III CZP 65/14

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozstrzygnął zagadnienie prawne przedstawione przez Rzecznika Praw Dziecka, dotyczące zakresu uprawnień sądu opiekuńczego przy orzekaniu o umieszczeniu dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej. Rzecznik Praw Dziecka, wskazując na rozbieżności w orzecznictwie, pytał, czy sąd powinien wyznaczyć konkretną rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka, czy też może przekazać swoje uprawnienia jednostce organizacyjnej pomocy społecznej. Sąd Najwyższy, opierając się na przepisach Konstytucji RP (art. 18, 47, 48, 72) oraz Konwencji o prawach dziecka, podkreślił nadrzędność najlepszego interesu dziecka i obowiązek zapewnienia mu ochrony prawnej. Analiza przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej doprowadziła Sąd do wniosku, że sąd opiekuńczy ma obowiązek całościowego i kazuistycznego zbadania potrzeb dziecka oraz dobrania do nich nie tylko formy pieczy, ale także konkretnych osób, które będą ją sprawować. Orzeczenie sądowe w tym zakresie jest ostateczną ingerencją w prawa dziecka i rodziny, dlatego musi być precyzyjne. Sąd podkreślił, że przepisy procesowe, w tym obowiązek zasięgnięcia opinii ośrodków pomocy społecznej i organizatorów pieczy zastępczej, potwierdzają konieczność imiennego oznaczenia podmiotów przejmujących pieczę. Praktyka niektórych sądów polegająca na pomijaniu tego obowiązku i przekazywaniu uprawnień jednostkom pomocy społecznej została uznana za nieprawidłową. Uchwała stanowi, że sąd opiekuńczy, orzekając umieszczenie dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej, oznacza konkretną rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający