III CZP 7/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę rozstrzygającą zagadnienie prawne dotyczące zakresu odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń z umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Dotyczyło ono szkód wyrządzonych przez wielofunkcyjny pojazd mechaniczny, niezależnie od sposobu jego wykorzystania w chwili zdarzenia. Sąd uznał, że odpowiedzialność ubezpieczyciela obejmuje szkody wyrządzone przez urządzenie zamontowane w pojeździe, nawet gdy w chwili wyrządzenia szkody pojazd nie pełnił funkcji komunikacyjnej (transportowej), lecz np. służył jako narzędzie pracy. Uchwała ta ma na celu zapewnienie szerokiej ochrony ubezpieczeniowej poszkodowanym oraz ujednolicenie wykładni przepisów prawa, uwzględniając zarówno polskie orzecznictwo, jak i prawo unijne, w tym orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu odpowiedzialności ubezpieczycieli OC za szkody wyrządzone przez pojazdy wielofunkcyjne, gdy szkoda nastąpiła w wyniku pracy urządzenia zamontowanego w pojeździe, a sam pojazd nie pełnił funkcji komunikacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji pojęcia 'ruchu pojazdu' w kontekście ubezpieczeń komunikacyjnych. Przyszłe zmiany legislacyjne (implementacja dyrektywy 2021/2118) mogą wpłynąć na zakres stosowania tej uchwały.
Zagadnienia prawne (1)
Czy odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wynikająca z umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje szkody wyrządzone przez wielofunkcyjny pojazd mechaniczny, niezależnie od sposobu wykorzystywania tego pojazdu w chwili wyrządzenia szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wynikająca z umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje szkody wyrządzone w wyniku pracy urządzenia zamontowanego w pojeździe także wtedy, gdy w chwili wyrządzenia szkody pojazd nie pełnił funkcji komunikacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przyjął szerokie rozumienie pojęcia "ruchu pojazdu" na gruncie art. 436 k.c. w związku z art. 34 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Podkreślono, że celem przepisów jest ochrona poszkodowanych, a polskie prawo dopuszcza szerszą ochronę niż minimalny standard unijny. Szeroka interpretacja zapobiega rozszczepieniu reżimów odpowiedzialności i zapewnia spójność systemu prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Finansowy | instytucja | wnioskodawca |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 436 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność samoistnego posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody za szkody wyrządzone jego ruchem obejmuje szkody wyrządzone urządzeniem zamontowanym w tym pojeździe także wtedy, gdy nie pełnił on funkcji komunikacyjnej (transportowej).
u.u.o. art. 34 § 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę.
Pomocnicze
u.u.o. art. 34 § 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu mechanicznego uważa się również szkodę powstałą podczas i w związku z: 1) wsiadaniem do pojazdu mechanicznego lub wysiadaniem z niego; 2) bezpośrednim załadowywaniem lub rozładowywaniem pojazdu mechanicznego; 3) zatrzymaniem lub postojem pojazdu mechanicznego.
u.s.n. art. 83 § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna dla Rzecznika Finansowego do zwrócenia się o podjęcie uchwały przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szeroka wykładnia pojęcia 'ruchu pojazdu' obejmująca szkody wyrządzone przez urządzenia zamontowane w pojeździe, nawet gdy pojazd nie pełnił funkcji komunikacyjnej. • Cel przepisów o ubezpieczeniach komunikacyjnych, jakim jest ochrona poszkodowanych. • Możliwość stosowania szerszej ochrony ubezpieczeniowej niż minimalny standard unijny (harmonizacja minimalna). • Zapobieganie rozszczepieniu reżimów odpowiedzialności i zapewnienie spójności systemu prawnego. • Argumenty oparte na orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE wskazujące na potrzebę szerokiego rozumienia ruchu pojazdu.
Odrzucone argumenty
Wąska wykładnia pojęcia 'ruchu pojazdu' ograniczająca odpowiedzialność tylko do sytuacji, gdy pojazd pełnił funkcję komunikacyjną. • Argumenty oparte na niektórych orzeczeniach TSUE sugerujących węższą interpretację pojęcia 'ruchu pojazdu'.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wynikająca z umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje szkody wyrządzone w wyniku pracy urządzenia zamontowanego w pojeździe także wtedy, gdy w chwili wyrządzenia szkody pojazd nie pełnił funkcji komunikacyjnej. • Pojęcie „ruchu pojazdu” stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii, podlegające jednolitej wykładni państw członkowskich. • Celem unijnej regulacji w zakresie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych OC jest ochrona poszkodowanych w wypadkach spowodowanych przez pojazdy. • Szerokie ujęcie ruchu pojazdu, poszerzające zakres ochrony ubezpieczeniowej, jest korzystne zarówno dla ubezpieczonych, jak i dla poszkodowanych. • O ruchu pojazdu mechanicznego przesądza włączenie silnika również wtedy, gdy w chwili wypadku pojazd nie spełniał funkcji komunikacyjnej, ale wykonywał pracę z wykorzystaniem zamontowanego na nim narzędzia specjalistycznego.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Dariusz Dończyk
sprawozdawca
Paweł Grzegorczyk
członek
Marta Romańska
członek
Krzysztof Strzelczyk
członek
Karol Weitz
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu odpowiedzialności ubezpieczycieli OC za szkody wyrządzone przez pojazdy wielofunkcyjne, gdy szkoda nastąpiła w wyniku pracy urządzenia zamontowanego w pojeździe, a sam pojazd nie pełnił funkcji komunikacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji pojęcia 'ruchu pojazdu' w kontekście ubezpieczeń komunikacyjnych. Przyszłe zmiany legislacyjne (implementacja dyrektywy 2021/2118) mogą wpłynąć na zakres stosowania tej uchwały.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego ubezpieczenia OC i rozstrzyga ważną kwestię interpretacyjną dotyczącą pojazdów wielofunkcyjnych, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawną i ubezpieczeniową.
“Czy ubezpieczyciel zapłaci za wypadek koparki pracującej na budowie? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.