III CZP 70/11

Uchwała z dnia 30 listopada 2011 r., III CZP 70/11 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) 
Sędzia SA Roman Dziczek 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Krzysztofa K. przeciwko Tadeuszowi 
L. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 30 
listopada 2011 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w 
Krakowie postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2011 r.: 
„Czy określony w przepisie art. 6 ust. 3 zdanie 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. 
o radcach prawnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) sposób 
uwierzytelniania odpisów dokumentów przez radców prawnych dotyczy również 
odpisu pełnomocnictwa procesowego o którym mowa w art. 89 § 1 zdanie drugie 
k.p.c.?” 
podjął uchwałę: 
 
Sposób sporządzania przez radcę prawnego poświadczeń odpisów 
dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem, określony w art. 6 ust. 3 
zdanie drugie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (jedn. tekst: 
Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), ma zastosowanie również do 
uwierzytelniania odpisu pełnomocnictwa (art. 89 § 1 k.p.c.). 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2010 r. Sąd Rejonowy w Wadowicach 
odrzucił sprzeciw pozwanego Tadeusza L. od nakazu zapłaty wydanego w 

postępowaniu upominawczym z powodu nieusunięcia braków w zakresie 
pełnomocnictwa procesowego. W wykonaniu wezwania przewodniczącego do 
przedłożenia oryginału pełnomocnictwa lub jego notarialnego odpisu, względnie 
odpisu uwierzytelnionego w sposób określony w art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 
1982 r. o radcach prawnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 – dalej: 
"u.r.p."), pozwany dostarczył pełnomocnictwo w formie odpisu opatrzonego 
adnotacją „za zgodność” i podpisem radcy prawnego. Sąd Rejonowy uznał, że 
odpis ten nie został należycie poświadczony, ponieważ w treści poświadczenia nie 
wskazano daty i miejsca jego sporządzenia. 
W zażaleniu pozwany argumentował, że o wierzytelności odpisu 
pełnomocnictwa decyduje wyłącznie podpis radcy prawnego, a pominięcie 
pozostałych elementów poświadczenia wskazanych w art. 6 ust. 3 u.r.p. nie 
pozbawia odpisu wierzytelności. 
Rozpoznając zażalenie, Sąd Okręgowy w Krakowie powziął wątpliwość, ujętą 
w przedstawionym zagadnieniu prawnym. Wyjaśnił, że po wejściu w życie z dniem 
1 stycznia 2010 r. nowego ust. 3 dodanego do art. 6 u.r.p. można bronić dwóch 
stanowisk; jedno opiera się na założeniu, że art. 6 ust. 3 u.r.p. ujednolicił zasady 
uwierzytelniania wszelkich odpisów dokumentów przez radców prawnych, w tym 
także odpisów pełnomocnictw, wobec czego poświadczenie nieobejmujące 
wszystkich elementów przewidzianych w tym przepisie pozbawia odpis 
pełnomocnictwa wierzytelności, a drugie nakazuje traktowanie uwierzytelnienie 
pełnomocnictwa procesowego jako czynności nieobjętej regułą ustanowioną w 
ustawie o radcach prawnych. (...) 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)  
Ustawa z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustaw w zakresie 
uwierzytelniania dokumentów (Dz.U. Nr 216, poz. 1676) miała na celu, jak wynika z 
uzasadnienia jej projektu (Sejm VI kadencji, druk nr 2064), m.in. odformalizowanie 
postępowania cywilnego przez szersze niż dotychczas umożliwienie 
uwierzytelniania odpisów dokumentów przez profesjonalnych pełnomocników stron, 
reprezentujących zawody zaufania publicznego, a tym samym – zmniejszenie 
uciążliwości wiążących się z koniecznością wyzbycia się przez strony, często na 
długi czas, dokumentów oryginalnych, albo poniesienia kosztów ich notarialnego 

