III CZP 67/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozstrzygnął zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w K. dotyczące odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Sąd Okręgowy powziął wątpliwości, czy przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienie za krzywdę osoby trzeciej, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c., w związku ze śmiercią brata powoda w wypadku komunikacyjnym. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu cywilnego (art. 448 k.c., art. 446 § 3 i § 4 k.c.) oraz orzecznictwo, stwierdził, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dobra osobistego członków rodziny zmarłego w postaci szczególnej więzi rodzinnej, uzasadniając przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność ubezpieczyciela w ramach ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu jest wyznaczana przez odpowiedzialność ubezpieczonego, a przepisy dotyczące ubezpieczeń nie wyłączały wprost odpowiedzialności za zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych. W związku z tym, Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu odpowiedzialności ubezpieczycieli OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych w związku ze śmiercią osoby bliskiej w wypadku komunikacyjnym.
Dotyczy stanu prawnego i orzecznictwa sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego wprowadzającej art. 446 § 4 k.c. (choć Sąd wskazuje na ciągłość orzecznictwa).
Zagadnienia prawne (1)
Czy zakład ubezpieczeń jest obowiązany do zapłacenia zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną osobie trzeciej, wobec której ubezpieczony ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c., w świetle § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może naruszyć dobro osobiste członków rodziny (więź rodzinna), co uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Odpowiedzialność ubezpieczyciela OC jest wyznaczana przez odpowiedzialność ubezpieczonego, a przepisy ubezpieczeniowe nie wyłączały tej kategorii świadczeń. Orzecznictwo SN konsekwentnie uznawało objęcie ochroną ubezpieczeniową roszczeń z art. 448 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. D. | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych TUW Spółka Akcyjna w Warszawie | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
rozp. MF z 24.03.2000 r. art. 10 § 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów
Nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa do przyznania zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
Pomocnicze
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ochrony dóbr osobistych.
k.c. art. 822
Kodeks cywilny
Istota ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
k.c. art. 446 § 3
Kodeks cywilny
Możliwość przyznania odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny zmarłego.
k.c. art. 446 § 4
Kodeks cywilny
Możliwość przyznania zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę najbliższym członkom rodziny zmarłego (wprowadzony od 3 sierpnia 2008 r.).
Dz. U. Nr 116, poz. 731
Ustawa z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Wprowadziła art. 446 § 4 k.c.
Dz. U. Nr 124, poz. 1152 art. 34 § 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Zastąpił § 10 rozporządzenia z 2000 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność ubezpieczyciela OC obejmuje zadośćuczynienie za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych członków rodziny zmarłego. • Spowodowanie śmierci osoby bliskiej narusza dobro osobiste w postaci więzi rodzinnej. • Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela odpowiada zakresowi odpowiedzialności ubezpieczonego. • Przepisy rozporządzenia nie wyłączały wprost ani pośrednio odpowiedzialności za zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych.
Odrzucone argumenty
Literalne brzmienie § 10 ust. 1 rozporządzenia wyklucza odpowiedzialność ubezpieczyciela za zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych. • Uznanie odpowiedzialności ubezpieczyciela godziłoby w zasadę bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.
Godne uwagi sformułowania
"literalne brzmienie" przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia wyklucza przyjęcie, że zakład ubezpieczeń był zobowiązany do zapłaty zadośćuczynienia także w wypadku naruszenia dobra osobistego. • odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń nie ma charakteru absolutnego • wszystkie niejasności należy rozstrzygać na korzyść ubezpieczonego jako konsumenta • wyłączenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń za krzywdę trudno byłoby pogodzić z charakterem umowy ubezpieczenia • odpowiedzialność ubezpieczyciela sięga tak daleko, jak odpowiedzialność cywilna ubezpieczonego • własne dobro osobiste osób najbliższych i że zadośćuczynienie przysługuje z tytułu własnej krzywdy tych osób, poszkodowanych bezpośrednio przez spowodowanie śmierci osób bliskich • oceną tyleż wyolbrzymioną, co pozaprawną
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący-sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Anna Kozłowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu odpowiedzialności ubezpieczycieli OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych w związku ze śmiercią osoby bliskiej w wypadku komunikacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i orzecznictwa sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego wprowadzającej art. 446 § 4 k.c. (choć Sąd wskazuje na ciągłość orzecznictwa).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu ubezpieczeń komunikacyjnych i ochrony dóbr osobistych, które ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu osób poszkodowanych w wypadkach.
“Czy ubezpieczyciel zapłaci za ból po stracie bliskiej osoby w wypadku? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.