III CZP 66/12

Sygn. akt III CZP 66/12 
 
 
 
 
UCHWAŁA 
 
Dnia 28 listopada 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
SSN Iwona Koper 
SSA Władysław Pawlak (sprawozdawca) 
 
Protokolant Iwona Budzik 
 
w sprawie z wniosku A. P. 
przeciwko E. C. 
w przedmiocie skargi dłużnika na postanowienie komornika przy Sądzie 
Rejonowym w J.  
z dnia 31 sierpnia 2011 r., po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu 
jawnym 
w dniu 28 listopada 2012 r. 
zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy w T. 
postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r.,  
 
 
"Czy podstawą ustalenia należnej komornikowi opłaty za 
wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia jest wartość 
roszczenia pieniężnego wynikająca z tytułu zabezpieczenia i wniosku 
o jego wykonanie, czy też wartość mienia, które faktycznie zostało 
zabezpieczone w toku postępowania?" 
 
 

 
 
2 
podjął uchwałę: 
 
Podstawą ustalenia opłaty za wykonanie postanowienia                
o udzieleniu zabezpieczenia jest wartość roszczenia pieniężnego 
określona we wniosku (art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 
1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, jednolity tekst: 
Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
3 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. komornik przy Sądzie 
Rejonowym w J. stwierdził zakończenie postępowania w przedmiocie wykonania 
zabezpieczenia z wniosku wierzyciela A. P. przeciwko dłużnikowi E. C., 
prowadzonego na podstawie nieprawomocnego nakazu zapłaty wydanego w 
postępowaniu nakazowym, w związku z tym, że wierzyciel złożył wniosek o 
wszczęcie 
postępowania 
egzekucyjnego 
na 
podstawie 
tego 
nakazu, 
zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Ponadto ustalił koszty postępowania za 
wykonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego na kwotę 5 707,80 zł, która 
odpowiada 2% z kwoty wartości roszczenia pieniężnego, wynikającej z tytułu 
zabezpieczenia. 
W wyniku skargi dłużnika Sąd Rejonowy w T., postanowieniem z dnia 9 
stycznia 2012 r., koszty ustalone przez sądowy organ egzekucyjny zmniejszył 
do  kwoty 326 zł, podnosząc, że na gruncie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. 
o  komornikach sądowych i egzekucji (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r. Nr 231, 
poz.1376 ze zm. - dalej „u.k.s.c.”), ustawodawca uzależnił wysokość opłaty 
egzekucyjnej za wykonanie orzeczenia o zabezpieczeniu od wartości faktycznie 
zabezpieczonego roszczenia. Jeśli zatem wartość zabezpieczonego przez 
komornika roszczenia wynosi kwotę 16 300 zł, to opłata za wykonanie 
postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego wynosi 2% 
z tej kwoty. 
Przy rozpoznawaniu zażalenia komornika na postanowienie Sądu 
Rejonowego, Sąd Okręgowy w T. powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz 
w przedstawionym zagadnieniu prawnym, przytoczonym na wstępie uchwały. 
W uzasadnieniu wskazał, że obecne brzmienie art. 45 ust. 1 u.k.s.c. nie pozwala 
na wyciągnięcie jednoznacznego wniosku co do podstawy obliczenia opłaty 
należnej komornikowi. Za przyjęciem stanowiska Sądu pierwszej instancji 
przemawia użycie przez ustawodawcę słowa „wykonanie", które jest synonimem 
słowa „dokonanie", pochodzącego od czasownika „dokonać", oznaczającego 
„zrobienie czegoś, doprowadzenie do skutku, urzeczywistnienie, spełnienie". 
Z drugiej jednak strony sformułowanie to może być odczytywane jako 

 
 
