III CZP 68/05

Sygn. akt III CZP 68/05 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 12 października 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Iwona Koper 
SSN Tadeusz Żyznowski 
 
w sprawie z powództwa Miejskich Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w P. 
przeciwko (...) Spółdzielni Mieszkaniowo-Lokatorsko-Własnościowej w P. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 12 października 2005 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 
27 kwietnia 2005 r., sygn. akt I ACa (...),: 
 
"Czy do powierzchni zanieczyszczonych o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia 
Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 roku w sprawie opłat za korzystanie ze 
środowiska (Dz. U. Nr 55 poz. 477 z późniejszymi zmianami), od których pobiera się 
opłaty za wprowadzenie ścieków obejmujących wody opadowe lub roztopowe ujęte w 
systemy kanalizacyjne zalicza się powierzchnię dachów ?" 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
Uzasadnienie 
 
Zagadnienie prawne przytoczone w komparycji postanowienia powstało w sprawie o 
zapłatę. Powodowa Spółka wykonuje zadania Gminy Miasta P. w zakresie zbiorowego 
zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Brak danych aby zawarła z pozwaną 
Spółdzielnią Mieszkaniową  umowę, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z 7 czerwca 
2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w  wodę i  zbiorowym odprowadzeniu ścieków (dalej: 

 
2 
u.z.z.w.) – Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm. Należy zaznaczyć, że umowa taka określająca 
przedmiot usług i cenę od 18 sierpnia 2005 r. wymaga formy pisemnej (por. ustawę z 22 
kwietnia 2005 r. o zmianie (...) m.in. u.z.z.w.  – Dz. U. Nr 85 poz. 729. 
Bezsporne jest odprowadzanie przez pozwaną wód opadowych do systemu 
kanalizacyjnego 
eksploatowanego 
przez 
powodową 
spółkę. 
Ta 
okoliczność 
usprawiedliwia w przekonaniu Miejskich Wodociągów i Kanalizacji Spółki z o.o. żądanie 
zapłaty, przy czym spór dotyczy tyko kryterium ustalenia jej wysokości. Spółka żąda 
wyliczenia jej również z powierzchni dachów budynków Spóldzielni, która zaprzecza, 
aby pojęcie ścieków odnosiło się do wód spadających na dachy. Prawną podstawę 
powierzchni jako kryterium ustalania wysokości opłat, strony upatrują w przepisach art. 
290 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2004 r. Prawa ochrony środowiska (dalej u.p.o.ś. – 
Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) ustalającego górne jednostkowe stawki opłat m.in. za 1 
m2 powierzchni na jeden rok, z której odprowadzane są ścieki, o których mowa w art. 3 
pkt 38 lit. e tejże ustawy. Wymieniony wyżej art. 3 pkt 38 zawiera definicję ścieków dla 
celów tej ustawy, określając je jako wprowadzone do wód lub do ziemi wody opadowe 
lub 
roztopowe, 
ujęte 
w 
systemy 
kanalizacyjne, 
pochodzące 
z 
powierzchni 
zanieczyszczonych, w tym z centrów miast, terenów przemysłowych i składowych, baz 
transportowych oraz dróg i parkingów o trwałej nawierzchni. 
Wielkość powierzchni zanieczyszczonej (z dodatkiem: o trwałej nawierzchni”) została 
przyjęta jako podstawa ustalania jednostkowej stawki opłaty za wody opadowe lub 
roztopowe. Należy jednak zwrócić uwagę, że poszczególne punkty § 5 rozporządzenia 
Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 477) określającego 
jednostkowe stawki opłaty nie wymieniają powierzchni dachów. 
Sąd Okręgowy uznał zatem, że dachy budynków pozwanej nie mogą być zaliczone do 
powierzchni zanieczyszczonych od których pobiera się opłaty za wprowadzanie ścieków 
obejmujące wody opadowe lub roztopowe. 
Rozpoznając apelację powodowej Spółki Sąd Apelacyjny powziął wątpliwości odnośnie 
do wykładni § 5 rozporządzenia uzasadniając je tym, że przepisy rozporządzania oraz 
ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę (...) nie określają jednoznacznie czy 
powierzchnie dachów należy zaliczyć do powierzchni zanieczyszczonych. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Uzasadnienie postanowienia Sądu Apelacyjnego wydanego na podstawie art. 390 § 1 
k.p.c. nie usprawiedliwia przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu. 

 
3 
Przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu może nastąpić jeżeli budzi 
ono poważne wątpliwości. Przymiotnik kwalifikujący oznacza, że w razie powstania 
wątpliwości pierwszego stopnia, tj. zwykłych sąd odwoławczy obowiązany jest 
rozwiązywać we własnym zakresie. W rozpoznawanej sprawie wątpliwości powstały 
przy wykładni wskazanego przez Sąd Apelacyjny przepisu § 5 ust. 1 rozp. Rady 
Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska, a ich 
źródłem jest pominięcie „jednoznacznego” sformułowania dotyczącego powierzchni 
dachów. Ograniczenie się składu Sądu Apelacyjnego do wykładni językowej polegającej 
na poszukiwaniu sformułowań jednoznacznych jest niewystarczające, ponieważ 
kazuistyka w technice legislacyjnej jest zjawiskiem rzadkim a nawet niepożądanym. 
Nadto, Sąd drugiej instancji nie wyraził swego zapatrywania odnośnie do 
enumeratywnego lub przykładowego wyliczania przypadków podlegających tej opłacie. 
Przesłanką dopuszczalności przedstawienia zagadnienia prawnego na podstawie art. 
390 § 1 k.p.c. jest również występowanie bezpośredniego związku między 
zagadnieniem prawnym a rozstrzygnięciem środka odwoławczego. Do tej kwestii Sąd 
drugiej instancji nie ustosunkował się, tymczasem faktyczna podstawa roszczenia 
przyjęta przez Sąd Okręgowy sprowadza się do odprowadzenia przez pozwaną ścieków 
w postaci wód opadowych i roztopowych do kanalizacji deszczowej powoda i to 
zdarzenie ma usprawiedliwiać roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia oraz o 
zapłatę za świadczenia należne przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu od 
odbiorcy usług (w rozumieniu przepisów u.z.z.w.). 
Sąd pierwszej instancji nie rozważał zagadnienia konkurencyjności roszczeń 
wywodzonych przez powoda z kondykcji bądź zobowiązania wynikającego z ustawy; nie 
rozważał również odmiennych przesłanek tej odpowiedzialności oraz konstrukcji 
podstawy prawnej roszczeń, którą dla opłat za korzystanie ze środowiska stanowią 
przepisy u.p.o.ś oraz – ze względu na okres objęty pozwem – przepisy rozporządzenia 
RM z dnia 18 marca 2003 r., natomiast dla roszczenia przedsiębiorstwa – usługodawcy 
wobec odbiorcy usług – stanowią przepisy art. 2 pkt 8  lit. e, art. 6 ust. 1 u.z.z.w. oraz 
taryfy zatwierdzone przez radę gminy.  Analiza taka byłaby konieczna: przepisy ustawy 
o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę (...) wyraźnie wskazują, że wyliczenie obiektów z 
których powierzchni w razie zanieczyszczenia należy się zapłata za odprowadzanie 
ścieków z wód opadowych i roztopowych ma charakter przykładowy a nie wyczerpujący. 
Przemawia za tym zwrot „w tym”, a obecnie „w szczególności”. Natomiast znaczenie 
powołanego rozporządzenia Rady Ministrów dotyczącego odrębnego świadczenia, tj. 

 
4 
opłaty za korzystanie ze środowiska, należnej urzędowi marszałkowskiemu (art. 277 ust. 
1 
u.p.o.ś) 
od 
powodowego 
przedsiębiorstwa 
wymagało 
analizy 
jurydycznej 
uwzględniającej zakres upoważnienia Rady Ministrów do wydania rozporządzenia (art. 
290 ust. 2 u.p.o.ś) oraz sposób wypełnienia tego upoważnienia przez określenie opłat 
jednostkowych w kazuistycznie sformułowanych punktach mimo przykładowego („w 
tym”) opisania w art. 3 pkt 38 lit. e, obiektów z powierzchni których należy się opłata 
środowiskowa. Analiza ta powinna doprowadzić sąd orzekający do konkluzji, czy z 
powierzchni pod budynkami (dachy) opłata w ogóle się należy. Pozytywne ustalenie tej 
okoliczności stanowiłoby kanwę rozważań jakie relacje zachodzą między obowiązkiem 
powodowego 
przedsiębiorstwa 
wobec 
województwa 
(beneficjenta 
opłaty 
środowiskowej), a obowiązkiem pozwanej Spółdzielni uiszczania ceny za usługę 
odprowadzania jej ścieków, niezależnym wszak od rodzaju obiektu lecz od spływania ich 
z powierzchni trwałych i zanieczyszczonych (art. 2 pkt 8 lit. c u.z.z.w.), bez względu na 
to czy są to powierzchnie gruntów, czy posadowionych na tym gruncie obiektów 
budowlanych. 
Uwagi powyższe prowadzą do wniosku, że przedstawienie zagadnienia prawnego 
było przedwczesne, dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. odmówił 
podjęcia uchwały.