III CZP 66/11

Uchwała z dnia 30 listopada 2011 r., III CZP 66/11 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) 
Sędzia SA Roman Dziczek 
 
Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi wierzyciela "F.B.P." S.A. w W. na 
zarządzenie komornika przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w S. z dnia 10 
grudnia 2010 r. o zwrocie wniosku o wszczęcie egzekucji, przy uczestnictwie 
dłużnika Magdaleny Ł., po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 30 listopada 2011 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd 
Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 15 czerwca 2011 r.: 
"Czy dokument pełnomocnictwa jest warunkiem formalnym wniosku (art. 126 § 
3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) o wszczęcie postępowania egzekucyjnego na 
podstawie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 783 § 4 k.p.c., składanego 
w systemie teleinformatycznym przez pełnomocnika wierzyciela?" 
podjął uchwałę: 
 
Pełnomocnik wierzyciela, składający do komornika za pośrednictwem 
systemu teleinformatycznego obsługującego elektroniczne postępowanie 
upominawcze wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu 
wykonawczego, o którym mowa w art. 797 § 2 w związku z art. 783 § 4 k.p.c., 
ma obowiązek wykazać swoje umocowanie w sposób określony w art. 89 § 1 i 
art. 126 § 3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. 
 
Uzasadnienie 
 

Wierzyciel "F.B.P." S.A. w W. uzyskał w elektronicznym postępowaniu 
upominawczym tytuł wykonawczy przeciwko dłużniczce Magdalenie Ł. W toku 
postępowania rozpoznawczego wierzyciel reprezentowany był przez radcę 
prawnego, który w pozwie powołał się na udzielone mu pełnomocnictwo w sposób 
przewidziany w art. 89 § 1 zdanie czwarte k.p.c. Następnie, korzystając z 
możliwości przewidzianej w art. 797 § 2 k.p.c., ten sam pełnomocnik wierzyciela za 
pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego elektroniczne 
postępowanie upominawcze złożył wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie 
elektronicznego tytułu wykonawczego. Komornik wezwał wierzyciela do 
uzupełnienia braków wniosku o wszczęcie egzekucji przez dołączenie 
pełnomocnictwa. Wobec niezastosowania się do wezwania, zwrócił wniosek, 
wskazując jako podstawę art. 130 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.  
Wierzyciel zaskarżył zarządzenie skargą na czynności komornika, którą Sąd 
Rejonowy Szczecin-Centrum oddalił postanowieniem z dnia 21 lutego 2011 r. Sąd 
przyjął, że art. 126 § 31 k.p.c. oraz art. 89 § 1 zdanie czwarte k.p.c. nie mają 
zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż odnoszą się wyłącznie do elektronicznego 
postępowania upominawczego, a postępowanie egzekucyjne takim postępowaniem 
nie jest. Wierzyciel wniósł zażalenie na postanowienie, argumentując, że w 
postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie wniosku złożonego za 
pośrednictwem systemu teleinformatycznego, wystarczające jest powołanie się na 
pełnomocnictwo w sposób uregulowany w art. 89 § 1 zdanie czwarte k.p.c., nie ma 
natomiast zastosowania art. 126 § 3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., ponieważ 
wyłączają go postanowienia art. 126 § 31 w związku z art. 89 i art. 13 § 2 k.p.c. 
Sąd Okręgowy w Szczecinie, rozpoznając zażalenie, powziął wątpliwość 
wyrażoną w przedstawionym zagadnieniu prawnym. Zwrócił uwagę, że w 
postępowaniu egzekucyjnym wszczynanym zgodnie z art. 797 § 2 k.p.c. przez 
złożenie elektronicznego wniosku na podstawie tytułu wykonawczego, o którym 
mowa w art. 783 § 4 k.p.c., nie została uregulowana wprost kwestia dotycząca 
wymagań formalnych w zakresie pełnomocnictwa. W piśmiennictwie, orzecznictwie 
sądów powszechnych i praktyce komorniczej ścierają się dwa poglądy. Według 
jednego, przy składaniu wniosku o wszczęcie egzekucji za pośrednictwem systemu 
teleinformatycznego obsługującego elektroniczne postępowanie upominawcze na 
podstawie art. 13 § 2 k.p.c. mają zastosowanie przepisy dotyczące elektronicznego 

postępowania upominawczego, w tym art. 89 § 1 zdanie czwarte oraz art. 126 § 31 
k.p.c., ponieważ postępowanie egzekucyjne jest kontynuacją rozpoznawczego 
postępowania elektronicznego i wszczyna się je w taki sam sposób. Wystarczy więc 
powołanie się na udzielone pełnomocnictwo oraz wskazanie podstaw umocowania 
przez organy, przedstawiciela ustawowego i osoby wymienione w art. 67 k.p.c., nie 
jest natomiast konieczne przedłożenie pełnomocnictwa ani odpisu z Krajowego 
Rejestru Sądowego. Drugi pogląd kwestionuje dopuszczalność odpowiedniego 
stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów o elektronicznym 
postępowaniu upominawczym. Podkreśla się szczególny charakter tych przepisów, 
wyłączający ich rozszerzającą interpretację, i w konsekwencji uznaje się 
konieczność traktowania braku pełnomocnictwa jako braku formalnego pisma 
procesowego wierzyciela. 
Sąd Okręgowy opowiedział się za pierwszym zapatrywaniem i zwrócił uwagę 
na jego racjonalność. Jego zdaniem, istotą postępowania teleinformatycznego jest 
szybkość i odstąpienie od składania dokumentów w postaci papierowej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Elektroniczne postępowanie upominawcze, umożliwiające wykorzystanie w 
postępowaniu cywilnym elektronicznych technik komunikacji i przetwarzania danych 
powszechnie używanych w życiu społecznym, zostało wprowadzone do kodeksu 
postępowania cywilnego ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy – 
Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 26, poz. 
156). Stanowi postępowanie odrębne, którego zasadnicza konstrukcja została ujęta 
w art. 50528-50537 oraz w art. 68 zdanie drugie, art. 89 zdanie czwarte, art. 126 § 31 
i art. 1311 k.p.c. Sprecyzowanie technicznych kwestii związanych z obsługą 
postępowania nastąpiło w § 272a i nast. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 
dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. Nr 
38, poz. 249 ze zm.). Założeniem elektronicznego postępowania upominawczego 
jest podejmowanie czynności procesowych przez powoda i dokonywanie czynności 
sądowych wyłącznie w formie zapisów w systemie teleinformatycznym, bez 
prowadzenia papierowych akt sądowych. Pisma procesowe w tradycyjnej formie 
może wnosić jedynie pozwany, jednak i one przenoszone są do systemu 
teleinformatycznego w formie skanów. Na potrzeby elektronicznego postępowania 

upominawczego w art. 68 zdanie drugie i w art. 89 § 1 zdanie czwarte w związku z 
art. 126 § 31 k.p.c. wyłączony został obowiązek wykazywania dokumentem swojego 
umocowania przez osoby dokonujące czynności procesowych jako przedstawiciele 
ustawowi, organy lub osoby wymienione w art. 67 k.p.c., a także jako pełnomocnicy 
procesowi. Zastąpił go obowiązek wskazania, a więc wyjaśnienia podstawy swojego 
umocowania, gdy wynika ono z pełnomocnictwa, a także podanie daty jego 
udzielenia, zakresu oraz okoliczności wymienionych w art. 87 k.p.c. Odstąpienie od 
wymagania udokumentowania umocowania na rzecz obowiązku wskazania jego 
podstawy uzasadnione zostało w projekcie ustawy potrzebą szybkiego wydania 
orzeczenia i powszechną praktyką przedstawiania przez pełnomocników 
uwierzytelnionych przez nich odpisów pełnomocnictw, a także komplikacjami, jakie 
wiązałyby się z koniecznością przekazywania dokumentów papierowych w 
postępowaniu pozbawionym tradycyjnych akt (por. Sejm VI kadencji, druk nr 859). 
Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. określiła także sposób 
nadawania klauzul wykonalności nakazom zapłaty wydanym w elektronicznym 
postępowaniu upominawczym. Klauzula nadawana jest z urzędu (art. 782 § 2 
k.p.c.) i pozostawiana w systemie teleinformatycznym (art. 783 § 4 k.p.c.). 
Wierzyciel, który na podstawie takiego tytułu zamierza wszcząć egzekucję, ma 
do wyboru dwa sposoby; może skierować do komornika wniosek w formie pisma i 
dołączyć do niego wydruk nakazu z klauzulą z systemu teleinformatycznego (art. 
793 § 3 k.p.c.) albo złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji za pośrednictwem 
systemu teleinformatycznego obsługującego elektroniczne postępowanie 
upominawcze (art. 797 § 2 k.p.c.), w którym tylko powołuje się na wydany tytuł. W 
obu wypadkach komornik ma obowiązek zweryfikować w systemie 
teleinformatycznym istnienie i treść tytułu (§ 6 i nast. rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie szczegółowych czynności 
Krajowej Rady Komorniczej oraz szczegółowych czynności komornika związanych 
z egzekucją prowadzoną na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego, 
Dz.U. Nr 224, poz. 1805). Jeśli wniosek został złożony w drodze elektronicznej, 
komornik dokonuje wydruku wniosku i tytułu wykonawczego, opatruje wydruk 
weryfikacyjny tytułu adnotacją o odebraniu elektronicznego wniosku o wszczęcie 
egzekucji i o zgodności wydruku weryfikacyjnego z elektronicznym tytułem 

wykonawczym. Do obowiązków komornika należy także odnotowanie w systemie 
teleinformatycznym faktu prowadzenia egzekucji, daty jej zakończenia i wyniku.  
Ustawa z dnia 9 stycznia 2009 r. nie wprowadziła do postępowania 
egzekucyjnego innych zmian. Przepis umożliwiający wykorzystania przez 
wierzyciela teleinformatycznej drogi złożenia wniosku egzekucyjnego nie zawiera 
odesłania do art. 126 § 31 ani do art. 68 zdanie drugie i art. 89 § 1 zdanie czwarte 
k.p.c. Niezamieszczenie w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym dalszych 
postanowień dotyczących wymagań formalnych, jakie musi spełniać wniosek 
egzekucyjny złożony z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego, rodzi 
potrzebę sięgnięcia, na podstawie odesłania zawartego w art. 13 § 2 k.p.c., do 
przepisów o procesie. 
Problem przedstawiony przez Sąd Okręgowy sprowadza się do wątpliwości, 
czy w tym wypadku należy odpowiednio zastosować przepisy o procesowym 
postępowaniu "zwykłym" – jak zrobił komornik i co zaakceptował Sąd pierwszej 
instancji – czy też specyfika postępowania wykonawczego opartego na 
elektronicznym tytule wykonawczym uzasadnia przeniesienie do postępowania 
egzekucyjnego ułatwień przewidzianych w postępowaniu rozpoznawczym, mimo że 
jest to postępowanie odrębne i to niejako podwójnie, gdyż stanowi "podrodzaj" 
innego postępowania odrębnego, tj. postępowania upominawczego (art. 50528 
k.p.c.). Umieszczenie postanowień dotyczących szczególnego sposobu ujawniania 
umocowania w postępowaniu elektronicznym w przepisach dotyczących 
postępowania "zwykłego" nie może uzasadniać przyporządkowania ich do tego 
postępowania, ponieważ przeczy temu ich wyraźne powiązanie z elektronicznym 
postępowaniem upominawczym i potraktowanie ich jako wyjątków od reguły 
obowiązującej w postępowaniu "zwykłym". 
W piśmiennictwie nie ma zgodności co do tego, czy przepisy o procesie, które 
art. 13 § 2 k.p.c. nakazuje stosować odpowiednio do innych rodzajów postępowań 
unormowanych w kodeksie, należy rozumieć jako przepisy dotyczące postępowania 
"zwykłego", czy pojęcie to obejmuje także postępowania odrębne. Odnosząc ten 
problem do postępowania egzekucyjnego wyrażano pogląd, że przepisy o 
postępowaniach odrębnych mają charakter norm szczególnych i sprecyzowany 
zakres zastosowania, wobec czego nie powinny być stosowane odpowiednio w 