uwierzytelniania lub uzyskania ich urzędowych odpisów. W stanie prawnym 
obowiązującym przed wejściem w życie tej ustawy profesjonalni pełnomocnicy 
strony mogli sami uwierzytelniać jedynie nieliczne, wskazane w konkretnych 
przepisach dokumenty, tj. odpis udzielonego im pełnomocnictwa (art. 89 § 1 k.p.c.), 
dokumenty stanowiące załączniki do pozwu w postępowaniu nakazowym (art. 485 § 
4 k.p.c.) oraz dokumenty uzasadniające zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu 
upadłościowym (art. 239 zdanie trzecie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo 
upadłościowe i naprawcze, jedn. tekst: Dz.U. Nr 175, poz. 1361 ze zm.), nie 
przysługiwało im natomiast generalne uprawnienie do uwierzytelniania odpisów 
dokumentów, zastrzeżone jedynie dla notariuszy w art. 79 pkt 2 i art. 96-99 ustawy 
z dnia 14 lutego 1991 – Prawo o notariacie (jedn. tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 
1158 ze zm. – dalej: "Pr.not.") (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 
2004 r., III CZP 21/04, OSNC 2005, nr 7-8, poz. 118). 
Ustawa z dnia 23 października 2009 r. wprowadziła do aktów prawnych 
określających pozycję i prawa adwokatów, radców prawnych, rzeczników 
patentowych, Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa oraz doradców podatkowych 
postanowienia przyznające im prawo poświadczania zgodności odpisu lub kopii z 
okazanym dokumentem w zakresie określonym odrębnymi przepisami, a 
jednocześnie w przepisach normujących postępowania cywilne, administracyjne, 
podatkowe i administracyjno-sądowe sprecyzowała zakres i charakter przyznanego 
uprawnienia. Do art. 6 u.r.p. dodany został ust. 3, w którym – poza przyznaniem 
blankietowego prawa sporządzania poświadczeń – określona została konieczna 
treść poświadczenia; powinno ono zawierać podpis radcy prawnego, datę i 
oznaczenie miejsca jego sporządzenia, oraz – na żądanie – również godzinę 
dokonania czynności, a także ewentualne stwierdzenie, że dokument zawiera cechy 
szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia). 
W kodeksie postępowania cywilnego uległ zmianie art. 129, którego treść, 
zawierająca zobowiązanie strony powołującej się na dokument do złożenia go w 
oryginale w sądzie jeszcze przed rozprawą, jeżeli zażąda tego strona przeciwna, 
została uzupełniona postanowieniami umożliwiającymi zastąpienie dokumentu jego 
odpisem poświadczonym za zgodność z oryginałem przez notariusza albo przez 
występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą 
prawnym, rzecznikiem patentowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Skarbu 

