III CZP 69/06

Postanowienie z dnia 8 listopada 2006 r., III CZP 69/06 
 
Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym, stanowiący tytuł 
zabezpieczający, nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie w 
rozumieniu art. 745 § 1 k.p.c. 
 
Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) 
Sędzia SN Tadeusz Żyznowski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Inwestycyjno-
Remontowego Przemysłu "M." S.A. w K. przeciwko "F.C.", sp. z o.o. w K. o zapłatę, 
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym, w dniu 8 listopada 2006 r. 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie 
postanowieniem z dnia 6 czerwca 2006 r.: 
"Czy skuteczne jest złożenie przez powoda (wierzyciela) wniosku o przyznanie 
kosztów postępowania zabezpieczającego, powstałych po wydaniu orzeczenia 
kończącego postępowanie w sprawie (nakazu nakazowego) przed prawomocnym 
odrzuceniem zarzutów z przyczyn formalnych?" 
odmówił podjęcia uchwały. 
 
Uzasadnienie 
 
Zagadnienie prawne, przedstawione przez Sąd Okręgowy w Krakowie do 
rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., powstało 
przy rozpoznawaniu przez ten Sąd zażalenia strony powodowej Przedsiębiorstwa 
Inwestycyjno-Remontowego Przemysłu „M." S.A. w K. na postanowienie Sądu 
Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia z dnia 9 lutego 2006 r., którym zasądzono 
od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 1645,36 zł tytułem zwrotu 
kosztów postępowania zabezpieczającego. Sąd ten ustalił, że strona powodowa 
wszczęła postępowanie zabezpieczające na podstawie nakazu zapłaty wydanego w 
sprawie, w postępowaniu nakazowym. Komornik ustalił koszty postępowania 

zabezpieczającego postanowieniem z dnia 11 września 2002 r., a strona powodowa 
złożyła wniosek o przyznanie kosztów postępowania zabezpieczającego dnia 15 
czerwca 2005 r. 
W tym czasie toczyło się postępowanie związane z wniesieniem zarzutów od 
nakazu zapłaty przez stronę pozwaną. Postanowienie Sądu Okręgowego w 
Krakowie, oddalające zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zarzutów od 
nakazu zapłaty, zapadło w dniu 15 listopada 2005 r. W ocenie Sądu pierwszej 
instancji, było to orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, skoro zaś wniosek 
o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego został złożony przez 
stronę powodową przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie, to 
wniosek ten należało uwzględnić na podstawie art. 745 § 1 k.p.c. 
Rozpoznając zażalenie na postanowienie Sąd Okręgowy w Krakowie powziął 
wątpliwość, czy wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego 
został zgłoszony z zachowaniem terminu, wynikającego z brzmienia art. 745 § 1 
k.p.c. (...) 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Sąd Okręgowy, przedstawiając zagadnienie prawne na podstawie art. 390 § 1 
k.p.c., przyjął założenie, że nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym jest 
orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 745 § 1 k.p.c. i 
z tego względu zachodzi wątpliwość, w jakim terminie może być zgłoszony wniosek 
o przyznanie kosztów postępowania zabezpieczającego związanych z realizacją 
nakazu zapłaty jako tytułu zabezpieczenia. Stanowisko to uzasadniało dokonanie w 
pierwszej kolejności oceny, czy Sąd drugiej instancji zasadnie przyjął, że wniosek o 
zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego złożony przed 
prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie, w którym został wydany 
nakaz zapłaty, powinien być traktowany jako wniosek złożony po wydaniu 
orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 745 § 1 k.p.c. 
Jedynie w tym przypadku zachodziłaby bowiem podstawa do udzielenia odpowiedzi 
na przedstawione pytanie prawne. 
Użyte w art. 745 § 1 k.p.c. stwierdzenie, że o kosztach postępowania 
zabezpieczającego sąd orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, 
nie stanowi regulacji rozstrzygającej, z punktu widzenia celu tego przepisu, o 
terminie, w którym powinien być złożony wniosek o zasądzenie kosztów 
postępowania zabezpieczającego, lecz o zasadzie rozstrzygania o tych kosztach. 