4 
przeprowadzenie przez komornika wszystkich dopuszczalnych prawem czynności 
zmierzających do osiągnięcia rezultatu wynikającego z orzeczenia sądowego, 
niezależnie od ich skuteczności. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W pierwotnym brzmieniu ustawa o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych nie regulowała wprost kwestii opłat za czynności egzekucyjne 
komorników związane z wykonaniem postanowień o udzieleniu zabezpieczenia 
roszczeń, podobnie zresztą jak wcześniej obowiązujące - uchylone przez art. 95 
pkt. 4 u.k.s.c. - rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 1991 
r. w sprawie taksy za czynności komornika (Dz. U. Nr 62, poz.264 ze zm.). 
Stosownie do ówczesnej wersji art. 45 ust. 1 u.k.s.c., wszczęcie egzekucji 
świadczeń pieniężnych uzależnione było od uiszczenia przez wierzyciela części 
opłaty stosunkowej w wysokości 7% wartości egzekwowanego świadczenia, nie 
więcej jednak niż 1/3 całej opłaty, przewidzianej w art. 49, która wynosiła 21% 
wartości egzekwowanego świadczenia. Dopiero na skutek noweli z dnia 18 
września 2001 r. (ustawa o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji 
oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 130, poz. 1452, dalej: „nowela 
z 2001 r.”), ustawodawca w art. 45 wyróżnił opłatę stosunkową za dokonanie 
zabezpieczenia roszczenia (ust. 3), która wynosiła 5% wartości roszczenia i była 
pobierana po dokonaniu zabezpieczenia. W razie jednak bezskuteczności 
egzekucji lub gdy wyegzekwowana kwota nie wystarczała na pokrycie kosztów 
egzekucji, komornik zwracał połowę opłaty stosunkowej pobranej od wierzyciela 
tytułem zabezpieczenia (ust. 4). Z kolei za dokonaną egzekucję świadczeń 
pieniężnych, komornik pobierał od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 15% 
wartości wyegzekwowanego roszczenia (ust. 2). W takim stanie prawnym zapadły 
dwie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 r., III CZP 27/05 (OSNC 
2006/4/59) i z dnia 29 września 2005 r, III CZP 60/05 (OSNC 2006/7-8/117), w 
którym Sąd Najwyższy wskazał, że podstawę obliczenia opłaty stosunkowej za 
dokonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego stanowi wartość przedmiotu 
faktycznego zabezpieczenia. 
Według brzmienia art. 45 ust. 3 u.k.s.c. nadanego nowelą z dnia 24 
września 2004 r. (ustawa o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji 

 
 
5 
oraz  o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. Nr 236, 
poz.  2356, zwana dalej nowelą z 2004 r.), wszczęcie postępowania o dokonanie 
zabezpieczenia świadczeń pieniężnych zostało uzależnione od uiszczenia przez 
wierzyciela 
opłaty 
stosunkowej 
w 
wysokości 
2% 
wartości 
roszczenia, 
a w przypadku jej nieuiszczenia - pomimo wezwania - komornik zwracał wniosek 
(ust. 6). W odniesieniu do egzekucji roszczeń pieniężnych, ustawodawca utrzymał 
zasadę pobierania od dłużnika opłaty naliczanej od wartości wyegzekwowanej 
części świadczenia zgłoszonego do egzekucji (art. 45 ust. 2 w zw. z art. 49). 
 Kolejna zmiana art. 45 u.k.s.c., została dokonana ustawą z dnia 24 maja 
2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych 
innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769 – dalej: „nowela z 2007 r.”). Zgodnie z tą 
nowelą, za dokonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego komornikowi 
przysługiwała opłata w wysokości 2% wartości roszczenia, które podlegało 
zabezpieczeniu. Opłatę tę uiszczał wierzyciel przy wniosku o dokonanie 
zabezpieczenia, a w przypadku jej braku, komornik wzywał go do jej uiszczenia 
w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu wniosku. W postanowieniu z dnia 4 września 
2009 r. III CZP 55/09 (Biul. SN 2009/12/10) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że pomimo 
nowej regulacji art. 45 u.k.s.c., pozostały aktualne poglądy co do rozumienia 
pojęcia „dokonania zabezpieczenia", prezentowane w powołanych uchwałach, 
gdyż nowe unormowanie regulowało dwie kwestie, a mianowicie wymogi formalne 
wniosku o dokonanie zabezpieczenia i podstawę do pobrania opłaty za dokonanie 
zabezpieczenia, która powinno być naliczana podobnie jak opłata za egzekucję 
świadczenia pieniężnego. 
Ostatnia zmiana art. 45 u.k.s.c. (ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie 
ustawy o komornikach sądowych i egzekucji Dz. U. Nr 155, poz. 1038, zwana 
dalej nowelą z 2010 r.) polegała jedynie na zastąpieniu zwrotu „za dokonanie 
zabezpieczenia" sformułowaniem: „za wykonanie postanowienia o udzieleniu 
zabezpieczenia". 
Przystępując do wykładni analizowanego przepisu trzeba stwierdzić, 
że ma on charakter fiskalny i w związku z tym powinien być interpretowany ściśle. 
Zawarte w art. 45 ust. 1 wyrażenie „za wykonanie postanowienia o udzieleniu 
zabezpieczenia 
roszczenia 
pieniężnego", 
nie 
może 
być 
rozumiane 

 
 
6 
bez uwzględnienia całego brzmienia tego przepisu. Stanowi on, iż za wykonanie 
postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego komornikowi 
przysługuje opłata w wysokości 2% wartości roszczenia, które podlega 
zabezpieczeniu, nie mniejsza niż 3% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego 
i nie wyższa niż pięciokrotność tego wynagrodzenia, którą wierzyciel uiszcza, 
składając wniosek o wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, 
a w razie jej braku, komornik wzywa do jej uiszczenia w terminie 7 dni pod 
rygorem zwrotu i do czasu uiszczenia opłaty komornik nie wykonuje 
postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia. Nie uiszczenie przez wierzyciela tej 
opłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu wezwania do zapłaty powoduje 
zwrot wniosku. 
Analiza 
treści 
wskazanego 
przepisu 
prowadzi 
do 
konstatacji, 
że ustawodawca uzależnił wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia 
roszczenia pieniężnego od uiszczenia opłaty obliczonej stosownie do wynikającej 
z wniosku wierzyciela o wykonanie tytułu zabezpieczenia wartości roszczenia. 
Brak sprzężenia wysokości należnej komornikowi opłaty, z wynikami czynności 
mających na celu wykonanie tytułu zabezpieczenia, daje podstawę do przyjęcia, 
że użyty przez ustawodawcę zwrot „za wykonanie postanowienia o udzieleniu 
zabezpieczenia" 
oznacza 
podjęcie 
przez 
komornika 
wszystkich 
prawnie 
dopuszczalnych czynności, koniecznych do wykonania tego postanowienia 
w granicach określonych tytułem zabezpieczenia i wnioskiem wierzyciela. 
Zgodnie z art. 45a w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 u.k.s.c., komornik podejmuje 
niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania 
opłaconego 
wniosku 
wierzyciela, 
czynności 
niezbędne 
do 
skutecznego 
przeprowadzenia zabezpieczenia roszczenia. 
Z treści art. 45 u.k.s.c. nie wynika jednak, aby po wykonaniu przez 
komornika postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, przy ustalaniu przez 
niego kosztów postępowania zabezpieczającego (w oparciu o art. 770 k.p.c., 
stosowany na zasadzie analogii) dopuszczalna była weryfikacja wysokości 
uiszczonej przez wierzyciela opłaty przez odniesienie jej do skuteczności 
dokonanych przez komornika czynności, a tym samym do wyniku zabezpieczenia.  

 
 