Państwa. Poświadczeniu takiemu nadany został charakter dokumentu urzędowego. 
W rezultacie w tym zakresie radca prawny uzyskał uprawnienia równoważne 
przysługującym notariuszowi na podstawie art. 2 § 2 oraz art. 96-99 Pr.not. 
Zmiany wprowadzono także do art. 89 § 1 k.p.c., w którym przysługujące 
profesjonalnym pełnomocnikom uprawnienie do uwierzytelnienia odpisu 
udzielonego im pełnomocnictwa rozciągnięto także na inne dokumenty wykazujące 
ich umocowanie. Poświadczeniu takiemu nie nadano jednak charakteru dokumentu 
urzędowego, co jest zrozumiałe, gdyż poświadczenie dokumentu pełnomocnictwa i 
dalszych dokumentów wykazujących umocowanie przez osobę, której to 
umocowanie dotyczy niesie w sobie niebezpieczeństwo braku bezstronności. 
Tymczasem czynności o podwyższonym stopniu wiarygodności, a do takich należy 
sporządzenie dokumentów urzędowych, powinny być wykonywane przez osoby, 
których czynność ta nie dotyczy (por. art. 84 Pr.not.). Z tego powodu art. 89 § 1 
zdanie trzecie k.p.c. przewiduje szczególny tryb weryfikacji podpisu strony na 
pełnomocnictwie przez zażądanie urzędowego poświadczenia tego podpisu. 
Różny charakter prawny nadany poświadczeniu przewidzianemu w art. 129 § 
2 i 3 oraz w art. 89 § 1 k.p.c. nie upoważnia jednak do wniosku, że tylko w 
pierwszym wypadku poświadczenie stanowi realizację uprawnienia przewidzianego 
w art. 6 ust. 3 u.r.p., natomiast do uwierzytelniania pełnomocnictw i innych 
dokumentów wykazujących umocowanie nie ma on zastosowania. W obydwu 
wypadkach czynność podejmowana przez radcę prawnego, dokonywana na 
potrzeby postępowania cywilnego, ma identyczny charakter – stwierdzenie, że 
odpis lub kopia są zgodnie z oryginałem. Zawarte w art. 6 ust. 3 u.r.p. odniesienie 
tego uprawnienia do „okazanych” oryginałów dokumentów, z którego Sąd 
Okręgowy wywiódł argument, że nie chodzi w nim o pełnomocnictwo, nie uzasadnia 
tego poglądu. Okazany dokument to dokument, którego oryginał radca prawny 
osobiście obejrzał, stwierdził jego istnienie i treść. Radca prawny może mieć go w 
swoim posiadaniu w związku z prowadzeniem sprawy, nie składa go do akt 
sądowych. Cel ten najwyraźniej zaznacza się w odniesieniu do oryginalnych 
dokumentów służących w postępowaniu dowodowym, jednak występuje także w 
wypadku pełnomocnictwa i innych dokumentów potwierdzających umocowanie. 
Przykładem może być pełnomocnictwo procesowe o szerszym zakresie niż 
przewidziany w art. 91 k.p.c., np. często stosowane pełnomocnictwo upoważniające 

do prowadzenia wszelkich postępowań sądowych mocodawcy. Tak też jest zwykle 
w wypadku dokumentów wykazujących prawidłowość umocowania osób 
udzielających pełnomocnictwa w imieniu podmiotów, o których mowa w art. 67 
k.p.c. 
Nie można również pominąć faktu, że zmiana art. 89 § 1 zdanie trzecie k.p.c., 
rozszerzająca dotychczasowe uprawnienie m.in. radcy prawnego do 
uwierzytelniania własnego pełnomocnictwa na inne dokumenty potrzebne do 
wykazania umocowania została wprowadzona w tym samym akcie, który 
wprowadził ust. 3 do art. 6 u.r.p., co dodatkowo świadczy o potraktowaniu art. 89 § 
1 k.p.c. jako jednego z przepisów szczególnych, do których odsyła art. 6 ust. 3. 
Pogląd przeciwny, wyrażany na tle wykładni art. 6 ust. 3 u.r.p. przez Naczelny Sąd 
Administracyjny w postanowieniach z dnia 27 lipca 2010 r., II FZ 331/10 (nie publ.) 
oraz z dnia 27 października 2010 r., II OSK 1389/10 (nie publ.), kładący nacisk na 
cel wprowadzenia art. 6 ust. 3 u.r.p., którym – zdaniem tego Sądu – nie była 
ingerencja w dotychczasowe zasady uwierzytelniania pełnomocnictw, lecz 
wyłącznie stworzenie ułatwień w zakresie przedkładania dowodów z dokumentów, 
nie jest przekonujący. Ułatwienie wynikające z rozszerzenia zakresu określonego 
uprawnienia nie oznacza, że jego refleksem nie może być ujednolicenie zasad 
realizacji rozszerzonego prawa, powodujące pewne zmiany sposobu jego 
wykonywania w stosunku do stosowanych wcześniej. Należy przy tym zauważyć, 
że nie są to zmiany uciążliwe ani pracochłonne, gdyż ograniczają się tylko do 
opatrzenia poświadczenia datą i oznaczeniem miejsca sporządzenia oraz 
informacją o ewentualnych cechach szczególnych. 
W konsekwencji należy przyjąć, że przewidziane w art. 6 ust. 3 u.r.p. reguły 
określające konieczną treść dokumentu poświadczenia odnoszą się do wszystkich 
wypadków, w których radca prawny ma prawo poświadczania odpisów 
dokumentów. Wskazane przez ustawodawcę elementy tego poświadczenia 
obejmują podstawowe informacje dotyczące dokonanej czynności i wypełniają 
treścią normatywną przestrzeń, którą dotychczas, w zakresie istniejących już 
wcześniej uprawnień, organizował zwyczaj wynikający z praktyki. Potrzeba 
dostosowania praktyki do standardów poświadczenia określonych w art. 97 i 98 
Pr.not. było już wówczas sugerowane w piśmiennictwie. Obecnie wprowadzone 
wymagania oznaczają jedynie narzucenie w drodze ustawowej obowiązku 

dotrzymania wcześniej postulowanych obowiązków, art. 6 ust. 3 zdanie drugie i 
trzecie u.r.p. bowiem stanowi odpowiednik obydwu powołanych przepisów Prawa o 
notariacie. 
Przyjęta analogia do rozwiązań przewidzianych w Prawie o notariacie 
upoważnia do zastosowania analogicznych skutków niedotrzymania ustanowionych 
warunków dokonanej czynności poświadczającej. W literaturze podkreśla się 
konieczność dochowania obowiązkowej treści klauzuli legalizacyjnej, wskazując na 
szczególne znaczenie daty dokonania poświadczenia, która stanowi dowód, że 
dokument określonej treści w tym czasie istniał. Nie rozważano jednak 
konsekwencji pominięcia niektórych elementów wymaganych przy dokonywaniu 
poświadczenia. W takim wypadku – ze względu na to, że poświadczenie zgodności 
odpisu lub kopii z okazanym dokumentem przez notariusza stanowi jedną z 
czynności notarialnych –należy się odwołać do skutków, jakie wywołują braki 
formalne aktów notarialnych, te bowiem uważa się za odpowiednie kryterium oceny 
także innych czynności powierzonych notariuszom. 
Za elementarne składniki formalne aktu notarialnego uważane są dane 
dotyczące daty jego sporządzenia, miejsca i kancelarii notarialnej oraz dane 
notariusza sporządzającego i jego podpis. W orzecznictwie Sądu Najwyższego 
wyrażono zapatrywanie, że spośród wymagań ustanowionych w art. 92 § 1 Pr.not. 
nie wszystkie mają charakter konstytutywny, przesądzający, że ich brak pozbawia 
akt notarialnych cech takiego dokumentu. W postanowieniu z dnia 15 maja 2003 r., 
I CK 227/01 (nie publ.) Sąd Najwyższy stwierdził, że testamentowi notarialnemu 
obierają taki charakter braki formalne dotyczące jego istoty, do których trzeba 
zaliczyć nieoznaczenie osoby spadkodawcy, brak wskazania sporządzającego akt 
notariusza oraz brak podpisu notariusza względnie spadkodawcy. Podobne 
stanowisko Sąd Najwyższy zajął w postanowieniu z dnia 25 stycznia 2006 r., I CK 
277/05 (nie publ.), wyjaśniając, że stwierdzenie przez notariusza w akcie 
notarialnym przyczyn, dla których osoba składająca oświadczenie się nie podpisała, 
należy do wymagań porządkowych, niepowodujących nieważności tego aktu. 
Odnosząc te założenia do istoty poświadczenia należy przyjąć, że wymagania ujęte 
w art. 6 ust. 3 u.r.p. stanowią elementy stanowiące o istocie poświadczenia, 
ponieważ umożliwiają ustalenie, kto, kiedy i gdzie stwierdził istnienie dokumentu o 

treści identycznej z odpisem. Brak któregokolwiek z nich powoduje, że 
poświadczenie nie ma ustawowo wymaganych cech, nie jest wiec wierzytelne. 
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale.