III CZP 68/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Warszawie, dotyczące tego, czy odszkodowanie za szkodę spowodowaną w pojeździe mechanicznym powinno obejmować podatek VAT, w sytuacji gdy szkoda nie została jeszcze zlikwidowana, a osoba poszkodowana nie jest płatnikiem tego podatku. Powód, obywatel RFN, dochodził od PZU S.A. zwrotu równowartości podatku VAT, który był częścią kosztorysu naprawy jego uszkodzonego samochodu. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że odszkodowanie nie powinno obejmować VAT, dopóki naprawa nie zostanie faktycznie wykonana i zapłacona. Sąd Najwyższy skorygował rozumienie pojęcia 'płatnika' i 'podatnika' VAT. Następnie, odwołując się do przepisów Kodeksu cywilnego i rozporządzeń dotyczących ubezpieczeń komunikacyjnych, stwierdził, że szkoda powstaje w momencie wypadku, a odszkodowanie ma wyrównać uszczerbek majątkowy. Wysokość odszkodowania powinna być ustalana według cen części zamiennych i usług koniecznych do naprawy, które zgodnie z ustawą o cenach, obejmują podatek VAT. Sąd uznał, że dla ustalenia wysokości odszkodowania nie ma znaczenia, czy poszkodowany dokonał już naprawy, ani czy jest podatnikiem VAT, ponieważ w przypadku braku możliwości odliczenia VAT, odszkodowanie powinno uwzględniać ten podatek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości odszkodowania za szkody komunikacyjne z uwzględnieniem podatku VAT, zwłaszcza gdy poszkodowany nie jest podatnikiem VAT.
Dotyczy sytuacji, gdy szkoda nie została jeszcze zlikwidowana, a poszkodowany nie jest podatnikiem VAT. Interpretacja przepisów o cenach i podatku VAT w kontekście odszkodowań.
Zagadnienia prawne (1)
Czy odszkodowanie za szkodę spowodowaną w pojeździe mechanicznym powinno obejmować podatek VAT, wchodzący w skład ceny części zamiennych oraz usługi naprawy, w sytuacji, gdy szkoda ta nie została jeszcze zlikwidowana, a osoba poszkodowana nie jest podatnikiem tego podatku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odszkodowanie powinno obejmować podatek VAT.
Uzasadnienie
Szkoda powstaje w momencie zdarzenia, a odszkodowanie ma wyrównać uszczerbek majątkowy. Wysokość odszkodowania ustala się według cen części zamiennych i usług koniecznych do naprawy, które zgodnie z prawem obejmują podatek VAT. Fakt, że poszkodowany nie dokonał jeszcze naprawy ani nie jest podatnikiem VAT, nie wyłącza możliwości uwzględnienia VAT w odszkodowaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Robert F. | osoba_fizyczna | powód |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. Inspektorat w N.D.M. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 363 § § 2
Kodeks cywilny
Określa sposób ustalania wysokości odszkodowania według cen części zamiennych i usług.
u.o.c. art. 1 § ust. 2
Ustawa o cenach
Definiuje cenę towaru lub usługi opodatkowanej VAT jako obejmującą kwotę podatku.
Pomocnicze
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Określa zakres obowiązku naprawienia szkody.
k.c. art. 363 § § 1
Kodeks cywilny
Wyłączony w zakresie wyboru sposobu naprawienia szkody przez ubezpieczyciela.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
u.p.t.u. art. 19 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dotyczy możliwości odliczenia podatku VAT przez podatnika.
u.p.t.u. art. 15 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dotyczy podstawy opodatkowania.
u.p.t.u. art. 6 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dotyczy momentu powstania obowiązku podatkowego.
o.p. art. 7 § § 1
Ordynacja podatkowa
Definicja płatnika.
o.p. art. 8 § § 1
Ordynacja podatkowa
Definicja podatnika.
OWU OC art. 10 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów
Zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń.
OWU OC art. 31
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów
Obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę sumy pieniężnej.
OWU OC art. 32
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów
Obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę sumy pieniężnej.
OWU OC art. 10 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów
Zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szkoda powstaje w momencie zdarzenia, a odszkodowanie ma wyrównać uszczerbek majątkowy. • Wysokość odszkodowania powinna być ustalana według cen części zamiennych i usług, które zgodnie z prawem obejmują podatek VAT. • Poszkodowany, który nie jest podatnikiem VAT, nie może odliczyć zapłaconego podatku, więc powinien otrzymać odszkodowanie uwzględniające VAT. • Nie ma znaczenia, czy poszkodowany dokonał już naprawy, czy zamierza ją dokonać.
Odrzucone argumenty
Odszkodowanie nie powinno obejmować VAT, dopóki naprawa nie zostanie faktycznie wykonana i zapłacona. • Podatek VAT ma cenotwórczy charakter tylko wtedy, gdy nastąpił 'obrót'.
Godne uwagi sformułowania
Odszkodowanie za szkodę poniesioną w wyniku uszkodzenia pojazdu mechanicznego, należącego do poszkodowanego nie będącego podatnikiem podatku VAT, ustalone według cen części zamiennych i usług koniecznych do wykonania naprawy pojazdu, obejmuje mieszczący się w tych cenach podatek VAT. • Szkoda powstaje w chwili wypadku komunikacyjnego i podlega naprawieniu na podstawie art. 436 k.c. oraz według zasad określonych w art. 363 k.c. • Obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje z chwilą wyrządzenia szkody i nie jest uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawić.
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Irena Gromska-Szuster
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania za szkody komunikacyjne z uwzględnieniem podatku VAT, zwłaszcza gdy poszkodowany nie jest podatnikiem VAT."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy szkoda nie została jeszcze zlikwidowana, a poszkodowany nie jest podatnikiem VAT. Interpretacja przepisów o cenach i podatku VAT w kontekście odszkodowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odszkodowań komunikacyjnych i podatku VAT, z praktycznym znaczeniem dla wielu kierowców i firm ubezpieczeniowych. Wyjaśnia kluczowe zasady ustalania wysokości odszkodowania.
“Czy należy Ci się VAT od ubezpieczyciela za szkodę w aucie? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.