7 
Odwoływanie się w tym wypadku - na zasadzie analogii - do przepisów 
regulujących 
wysokość 
opłat 
za 
przeprowadzenie 
egzekucji 
świadczeń 
pieniężnych (art. 49 ust. 1 u.k.s.c.) nie jest prawidłowe, gdyż art. 45 samodzielnie 
normuje 
wysokość 
opłat 
za 
wykonanie 
postanowienia 
o 
udzieleniu 
zabezpieczenia roszczenia pieniężnego. Po drugie, konstrukcja prawna poboru 
przez komornika opłat za wykonanie tytułu zabezpieczenia roszczenia 
pieniężnego i za egzekucję świadczeń pieniężnych jest odmienna. W przypadku 
zabezpieczenia opłatę nalicza się od wartości roszczenia podlegającego 
zabezpieczeniu i uiszcza ją wierzyciel jeszcze przed podjęciem czynności, 
natomiast opłata za egzekucję świadczenia pieniężnego jest pobierana od 
dłużnika w wysokości obliczonej od wartości wyegzekwowanego roszczenia. 
Jakkolwiek wykonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego nie prowadzi do 
jego wyegzekwowania, to jednak ustawodawca wyraźnie zróżnicował wysokość 
opłat za zabezpieczenie roszczenia pieniężnego (2%) i egzekucję świadczeń 
pieniężnych (8% i 15%), zależnie od sposobu egzekucji. 
Wyniki analizy językowej art. 45 u.k.s.c., wzmacnia wykładnia historyczna. 
Nowela z 2001 r. wprowadziła zasadę pobierania opłaty stosunkowej w wysokości 
5% wartości roszczenia dopiero po dokonaniu zabezpieczenia i w pewnych 
sytuacjach przewidywała zwrot połowy tej opłaty. Obecnie obowiązujący w tej 
materii przepis reguluje odmiennie pobór i wysokość opłaty, która nie zależy od 
wartości faktycznego zabezpieczenia, oraz nie przewiduje zwrotu nawet jej części 
w przypadku bezskuteczności podjętych przez komornika czynności. Również 
w  stosunku do noweli z 2004 r., która zmodyfikowała wysokość i czas poboru 
opłaty, nastąpiła zmiana, gdyż obecne brzmienie tego przepisu wyraźnie 
identyfikuje wysokość należnej komornikowi opłaty nie tylko za wszczęcie, ale 
i wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego, 
z wartością roszczenia, które podlega zabezpieczeniu. 
Wyniki wykładni językowej potwierdza też wykładnia funkcjonalna. 
Ustawodawca celowo zróżnicował zasady poboru opłat za wykonanie tytułu 
zabezpieczenia roszczenia pieniężnego i przeprowadzenie egzekucji świadczenia 
pieniężnego. Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia, w przeciwieństwie do 
tytułu wykonawczego umożliwiającego prowadzenie egzekucji, jest tytułem 

 
 
8 
o charakterze tymczasowym, mogącym w określonych przez prawo przypadkach 
upaść (art. 742 § 1 k.p.c., art. 744 § 1 i 2 k.p.c., art. 7541 § 1 i 2 k.p.c.) lub ulec 
ograniczeniu (art. 492 § 2 k.p.c.), efektem czego może być zniweczenie tych 
czynności egzekucyjnych, które doprowadziły do wykonania przez komornika 
tytułu zabezpieczenia. W tym kontekście nieuzasadnione byłoby przerzucanie na 
komornika ryzyka za efekt czynności podjętych w celu wykonania postanowienia 
o udzieleniu zabezpieczenia. 
W sprawie, w której powstało zagadnienie prawne stanowiące przedmiot 
niniejszej uchwały, tytułem zabezpieczenia był nieprawomocny nakaz zapłaty 
wydany w postępowaniu nakazowym, który do jego wykonania nie wymaga 
nadania klauzuli wykonalności (art. 492 § 1 zd. 1 k.p.c.), jednak wierzyciel, 
wnosząc do komornika o dokonanie zabezpieczenia, jest obowiązany wskazać 
sposób zabezpieczenia (art. 492 § 2 zd. 1 k.p.c.). W związku z tym, kierując taki 
tytuł do wykonania, od wierzyciela zależy zakres oraz sposób jego realizacji przez 
sądowy organ egzekucyjny, a w konsekwencji i skuteczność. 
Przeciwko uzależnianiu wysokości opłaty za wykonanie zabezpieczenia 
od efektywności czynności sądowego organu egzekucyjnego przemawia również 
okoliczność, iż ostatecznie o tym, która ze stron i w jakim zakresie ponosi koszty 
powstałe wskutek wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, 
decyduje sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, a o kosztach 
postępowania zabezpieczającego późnej powstałych rozstrzyga na wniosek 
strony sąd, który udzielił zabezpieczenia (art. 745 § 1 k.p.c.), stosując zasady 
określone w art. 98-107 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 
października 2011 r., III CZ 77/11, niepubl.). 
 Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. 
w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne, 
jak w uchwale. 
 
 
 
jw