III CZP 65/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej podjął uchwałę w odpowiedzi na zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy, dotyczące tego, czy przesłanka faktycznego wspólnego pożycia wskazana w art. 691 § 1 k.c. dotyczy także osób pozostających w nieformalnych związkach partnerskich z osobami tej samej płci. Powód A. K. domagał się ustalenia wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym partnerze, z którym pozostawał w związku od 9 lat, charakteryzującym się wspólnotą gospodarczą, uczuciową i cielesną. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że osoby tej samej płci nie są objęte hipotezą art. 691 k.c. Sąd Najwyższy, analizując ewolucję przepisu, podkreślił, że po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. zrezygnowano z przymiotnika „małżeńskie” przy opisie wspólnego pożycia, co poszerzyło jego zakres znaczeniowy. Sąd uznał, że pojęcie „wspólne pożycie” obejmuje więź uczuciową, fizyczną i gospodarczą, która może występować zarówno w związkach heteroseksualnych, jak i homoseksualnych. Podkreślono, że brak jest podstaw jurydycznych, socjologicznych czy psychologicznych do różnicowania skutków prawnych wspólnego pożycia ze względu na płeć partnerów. Dodatkowo, Sąd powołał się na zasadę równego traktowania z art. 32 Konstytucji RP oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazujące na ochronę życia prywatnego i zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną. W konsekwencji, Sąd Najwyższy orzekł, że osoba faktycznie pozostająca we wspólnym pożyciu z najemcą, także tej samej płci, jest objęta dyspozycją art. 691 § 1 k.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 691 § 1 k.c. w kontekście związków partnerskich osób tej samej płci oraz zasada równego traktowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym lokatorze.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wskazana w art. 691 § 1 k.c. przesłanka faktycznego wspólnego pożycia, rozumiana jako więź łącząca dwie osoby pozostające w takich relacjach jak małżonkowie, dotyczy także osób pozostających w nieformalnych związkach partnerskich z osobami tej samej płci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba faktycznie pozostająca we wspólnym pożyciu z najemcą – w rozumieniu art. 691 § 1 k.c. – jest osobą połączoną z najemcą więzią uczuciową, fizyczną i gospodarczą; także osoba tej samej płci.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że po zmianach w art. 691 k.c. z 2001 r. zrezygnowano z przymiotnika „małżeńskie”, co poszerzyło zakres pojęcia „wspólne pożycie”. Stwierdzono, że więzi uczuciowe, fizyczne i gospodarcze są tożsame w związkach hetero- i homoseksualnych, a różnicowanie ich na płaszczyźnie prawnej byłoby sprzeczne z zasadą równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP) i orzecznictwem ETPC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Miasto W. | organ_państwowy | pozwany |
| Helsińska Fundacja Praw Człowieka | instytucja | uczestnik postępowania |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 691 § § 1
Kodeks cywilny
Pojęcie 'wspólnego pożycia' obejmuje więź uczuciową, fizyczną i gospodarczą, dotyczy także osób tej samej płci pozostających w nieformalnych związkach partnerskich.
Pomocnicze
Ustawa o ochronie lokatorów art. 13
Historyczny przepis stanowiący początek regulacji wstępowania w stosunek najmu po śmierci lokatora.
Ustawa o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych art. 8
Przepis poprzedzający obecne brzmienie art. 691 k.c., który przewidywał wstąpienie w stosunek najmu osób pozostających we wspólnym pożyciu małżeńskim.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakaz równego traktowania i zakaz dyskryminacji, m.in. ze względu na płeć lub orientację seksualną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana brzmienia art. 691 k.c. poprzez usunięcie przymiotnika 'małżeńskie' poszerzyła zakres pojęcia 'wspólne pożycie'. • Więzi uczuciowe, fizyczne i gospodarcze w związkach homoseksualnych są tożsame z tymi w związkach heteroseksualnych. • Różnicowanie skutków prawnych wspólnego pożycia ze względu na płeć partnerów jest sprzeczne z zasadą równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP). • Orzecznictwo ETPC chroni orientację seksualną i zakazuje dyskryminacji.
Godne uwagi sformułowania
Osobą faktycznie pozostającą we wspólnym pożyciu z najemcą - w rozumieniu art. 691 § 1 k.c. - jest osoba połączona z najemcą więzią uczuciową, fizyczną i gospodarczą; także osoba tej samej płci. • Stylizując omawiany przepis, w opisie normatywnym wspólnego pożycia z najemcą ustawodawca pominął przymiotnik „małżeńskie”, precyzujący charakter i cechy tego pożycia. Taki zabieg [...] uzasadnia tezę, że doszło do poszerzenia zakresu znaczeniowego pojęcia „wspólne pożycie”. • Przeciwko poszukiwaniu dystynkcji w tym zakresie na płaszczyźnie prawnej przemawiają zresztą względy konstytucyjne, tj. ustanowiony w art. 32 Konstytucji nakaz równego traktowania i odpowiadający mu zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji, m.in. ze względu na płeć lub orientację seksualną.
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący-sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Władysław Pawlak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 691 § 1 k.c. w kontekście związków partnerskich osób tej samej płci oraz zasada równego traktowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym lokatorze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie ma duże znaczenie społeczne i prawne, dotyczy praw osób LGBT+ i ich równości wobec prawa w kontekście ochrony lokatorów, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.
“Czy partner tej samej płci może dziedziczyć najem po zmarłym? Sąd Najwyższy odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.