innych postępowaniach ani między sobą. Za tym rozwiązaniem, mającym bardziej 
przekonujące uzasadnienie teoretyczne, opowiedział się Sąd Najwyższy w 
uzasadnieniu uchwały z dnia 4 stycznia 2008 r., III CZP 113/07 (OSNC 2009, nr 1, 
poz. 4). Prezentowane było jednak także zapatrywanie, że w postępowaniu 
egzekucyjnym możliwe jest odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniach 
odrębnych. Wniosek taki nasuwa wyłączenie w art. 4799 § 2 k.p.c. zastosowania § 1 
tego przepisu do wniosku o zabezpieczenie powództwa, zbędne przy przyjęciu, że 
przepisy postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych nie mają 
zastosowania w innych rodzajach postępowań. 
Jednak nawet przyjęcie dopuszczalności odpowiedniego zastosowania w 
postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie elektronicznego tytułu 
wykonawczego przepisów o elektronicznym postępowaniu rozpoznawczym nie daje 
dostatecznych podstaw do przeniesienia szczególnych reguł powoływania swojego 
umocowania przez pełnomocnika i osoby, o których mówi art. 68 § 1 zdanie drugie 
k.p.c. Sprzeciwia się temu wyjątkowość art. 68 § 1 zdanie drugie i art. 89 § 1 zdanie 
czwarte w związku z art. 126 § 31 k.p.c. i wyraźne ograniczenie ich stosowania 
wyłącznie do elektronicznego postępowania upominawczego. Konieczność ścisłego 
rozumienia tego ograniczenia potwierdza treść art. 50537 § 1 k.p.c., który – w razie 
uchylenia nakazu lub utraty mocy na skutek wniesienia sprzeciwu i przekazania 
sprawy sądowi ogólnie właściwemu – nakazuje wszczęcie czynności prowadzących 
do usunięcia braków formalnych pozwu, obejmujących także należyte wykazanie 
umocowania. Nawet więc w postępowaniu rozpoznawczym, będącym kontynuacją 
postępowania zapoczątkowanego wniesieniem elektronicznego pozwu, ułatwienia 
dla osób reprezentujących strony ustają, a wystarczające wcześniej oświadczenie 
musi zastąpić konkretny dokument. Tym bardziej więc nie można przenosić 
uproszczeń do postępowania egzekucyjnego, stanowiącego samodzielny i 
odmienny od postępowania rozpoznawczego rodzaj postępowania cywilnego, 
niebędący koniecznym ciągiem dalszym postępowania rozpoznawczego. 
Należy ponadto pamiętać, że prawidłowe umocowanie osób reprezentujących 
stronę ma istotne znaczenie w procesie cywilnym. Nienależyte umocowanie 
pełnomocnika może prowadzić do nieważności postępowania (art. 379 pkt 2 k.p.c.) i 
podlega kontroli organu prowadzącego to postępowanie. Oświadczenie 
pełnomocnika wyjaśniające podstawy udzielonego mu pełnomocnictwa w zakresie 

przewidzianym w art. 89 § 1 zdanie czwarte k.p.c. nie zapewnia możliwości kontroli 
prawidłowości umocowania, jaką daje analiza dokumentu pełnomocnictwa. 
Argumentów tych nie może przeważyć wprowadzenie alternatywnego w stosunku 
do wniosku składanego w sposób przewidziany w art. 760 § 1 k.p.c. sposobu 
wystąpienia o wszczęcie egzekucji. Wykorzystanie systemu teleinformatycznego w 
postępowaniu egzekucyjnym co do zasady ogranicza się obecnie do przesłania w 
tej formie przez wierzyciela wniosku wskazującego elektroniczny tytuł wykonawczy. 
Wniosek ten zostaje następnie wydrukowany przez komornika i przybiera postać 
papierową (§ 7 rozporządzenia wykonawczego z dnia 23 grudnia 2009 r.); w takiej 
postaci prowadzone są także akta komornicze (§ 21 i nast. rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie określenia szczegółowych 
przepisów o biurowości i ewidencji operacji finansowych kancelarii komorniczych, 
Dz.U. Nr 266, poz. 2242). 
Argumenty Sądu Okręgowego oparte na przeświadczeniu o celowości 
zapewnienia wierzycielowi możliwości wniesienia za pośrednictwem systemu 
teleinformatycznego kompletnego, poprawnego formalnie wniosku stanowią wyraz 
oczekiwań, że droga elektroniczna dokonywania czynności w postępowaniu 
cywilnym będzie alternatywą tradycyjnej w szerokim zakresie, obejmującym także 
postępowanie egzekucyjne. Ten postulat jest jednak na obecnym etapie propozycją 
de lege ferenda i wykracza poza granice określone nowelizacją z dnia 9 stycznia 
2009 r.; dopiero odpowiednie decyzje ustawodawcze mogą zmienić stan istniejący. 
Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie.