III CZP 66/04

Uchwała z dnia 1 grudnia 2004 r., III CZP 66/04 
 
Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Bronisław Czech (sprawozdawca) 
Sędzia SN Irena Gromska-Szuster 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Krzysztofa G. przeciwko Skarbowi 
Państwa-Nadleśnictwu K. o ustalenie, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 1 grudnia 2004 r., przy udziale prokuratora Prokuratury 
Krajowej Jana Szewczyka, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd 
Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 czerwca 2004 r.: 
"Czy osoby wymienione w art. 40a ust. 7 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o 
lasach (Dz.U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679 ze zm.) są osobami uprawnionymi w myśl 
art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań 
będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych 
z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych 
mieszkań będących własnością Skarbu Państwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 4 poz. 24 ze 
zm.) do nabycia mieszkania stanowiącego własność Skarbu Państwa po cenie 
pomniejszonej stosownie do art. 6 tej ustawy, a to w związku z odesłaniem do jego 
treści w art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r.?" 
podjął uchwałę: 
 
Do określenia ceny sprzedaży lokalu mieszkalnego, nabywanego przez 
pracownika (byłego pracownika) Lasów Państwowych (art. 40a ust. 4 i 7 
ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 56, 
poz. 679 ze zm.), ma zastosowanie art. 6 w związku z art. 10 ust. 3 ustawy z 
dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością 
przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem 
Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań 
będących własnością Skarbu Państwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 24 ze zm.). 
 
Uzasadnienie 

 
Powód Krzysztof G. w okresie od dnia 8 sierpnia 1988 r. do dnia 1 sierpnia 1991 
r. zatrudniony był w Lasach Państwowych – Nadleśnictwie K. jako cieśla i drwal 
motorniczy, z tym że w okresie od dnia 1 lutego 1991 r. do dnia 31 lipca 1991 r. 
przebywał na urlopie bezpłatnym. Stosunek pracy został rozwiązany za 
porozumieniem stron. Począwszy od dnia 1 lutego 1991 r. powód jest 
nieprzerwanie zatrudniony u różnych podmiotów świadczących usługi na rzecz 
pozwanego. Pismem z dnia 7 lipca 2003 r. pozwany zawiadomił Krzysztofa G. o 
zamiarze sprzedaży najmowanego przez niego mieszkania, znajdującego się w 
budynku Nadleśnictwa w K., na osiedlu P. nr 13 lok. 5, o przysługującym powodowi 
prawie pierwokupu, o cenie, warunkach płatności, a także obowiązujących ulgach. 
Powód wyraził chęć zakupu mieszkania oraz zgłosił prawo do przysługujących mu 
ulg z tytułu najmu lokalu oraz zatrudnienia w Lasach Państwowych – Nadleśnictwie 
K. i zakładach wykonujących usługi leśne. W odpowiedzi pozwany przyznał, że 
Krzysztofowi G. przysługuje 36 % ulga z tytułu 13 lat najmu lokalu (art. 40a ust. 7 
ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 56, poz. 
679 ze zm., dalej: „ustawa o lasach” lub "u.l."), stwierdził natomiast, że nie 
przysługuje mu ulga z tytułu zatrudnienia w Lasach Państwowych, gdyż powód nie 
przepracował w nich pełnych trzech lat, a zatrudnienie w zakładach usług leśnych 
nie daje prawa do obniżki ceny. 
W związku z tym Krzysztof G. w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi 
Państwa – Nadleśnictwu K., wniósł o ustalenie, że przysługuje mu 59 % ulga w 
cenie nabycia lokalu mieszkalnego wraz z przynależnościami, stosownie do ustawy 
z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością 
przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu 
Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących 
własnością Skarbu Państwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 24 ze zm., dalej: „ustawa o 
zasadach zbywania mieszkań” lub "u.zb.m."). 
Pozwany Skarb Państwa – Nadleśnictwo K. wniósł o oddalenie powództwa, 
zarzucając, że pozwany nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 40a ust. 4 
ustawy o lasach do nabycia mieszkania po cenie pomniejszonej według zasad z art. 
6 ust. 1 ustawy o zasadach zbywania mieszkań, nie przepracował bowiem trzech lat 
w Lasach Państwowych. 

Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 stycznia 2004 r. oddalił 
powództwo, uznając, że z art. 40a ustawy o lasach ma charakter przepisu 
szczególnego, który nadal obowiązuje w takim zakresie, w jakim nie został 
zmieniony przez art. 10 ust. 3 ustawy o zasadach zbywania mieszkań. Artykuł 10 
ust. 3 u.zb.m. stanowi, że do Państwowego Gospodarstwa Leśnego – Lasy 
Państwowe mają zastosowanie przepisy art. 10 ust. 1 i 2 u.z.bm. Z kolei, zgodnie z 
art. 10 ust. 1 u.zb.m., mieszkanie stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w 
trwałym zarządzie jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, może 
być zbyte osobie uprawnionej na jej wniosek po cenie pomniejszonej, stosownie do 
art. 6 u.zb.m. Zdaniem Sądu Okręgowego, art. 6 u.zb.m. reguluje jedynie sposób 
ustalenia ceny sprzedaży lokalu, a nie krąg osób uprawnionych do jego 
preferencyjnego nabycia, czemu poświęcony jest art. 4 ust. 1 i 2 i art. 2 pkt 2 
u.zb.m. Zdaniem Sądu Okręgowego, na podstawie art. 10 ust. 3 u.zb.m. zmianie 
uległy wskazane w art. 40a ust. 4 ustawy o lasach zasady ustalania ceny sprzedaży 
lokali (procent obniżenia ceny za każdy rok zatrudnienia w Lasach Państwowych), 
natomiast nie zmieniały się uregulowania określające osoby uprawnione do nabycia 
mieszkań po cenie pomniejszonej, w tym wymóg co najmniej trzyletniego 
zatrudnienia w Lasach Państwowych. 
Sąd Apelacyjny w Poznaniu, rozpoznając apelację powoda, przedstawił Sądowi 
Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone na wstępie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego sprowadza się do 
rozwiązania kolizji przepisów dwóch ustaw, które odmiennie regulują ulgi przy 
zakupie mieszkań dla pracowników i byłych pracowników. Z jednej strony chodzi o 
ustawę o lasach, a z drugiej o ustawę o zasadach zbywania mieszkań, która 
przewiduje korzystniejsze dla nabywców zasady sprzedaży, zarówno co do 
wymaganego okresu zatrudnienia, jak i dopuszczalnej wysokości obniżki ceny. 
Dotyczy to w szczególności nie tylko art. 40a ust. 7 ustawy o lasach, ale także ust. 4 
oraz art. 6 ustawy o zasadach zbywania mieszkań. Wykładnia art. 40a ust. 7 ustawy 
o lasach pozostaje w ścisłym związku z wykładnią ust. 4 tego artykułu i dlatego w 
rozważaniach trzeba uwzględnić oba wymienione przepisy. 
Ustawa o lasach w art. 40a ust. 4 stanowi, że pracownicy i byli pracownicy Lasów 
Państwowych mający co najmniej trzyletni okres zatrudnienia w Lasach 
Państwowych, z wyjątkiem osób, z którymi stosunek pracy rozwiązany został bez 

wypowiedzenia z winy pracownika, posiadają pierwszeństwo nabycia lokali, których 
są najemcami i w których mieszkają. Cena sprzedaży lokalu podlega obniżeniu o 
4% za każdy rok zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych, 
nie więcej jednak niż o 90%, a spłata należności może zostać rozłożona najwyżej 
na 60 rat miesięcznych, przy oprocentowaniu nie przekraczającym 15% rocznie. 
Według zaś art. 40a ust. 7, najemcy lokali nie posiadający uprawnień, o których 
mowa w ust. 4-6, mogą nabywać przeznaczone do sprzedaży lokale, które zajmują 
na podstawie umowy najmu co najmniej od trzech lat, za cenę obniżoną za każdy 
rok najmu o 1%, nie więcej jednak niż o 45%. 
Ustawa o zasadach zbywania mieszkań w art. 6 (w brzmieniu obowiązującym od 
dnia 6 października 2001 r.) stanowi, że sprzedaży mieszkania dokonuje się po 
cenie ustalonej na zasadach określonych w ustawie o gospodarce 
nieruchomościami łącznie pomniejszonej o 6% za każdy rok pracy u zbywcy lub 
jego poprzednika prawnego oraz o 3% za każdy rok najmu tego mieszkania, przy 
czym łączna obniżka nie może przekraczać 95% ceny sprzedaży mieszkania. Do 
okresu pracy, od którego zależy pomniejszenie ceny sprzedaży, wlicza się również 
okres pracy w podmiotach utworzonych z zakładów i jednostek organizacyjnych 
wydzielonych z przedsiębiorstw po dniu 1 sierpnia 1990 r. Na wniosek osoby, o 
której mowa w art. 2 pkt 2 lit. b, uwzględnia się, zamiast zaliczonego jej okresu 
najmu, okres pracy lub najmu pracownika lub byłego pracownika u zbywcy lub u 
jego poprzednika prawnego, jeżeli jest korzystniejszy. Jeśli osobą uprawnioną jest 
emeryt lub rencista (wdowiec), cena nabycia mieszkania ustalana jest na 5% 
wartości. 
Ustawa o zasadach zbywania mieszkań wprowadziła w art. 10 ust. 1 dla osób 
uprawnionych wymienionych w art. 2 pkt 2 ustawy ulgi w nabyciu mieszkań, których 
wysokość została określona w art. 6 ustawy. Na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy 
przepisy ust. 1 i 2 mają zastosowanie także do Państwowego Gospodarstwa 
Leśnego – Lasy Państwowe. Za osoby uprawnione w rozumieniu tej ustawy uznano 
pracownika, byłego pracownika zbywcy albo jego poprzednika prawnego, który jest 
najemcą, zajmującym mieszkanie na podstawie umowy najmu zawartej na czas 
nieoznaczony lub administracyjnej decyzji o przydziale. Za osobę uprawnioną 
uznaje się także pracownika zbywcy albo jego poprzednika prawnego, z którym 
przed dniem 12 listopada 1994 r. zawarto umowę najmu na czas oznaczony 
związaną ze stosunkiem pracy, stale zamieszkałych z pracownikiem lub byłym 

pracownikiem w chwili jego śmierci, małżonka, zstępnego, wstępnego, pełnoletnie 
rodzeństwo, osobę go przysposabiającą albo przez niego przysposobioną oraz 
osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 2 pkt 2 u.zb.m.). 
Według ustawy o zasadach zbywania mieszkań ulga przy ich nabywaniu 
przysługuje pracownikowi bez względu na okres jego zatrudnienia. 
Normy prawne przestają obowiązywać wskutek wejścia w życie później 
ustanowionych norm, które regulują takie same sytuacje (lex posterior derogat legi 
anteriori). Zasada ta obowiązuje wówczas, gdy ustawodawca nie uchylił 
wcześniejszego przepisu, ale uregulował odmiennie niż dotychczas dany stosunek 
prawny. W doktrynie przyjmuje się, opierając się na art. VIII § 1 pkt 2 p.w.k.c., że 
norma późniejsza nie uchyla normy wcześniejszej, jeżeli wcześniejsza ma charakter 
szczególny wobec normy późniejszej (lex posterior generalis non derogat legi priori 
speciali). Podkreśla się jednak, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego. 
Dla omawianego zagadnienia ma także znaczenie odpowiedź na pytanie, czy art. 
40a ust. 4 i 7 ustawy o lasach stanowi lex specialis w stosunku do ustawy o 
zasadach zbywania mieszkań, szczególnie zaś do jej art. 2, 6 i 10. 
Można wyodrębnić dwa stanowiska. Według jednego, przyjętego przez Sąd 
Okręgowy, przepisy ust. 4 i 7 art. 40a ustawy o lasach mają charakter przepisów 
szczególnych (lex specialis), które nadal obowiązują w takim zakresie, w jakim nie 
zostały zmienione przez art. 10 ust. 3 ustawy o zasadach zbywania mieszkań. 
Zgodnie z tym poglądem, na podstawie art. 10 ust. 3 u.zb.m. zmianie uległy 
wskazane w art. 40a ust. 4 i ust 7 u.l. zasady ustalania ceny sprzedaży lokali 
(procent obniżenia ceny za każdy rok zatrudnienia w Lasach Państwowych), 
natomiast nie uległy zmianie uregulowania określające osoby uprawnione do 
nabycia mieszkań po cenie preferencyjnej, zachowany też został wymóg co 
najmniej trzyletniego zatrudnienia w Lasach Państwowych. Stanowisko takie opiera 
się na założeniu, że w art. 10 ust. 3 w związku ust. 1 ustawy o zasadach zbywania 
mieszkań zawarte zostało odesłanie jedynie do art. 6 tej ustawy, regulującego 
sposób ustalania ceny sprzedaży mieszkania, a nie do kategorii osoby uprawnionej, 
zawartego w art. 2 pkt 2 u.zb.m. Kryterium podmiotowe dotyczące co najmniej 
okresu trzyletniego zatrudnienia zawarte w art. 40a ust. 4 ustawy o lasach nadal 
miałoby zatem – według tego stanowiska – moc obowiązującą. (...) 
Według stanowiska drugiego, ulgi zawarte w art. 6 ustawy o zasadach zbywania 
mieszkań mają zastosowanie do osób uprawnionych wymienionych w art. 2 pkt 2 tej 

ustawy, w tym także do pracowników i byłych pracowników Państwowego 
Gospodarstwa Leśnego, Lasy Państwowe. Na poparcie tego stanowiska można 
podać następujące argumenty. 
Po pierwsze, sposób ustalenia ceny sprzedaży mieszkań zawarty w art. 6 
u.zb.m. ma zastosowanie zgodnie z art. 10 ust. 1 u.zb.m. do osób uprawnionych, 
które zostały zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 2 pkt 2 u.zb.m., według zaś 
art. 10 ust. 3 przepisy ust. 1 i 2 tego artykułu mają zastosowanie do Państwowego 
Gospodarstwa Leśnego – Lasy Państwowe. Nie można w takiej sytuacji przyjąć, że 
art. 40a ust. 4 i 7 ustawy o lasach stanowią przepisy szczególne w stosunku do 
ustawy o zasadach zbywania mieszkań. Osobami uprawnionymi do nabycia 
mieszkania, na gruncie ustawy o lasach, są osoby wymienione w art. 2 pkt 2 ustawy 
o zasadach zbywania mieszkań. 
Po drugie, w sprawie niniejszej mamy do czynienia z uregulowaniem uprawnienia 
do nabycia mieszkań przez pracowników Lasów Państwowych przez dwie ustawy. 
Ustawa o lasach pochodzi z 1991 r., a ustawa o zasadach zbywania mieszkań z 
2000 r. Mimo braku klauzuli derogacyjnej uchylającej art. 40a ust. 4 i 7 ustawy o 
lasach, wobec braku szczególnego charakteru tego przepisu, należy uznać, że 
obowiązuje ustawa późniejsza. 
Po trzecie, przyjęcie pierwszego stanowiska prowadzić może do naruszenia 
zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji. 
Po czwarte, należy pamiętać o ratione legis ustawy o zasadach zbywania 
mieszkań. Ustawodawca uregulował w niej w sposób jednolity zasady nabywania 
mieszkań, których ona dotyczy, w tym także będących własnością Skarbu Państwa 
– Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Gdyby ustawodawca chciał w 
odniesieniu do tego ostatniego podmiotu wprowadzić obostrzenia lub złagodzenia w 
nabywaniu mieszkań, wprowadziłby je w ustawie, tak jak uczynił to np. w 
odniesieniu do Agencji Rolnej Skarbu Państwa (art. 8 u.zb.m.). 
Sąd Najwyższy, w składzie rozstrzygającym przedstawione zagadnienie prawne, 
opowiada się za drugim stanowiskiem i dlatego podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 
390 § 1 k.p.c. i art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie 
Najwyższym, Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.).