III CZP 7/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy, dotyczące tego, czy nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie jest "zwrotem rzeczy" w rozumieniu art. 229 § 1 k.c. oraz od kiedy należy liczyć roczny termin przedawnienia w przypadku pozytywnej odpowiedzi. Sprawa dotyczyła roszczenia Gminy Miasto S. o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez Piotra S. i Mieczysławę T. w okresie poprzedzającym uprawomocnienie się postanowienia o zasiedzeniu. Sąd Najwyższy, analizując przepisy dotyczące roszczeń uzupełniających (art. 224-225 k.c.) i ich przedawnienia (art. 229 k.c.), a także cel i funkcję instytucji zasiedzenia, doszedł do wniosku, że byłemu właścicielowi nieruchomości, która została zasiedziana przez posiadacza, nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z niej w okresie poprzedzającym zasiedzenie. Uzasadniono to tym, że zasiedzenie ma na celu uporządkowanie stanu prawnego i stabilizację stosunków własnościowych, a przyznanie byłemu właścicielowi takich roszczeń zakłóciłoby ten porządek. W związku z tym, że w takich przypadkach problem przedawnienia roszczenia w ogóle nie powstaje, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska, że zasiedzenie nieruchomości zamyka drogę do dochodzenia przez byłego właściciela roszczeń o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy w okresie poprzedzającym zasiedzenie.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy własność została nabyta przez zasiedzenie. Nie wyklucza możliwości dochodzenia roszczeń w innych specyficznych sytuacjach prawnych (np. art. 73 p.w.r.a. - choć z zastrzeżeniami).
Zagadnienia prawne (2)
Czy nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie jest "zwrotem rzeczy" w rozumieniu art. 229 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabycie własności przez zasiedzenie nie jest "zwrotem rzeczy" w rozumieniu art. 229 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Zasiedzenie jest instytucją porządkującą stan prawny i stabilizującą stosunki własnościowe, a jego celem jest usunięcie długotrwałej niezgodności między stanem posiadania a stanem prawnym. Przyznanie byłemu właścicielowi roszczeń o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy po zasiedzeniu zakłóciłoby ten porządek i cel zasiedzenia.
W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie 1., od kiedy należy liczyć roczny termin przedawnienia z art. 229 § 1 k.c. (od daty nabycia własności przez zasiedzenie, czy od daty uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie własności)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie dotyczy, ponieważ nabycie własności przez zasiedzenie nie jest "zwrotem rzeczy" i roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy w okresie poprzedzającym zasiedzenie nie przysługują byłemu właścicielowi.
Uzasadnienie
Ponieważ roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy w okresie poprzedzającym zasiedzenie nie przysługuje byłemu właścicielowi, problem przedawnienia tego roszczenia w ogóle nie powstaje.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Miasto S. | instytucja | powód |
| Piotr S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Mieczysława T. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 229 § 1
Kodeks cywilny
Termin "zwrot rzeczy" nie obejmuje nabycia własności przez zasiedzenie. Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.
Pomocnicze
k.c. art. 224 § 2
Kodeks cywilny
Przepis ten określa roszczenia uzupełniające właściciela wobec samoistnego posiadacza bez tytułu prawnego w złej wierze lub w dobrej wierze od chwili dowiedzenia się o wytoczeniu powództwa o wydanie rzeczy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Przepis ten dotyczy roszczeń o zwrot pożytków lub ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy.
k.c. art. 390
Kodeks cywilny
Reguluje przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
k.c. art. 222 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy roszczenia windykacyjnego.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Dotyczy czynności prawnych, w tym dorozumianych.
u.SN art. 61 § 1
Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasiedzenie nieruchomości ma na celu uporządkowanie stanu prawnego i stabilizację stosunków własnościowych, a przyznanie byłemu właścicielowi roszczeń o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy po zasiedzeniu zakłóciłoby ten porządek i cel zasiedzenia. • Nabycie własności przez zasiedzenie nie jest "zwrotem rzeczy" w rozumieniu art. 229 § 1 k.c., co oznacza, że roczny termin przedawnienia wskazany w tym przepisie nie ma zastosowania w sytuacji, gdy były właściciel dochodzi wynagrodzenia za okres poprzedzający zasiedzenie.
Odrzucone argumenty
Interpretacja art. 229 § 1 k.c. pozwalająca na dochodzenie wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy po zasiedzeniu, licząc termin przedawnienia od daty uprawomocnienia się postanowienia o zasiedzeniu.
Godne uwagi sformułowania
Ład, porządek prawny, stabilizacja stosunków w zakresie odnoszącym się do własności rzeczy, czyli wszystko to, do czego zapewnienia zmierza zasiedzenie, ulegałoby ponownie zakłóceniu przez spory dotyczące, związanego z roszczeniem windykacyjnym i tym samym uzależnionego przede wszystkim od kwestii własnościowych, roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy w okresie poprzedzającym datę zasiedzenia. • Przyznanie byłemu właścicielowi takiego roszczenia wobec posiadacza, który stał się właścicielem, byłoby więc nie do pogodzenia z celem zasiedzenia.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Kazimierz Zawada
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że zasiedzenie nieruchomości zamyka drogę do dochodzenia przez byłego właściciela roszczeń o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy w okresie poprzedzającym zasiedzenie."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy własność została nabyta przez zasiedzenie. Nie wyklucza możliwości dochodzenia roszczeń w innych specyficznych sytuacjach prawnych (np. art. 73 p.w.r.a. - choć z zastrzeżeniami).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię praktyczną dotyczącą rozliczeń po zasiedzeniu nieruchomości, co jest ważne dla prawników zajmujących się prawem rzeczowym i nieruchomościami.
“Czy po zasiedzeniu nieruchomości były właściciel może żądać zapłaty za jej użytkowanie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.