Reguła, że o kosztach postępowania zabezpieczającego sąd rozstrzyga w 
orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie oznacza w pierwszym rzędzie, iż 
tego rodzaju koszty należy traktować jako element kosztów postępowania, w którym 
został wydany tytuł zabezpieczenia, co oznacza, że o zasadzie zwrotu tych kosztów 
między stronami rozstrzygają przepisy art. 98-110 k.p.c. W świetle tych przepisów 
decydujące znaczenie dla orzekania o zwrocie kosztów procesu ma ostateczny 
wynik sprawy (art. 98 § 1 k.p.c.). 
Wszystkie koszty procesu, stosownie do art. 109 § 1 k.p.c., powinny być 
zgłoszone sądowi przed zamknięciem rozprawy. Naturalne jest zatem, że także 
koszty postępowania zabezpieczającego, jako ewentualny składnik kosztów 
procesu, mogą być zgłoszone w tym samym terminie. Warunkiem ich skutecznego 
zgłoszenia według przedstawionej wyżej zasady jest jednak ich powstanie przed 
zakończeniem postępowania w sprawie. Daje temu wyraźnie wyraz końcowy 
fragment art. 745 § 1 k.p.c. 
Wbrew wątpliwościom wyrażonym przez Sąd Okręgowy, warunkiem 
skutecznego dochodzenia kosztów postępowania zabezpieczającego 
prowadzonego przez komornika jest również ich ustalenie przez organ egzekucyjny 
na podstawie stosowanego odpowiednio art. 770 k.p.c., zatem brak postanowienia 
komornika może skutkować niemożliwością orzeczenia o kosztach postępowania 
zabezpieczającego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie i uzasadniać 
wydanie przez sąd odrębnego postanowienia rozstrzygającego o tych kosztach, 
nawet po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie; możliwość taką 
przewiduje jednoznacznie znowelizowany art. 745 § 1 k.p.c. 
Rozwiązanie przyjęte w tym przepisie oznacza, że wniosek o przyznanie 
kosztów postępowania zabezpieczającego, jeżeli jest to uzasadnione stanem tego 
postępowania, powinien być złożony przed wydaniem przez sąd orzeczenia 
kończącego postępowanie w sprawie. Użytego w art. 745 § 1 k.p.c. stwierdzenia, że 
o kosztach postępowania zabezpieczającego sąd orzeka w orzeczeniu kończącym 
postępowanie w sprawie nie można traktować jako regulacji szczególnej wobec art. 
109 § 1 k.p.c., odnoszącego się do określenia terminu do zgłoszenia kosztów 
postępowania w sprawie, która nie została prawomocnie zakończona. Nie ma też 
uzasadnionych podstaw, by stosowanie wskazanych wyżej reguł dotyczących 
orzekania o kosztach postępowania zabezpieczającego wyłączyć w sprawie, w 
której tytułem zabezpieczającym jest nakaz zapłaty. 

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 22 września 1995 r., III CZP 
117/95 (OSNC 1995, nr 12, poz. 179), opowiadając się za możliwością zasądzenia 
kosztów postępowania zabezpieczającego po uprawomocnieniu się nakazu zapłaty, 
który stanowił podstawę wszczęcia postępowania zabezpieczającego, stwierdził, że 
art. 745 § 1 k.p.c., mówiąc o orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, nie 
może dotyczyć nakazu zapłaty. Z tego względu Sądu Najwyższego do 
rozstrzygania o kosztach postępowania zabezpieczającego przeprowadzonego na 
podstawie nakazu zapłaty należy stosować w drodze analogii przepisy zawierające 
hipotezy, które mogłyby zostać odniesione do stanów faktycznych wykazujących 
dostateczne podobieństwo do unormowanych. Skoro zaś z art. 745 § 1 k.p.c. 
wynika, że wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego może 
być zgłoszony przed zakończeniem postępowania w sprawie, to unormowanie to 
należy stosować odpowiednio także wtedy, gdy tytułem zabezpieczenia jest nakaz 
zapłaty (...). Za możliwością orzekania odrębnie o kosztach procesu po wydaniu w 
sprawie nakazu zapłaty i wniesieniu zarzutów przemawia też wyraźnie art. 497 § 2 
k.p.c. 
W sprawie, w której Sąd Okręgowy przedstawił zagadnienie prawne dotyczące 
wykładni art. 745 § 1 k.p.c., wniosek o zasądzenie kosztów postępowania 
zabezpieczającego został złożony przez stronę powodową przed zakończeniem 
postępowania związanego z wniesieniem zarzutów od nakazu zapłaty. Nie było 
zatem przeszkód, by wniosek ten rozpoznać, w związku z czym nie jest potrzebne 
udzielenie odpowiedzi na pytanie, w jakim terminie powinien być zgłoszony wniosek 
o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie, w której zapadło orzeczenie 
kończące postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 745 § 1 k.p.c. (...) 
Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.