nie obejmuje bezpośrednio prawa do kontaktów, to sąd rozwodowy, orzekając o władzy rodzicielskiej, ma kompetencję do uregulowania sposobu wykonywania prawa do osobistej styczności z dzieckiem, zwłaszcza w sytuacji konfliktu między rodzicami. W związku z tym, uznał, że postępowanie o ustalenie kontaktów z dzieckiem ulega z urzędu zawieszeniu z chwilą wytoczenia powództwa o rozwód. W odniesieniu do drugiego zagadnienia, Sąd Najwyższy potwierdził dopuszczalność zawarcia ugody w sprawie o uregulowanie osobistych kontaktów rodziców z ich małoletnim dzieckiem. Podkreślono dualistyczny charakter ugody sądowej (procesowo-materialny) i jej zdolność do zakończenia sporu. Zaznaczono jednak, że każda ugoda podlega kontroli sądu i nie może być sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, a przede wszystkim musi być zgodna z dobrem dziecka. Wprowadzenie mediacji do Kodeksu postępowania cywilnego dodatkowo wzmocniło możliwość ugodowego załatwiania takich spraw.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu kognicji sądu rozwodowego w sprawach dotyczących kontaktów z dziećmi oraz dopuszczalności ugód w tym zakresie.
Dotyczy stanu prawnego z 2005 roku, choć podstawowe zasady pozostają aktualne. Interpretacja przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Kodeksu postępowania cywilnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dopuszczalne jest orzekanie o kontaktach rodziców z dziećmi w postępowaniu o rozwód i czy zatem, wobec wytoczenia sprawy o rozwód ulega zawieszeniu z mocy art. 4451 § 2 k.p.c. postępowanie o ustalenie kontaktów rodziców z dziećmi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest orzekanie o kontaktach rodziców z dziećmi w postępowaniu o rozwód, a postępowanie o ustalenie kontaktów ulega z mocy prawa zawieszeniu z chwilą wytoczenia powództwa o rozwód.
Uzasadnienie
Prawo do osobistych kontaktów z dzieckiem jest odrębnym uprawnieniem rodziców, niezależnym od władzy rodzicielskiej. Sąd rozwodowy, mając kognicję do rozstrzygania o władzy rodzicielskiej, ma także kompetencję do uregulowania sposobu wykonywania prawa do osobistej styczności z dzieckiem, co wynika z celów koncentracji spraw rodzinnych w postępowaniu rozwodowym oraz argumentacji a maiori ad minus.
Czy dopuszczalne jest zawarcie ugody w sprawie o ustalenie kontaktów rodziców z dziećmi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest zawarcie ugody w sprawie o uregulowanie osobistych kontaktów rodziców z ich małoletnim dzieckiem.
Uzasadnienie
Ugoda sądowa ma charakter procesowo-materialny i może dotyczyć spraw cywilnych, których charakter na to pozwala. Choć istnieją ograniczenia w zawieraniu ugód w niektórych sprawach rodzinnych (np. rozwód w zakresie rozwiązania małżeństwa), to ustalenie kontaktów z dziećmi może być przedmiotem ugody, pod warunkiem, że jest zgodna z prawem, zasadami współżycia społecznego i przede wszystkim z dobrem dziecka.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Piotr O. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Anna O. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Wanesa O. | osoba_fizyczna | małoletnia |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 4451 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie o ustalenie kontaktów rodziców z dziećmi ulega zawieszeniu z mocy art. 4451 § 2 k.p.c. w związku ze sprawą o rozwód.
k.r.o. art. 58 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Sąd orzekający w sprawie o rozwód ma kompetencję do rozstrzygania o władzy rodzicielskiej, co obejmuje także ustalenie sposobu wykonywania prawa do osobistej styczności z dzieckiem.
Pomocnicze
k.r.o. art. 113
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przesłanką zakazania rodzicom osobistej styczności z dzieckiem jest jego dobro.
k.c. art. 917
Kodeks cywilny
Definicja ugody.
k.p.c. art. 10 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność zawarcia ugody w sprawie o ustalenie kontaktów rodziców z dziećmi.
k.p.c. art. 203 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Kontrola ugody sądowej pod kątem zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania w przypadku zawarcia ugody.
k.p.c. art. 1831 § –18315
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące mediacji.
k.p.c. art. 4452
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość skierowania stron do mediacji w sprawach o rozwód i separację dotyczących m.in. kontaktów z dziećmi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do kontaktów z dzieckiem jest odrębne od władzy rodzicielskiej. • Sąd rozwodowy ma kompetencję do rozstrzygania o kontaktach z dzieckiem. • Postępowanie o kontakty ulega zawieszeniu w sprawie o rozwód. • Ugoda w sprawie kontaktów z dzieckiem jest dopuszczalna, jeśli służy dobru dziecka.
Odrzucone argumenty
Sąd rozwodowy nie ma kompetencji do orzekania o kontaktach z dzieckiem. • Postępowanie o ustalenie kontaktów nie ulega zawieszeniu w sprawie o rozwód. • Ugoda w sprawie kontaktów z dzieckiem jest niedopuszczalna.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do osobistej styczności z dzieckiem jest odrębnym uprawnieniem rodziców (poza władzą rodzicielską). • Kognicja sądu rozwodowego co do władzy rodzicielskiej obejmuje także rozstrzygnięcie co do sposobu wykonywania prawa do osobistych kontaktów z dzieckiem. • Ugoda, likwidując nieporozumienia rodziców co do utrzymywania osobistych kontaktów z dzieckiem, już przez to służy jego dobru.
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący
Bronisław Czech
sprawozdawca
Tadeusz Żyznowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądu rozwodowego w sprawach dotyczących kontaktów z dziećmi oraz dopuszczalności ugód w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego z 2005 roku, choć podstawowe zasady pozostają aktualne. Interpretacja przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Kodeksu postępowania cywilnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Uchwała SN rozstrzyga fundamentalne kwestie proceduralne i materialne dotyczące kontaktów z dziećmi w kontekście rozwodu, co jest częstym i emocjonalnym problemem dla wielu rodzin.
“Rozwód a kontakty z dzieckiem: Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy postępowanie jest zawieszone i czy ugoda jest możliwa.”
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.