Orzeczenie · 2012-11-28

III CZP 65/12

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2012-11-28
SNCywilneprawo rzeczoweWysokanajwyższy
najemwspólne pożyciezwiązek partnerskihomoseksualizmprawa lokatorówKodeks cywilnyochrona praw człowiekarównośćdyskryminacja

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej podjął uchwałę w odpowiedzi na zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy, dotyczące tego, czy przesłanka faktycznego wspólnego pożycia wskazana w art. 691 § 1 k.c. dotyczy także osób pozostających w nieformalnych związkach partnerskich z osobami tej samej płci. Powód A. K. domagał się ustalenia wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym partnerze, z którym pozostawał w związku od 9 lat, charakteryzującym się wspólnotą gospodarczą, uczuciową i cielesną. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że osoby tej samej płci nie są objęte hipotezą art. 691 k.c. Sąd Najwyższy, analizując ewolucję przepisu, podkreślił, że po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. zrezygnowano z przymiotnika „małżeńskie” przy opisie wspólnego pożycia, co poszerzyło jego zakres znaczeniowy. Sąd uznał, że pojęcie „wspólne pożycie” obejmuje więź uczuciową, fizyczną i gospodarczą, która może występować zarówno w związkach heteroseksualnych, jak i homoseksualnych. Podkreślono, że brak jest podstaw jurydycznych, socjologicznych czy psychologicznych do różnicowania skutków prawnych wspólnego pożycia ze względu na płeć partnerów. Dodatkowo, Sąd powołał się na zasadę równego traktowania z art. 32 Konstytucji RP oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazujące na ochronę życia prywatnego i zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną. W konsekwencji, Sąd Najwyższy orzekł, że osoba faktycznie pozostająca we wspólnym pożyciu z najemcą, także tej samej płci, jest objęta dyspozycją art. 691 § 1 k.c.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 691 § 1 k.c. w kontekście związków partnerskich osób tej samej płci oraz zasada równego traktowania.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym lokatorze.

Zagadnienia prawne (1)

Czy wskazana w art. 691 § 1 k.c. przesłanka faktycznego wspólnego pożycia, rozumiana jako więź łącząca dwie osoby pozostające w takich relacjach jak małżonkowie, dotyczy także osób pozostających w nieformalnych związkach partnerskich z osobami tej samej płci?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, osoba faktycznie pozostająca we wspólnym pożyciu z najemcą – w rozumieniu art. 691 § 1 k.c. – jest osobą połączoną z najemcą więzią uczuciową, fizyczną i gospodarczą; także osoba tej samej płci.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że po zmianach w art. 691 k.c. z 2001 r. zrezygnowano z przymiotnika „małżeńskie”, co poszerzyło zakres pojęcia „wspólne pożycie”. Stwierdzono, że więzi uczuciowe, fizyczne i gospodarcze są tożsame w związkach hetero- i homoseksualnych, a różnicowanie ich na płaszczyźnie prawnej byłoby sprzeczne z zasadą równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP) i orzecznictwem ETPC.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchwała

Strony

NazwaTypRola
A. K.osoba_fizycznapowód
Miasto W.organ_państwowypozwany
Helsińska Fundacja Praw Człowiekainstytucjauczestnik postępowania

Przepisy (4)

Główne

k.c. art. 691 § § 1

Kodeks cywilny

Pojęcie 'wspólnego pożycia' obejmuje więź uczuciową, fizyczną i gospodarczą, dotyczy także osób tej samej płci pozostających w nieformalnych związkach partnerskich.

Pomocnicze

Ustawa o ochronie lokatorów art. 13

Historyczny przepis stanowiący początek regulacji wstępowania w stosunek najmu po śmierci lokatora.

Ustawa o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych art. 8

Przepis poprzedzający obecne brzmienie art. 691 k.c., który przewidywał wstąpienie w stosunek najmu osób pozostających we wspólnym pożyciu małżeńskim.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nakaz równego traktowania i zakaz dyskryminacji, m.in. ze względu na płeć lub orientację seksualną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana brzmienia art. 691 k.c. poprzez usunięcie przymiotnika 'małżeńskie' poszerzyła zakres pojęcia 'wspólne pożycie'. • Więzi uczuciowe, fizyczne i gospodarcze w związkach homoseksualnych są tożsame z tymi w związkach heteroseksualnych. • Różnicowanie skutków prawnych wspólnego pożycia ze względu na płeć partnerów jest sprzeczne z zasadą równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP). • Orzecznictwo ETPC chroni orientację seksualną i zakazuje dyskryminacji.

Godne uwagi sformułowania

Osobą faktycznie pozostającą we wspólnym pożyciu z najemcą - w rozumieniu art. 691 § 1 k.c. - jest osoba połączona z najemcą więzią uczuciową, fizyczną i gospodarczą; także osoba tej samej płci. • Stylizując omawiany przepis, w opisie normatywnym wspólnego pożycia z najemcą ustawodawca pominął przymiotnik „małżeńskie”, precyzujący charakter i cechy tego pożycia. Taki zabieg [...] uzasadnia tezę, że doszło do poszerzenia zakresu znaczeniowego pojęcia „wspólne pożycie”. • Przeciwko poszukiwaniu dystynkcji w tym zakresie na płaszczyźnie prawnej przemawiają zresztą względy konstytucyjne, tj. ustanowiony w art. 32 Konstytucji nakaz równego traktowania i odpowiadający mu zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji, m.in. ze względu na płeć lub orientację seksualną.

Skład orzekający

Jacek Gudowski

przewodniczący-sprawozdawca

Iwona Koper

członek

Władysław Pawlak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 691 § 1 k.c. w kontekście związków partnerskich osób tej samej płci oraz zasada równego traktowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym lokatorze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Orzeczenie ma duże znaczenie społeczne i prawne, dotyczy praw osób LGBT+ i ich równości wobec prawa w kontekście ochrony lokatorów, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.

Czy partner tej samej płci może dziedziczyć najem po zmarłym? Sąd Najwyższy odpowiada!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst