III CZP 73/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie, dotyczące dopuszczalności orzeczenia eksmisji małżonka w wyroku rozwodowym, gdy przysługuje mu lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, stanowiące jego majątek osobisty. Sąd Okręgowy w Szczecinie orzekł rozwód z winy pozwanego, powierzył powódce władzę rodzicielską nad synem i zasądził alimenty, a także orzekł eksmisję pozwanego z mieszkania stanowiącego jego majątek osobisty, uzasadniając to znęcaniem się nad rodziną i dewastacją lokalu. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację pozwanego, przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie, czy w świetle art. 58 § 2 k.r.o. dopuszczalne jest takie orzeczenie. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, stwierdził, że choć art. 58 § 2 k.r.o. umożliwia orzeczenie eksmisji w wyroku rozwodowym, to nie można jej orzec, gdy małżonek eksmitowany jest wyłącznym uprawnionym do lokalu. Podkreślono, że rodzinne uprawnienie do korzystania z mieszkania (art. 281 k.r.o.) wygasa z chwilą ustania małżeństwa, a wraz z nim traci się status lokatora. W związku z tym, eksmitowany małżonek, który jest wyłącznym uprawnionym do lokalu, nie może być eksmitowany na podstawie art. 58 § 2 k.r.o., ponieważ nie posiada żadnego tytułu prawnego do lokalu po ustaniu małżeństwa. Sąd powołał się również na zasadę ochrony praw podmiotowych wynikającą z Konstytucji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że w wyroku rozwodowym nie można orzec eksmisji małżonka z lokalu stanowiącego jego majątek osobisty, nawet w przypadku znęcania się.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy eksmitowany małżonek jest wyłącznym uprawnionym do lokalu (np. właściciel, posiadacz spółdzielczego prawa lokatorskiego stanowiącego jego majątek osobisty). Nie dotyczy sytuacji, gdy lokal stanowi wspólność ustawową małżonków.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w świetle art. 58 § 2 k.r.o. dopuszczalne jest orzeczenie w wyroku rozwodowym eksmisji małżonka, któremu przysługuje lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, stanowiące jego majątek osobisty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w wyroku orzekającym rozwód nie można orzec eksmisji małżonka, któremu przysługuje lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, stanowiące jego majątek osobisty (art. 58 § 2 k.r.o.).
Uzasadnienie
Rodzinne uprawnienie do korzystania z mieszkania na podstawie art. 281 k.r.o. wygasa z chwilą ustania małżeństwa. Małżonek eksmitowany, który jest wyłącznym uprawnionym do lokalu, traci status lokatora i nie posiada żadnego tytułu prawnego do mieszkania po rozwodzie, co uniemożliwia orzeczenie jego eksmisji na podstawie art. 58 § 2 k.r.o.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sylwia Z. | osoba_fizyczna | powódka |
| Konrad Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.r.o. art. 58 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis ten dopuszcza orzeczenie eksmisji w wyroku rozwodowym, jednak nie w sytuacji, gdy małżonek eksmitowany jest wyłącznym uprawnionym do lokalu.
Pomocnicze
k.r.o. art. 281
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis ten stanowi, że jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Uprawnienie to wygasa z chwilą ustania małżeństwa.
u.o.p.l. art. 2 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianach kodeksu cywilnego
Małżonek korzystający z mieszkania na podstawie art. 281 k.r.o. jest lokatorem w rozumieniu tego przepisu, jednak traci ten status po ustaniu małżeństwa.
u.o.p.l. art. 13 § ust. 2
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianach kodeksu cywilnego
u.w.l. art. 13 § ust. 2
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
u.s.m. art. 9 § ust. 6
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
Konstytucja art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony praw podmiotowych, która może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ich istoty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Małżonek eksmitowany na podstawie art. 58 § 2 k.r.o. nie traci dotychczasowego tytułu prawnego do lokalu. • Rodzinne uprawnienie do korzystania z mieszkania na podstawie art. 281 k.r.o. wygasa z chwilą ustania małżeństwa. • Małżonek, któremu przysługuje wyłączne prawo do lokalu, po ustaniu małżeństwa traci status lokatora w rozumieniu u.o.p.l. • Żaden przepis prawa cywilnego nie uzasadnia dopuszczalności orzeczenia eksmisji wyłącznie uprawnionego do mieszkania przez osobę, której nie przysługuje żaden tytuł prawny.
Godne uwagi sformułowania
w wyroku orzekającym rozwód nie można orzec eksmisji małżonka, któremu przysługuje lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, stanowiące jego majątek osobisty • żaden z obowiązujących przepisów prawa cywilnego nie uzasadnia dopuszczalności orzeczenia eksmisji uprawnionego do mieszkania, np. jego właściciela, przez osobę, której do przedmiotu żądania nie przysługuje jakikolwiek tytuł prawny • rodzinne uprawnienie do korzystania z mieszkania jako skutek prawny stosunku małżeństwa wygasa z chwilą ustania małżeństwa
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący
Elżbieta Skowrońska-Bocian
członek
Jan Górowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że w wyroku rozwodowym nie można orzec eksmisji małżonka z lokalu stanowiącego jego majątek osobisty, nawet w przypadku znęcania się."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy eksmitowany małżonek jest wyłącznym uprawnionym do lokalu (np. właściciel, posiadacz spółdzielczego prawa lokatorskiego stanowiącego jego majątek osobisty). Nie dotyczy sytuacji, gdy lokal stanowi wspólność ustawową małżonków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu eksmisji w kontekście rozwodu, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego jest istotne dla wielu osób. Wyjaśnia granice stosowania art. 58 § 2 k.r.o.
“Czy w wyroku rozwodowym można wyrzucić męża z jego własnego mieszkania? Sąd Najwyższy odpowiada!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.