III CZP 65/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła możliwości wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po zmarłym partnerze przez osobę tej samej płci, z którą zmarły pozostawał we wspólnym pożyciu. Powód A. K. dochodził ustalenia, że wstąpił w stosunek najmu po swoim zmarłym partnerze J. W., z którym przez 9 lat mieszkał i pozostawał w związku partnerskim, charakteryzującym się wspólnotą gospodarczą, uczuciową i cielesną. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, argumentując, że przepis art. 691 § 1 k.c. nie obejmuje osób pozostających w nieformalnych związkach partnerskich tej samej płci. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, powziął wątpliwości prawne i przedstawił zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy, analizując ewolucję przepisu art. 691 k.c. i jego obecne brzmienie, stwierdził, że ustawodawca, usuwając przymiotnik „małżeńskie” z opisu wspólnego pożycia, poszerzył jego zakres znaczeniowy. Sąd uznał, że pojęcie „wspólne pożycie” należy rozumieć jako więź uczuciową, fizyczną i gospodarczą, która może istnieć również między osobami tej samej płci. Podkreślono, że brak jest podstaw prawnych do różnicowania skutków prawnych wspólnego pożycia hetero- i homoseksualnego, a także wskazano na konstytucyjną zasadę równego traktowania i zakazu dyskryminacji. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, zgodnie z którą osoba faktycznie pozostająca we wspólnym pożyciu z najemcą, także tej samej płci, jest osobą połączoną z najemcą więzią uczuciową, fizyczną i gospodarczą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 691 § 1 k.c. w kontekście związków jednopłciowych, prawa lokatorów, zasady równego traktowania i zakazu dyskryminacji.
Dotyczy wyłącznie sytuacji wstąpienia w stosunek najmu po śmierci najemcy. Nie przesądza o innych prawach osób w związkach jednopłciowych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wskazana w art. 691 § 1 k.c. przesłanka faktycznego wspólnego pożycia, rozumiana jako więź łącząca dwie osoby pozostające w takich relacjach jak małżonkowie, dotyczy także osób pozostających w nieformalnych związkach partnerskich z osobami tej samej płci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba faktycznie pozostająca we wspólnym pożyciu z najemcą - w rozumieniu art. 691 § 1 k.c. - jest osoba połączona z najemcą więzią uczuciową, fizyczną i gospodarczą; także osoba tej samej płci.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że usunięcie przez ustawodawcę przymiotnika „małżeńskie” z opisu wspólnego pożycia w art. 691 § 1 k.c. poszerzyło jego znaczenie. Stwierdzono, że więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza, stanowiąca istotę wspólnego pożycia, może istnieć między osobami tej samej płci, a brak jest podstaw do różnicowania skutków prawnych związków hetero- i homoseksualnych. Podkreślono również znaczenie konstytucyjnej zasady równego traktowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Miasto W. | instytucja | pozwany |
| Helska Fundacja Praw Człowieka | instytucja | uczestnik postępowania |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 691 § § 1
Kodeks cywilny
Pojęcie "wspólne pożycie" obejmuje więź uczuciową, fizyczną i gospodarczą, także między osobami tej samej płci.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 11 kwietnia 1924 r. o ochronie lokatorów art. 13
k. Nap. art. 1742
Kodeks nap.,
k.c.n. § § 569
Kodeks cywilny nap.
k.c.a. § § 1116a
Kodeks cywilny austr.
Ustawa z dnia 12 listopada 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych art. 8
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego
Konstytucja art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakaz równego traktowania i zakaz dyskryminacji.
EKPC art. 8
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Ochrona życia prywatnego, w tym orientacji seksualnej.
EKPC art. 14
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Zakaz dyskryminacji, w tym ze względu na orientację seksualną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja art. 691 § 1 k.c. jako obejmującego związki osób tej samej płci ze względu na brak przymiotnika "małżeńskie". • Zasada równego traktowania i zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną (art. 32 Konstytucji). • Potrzeba wypełniania luk prawnych w zakresie ochrony praw osób w związkach jednopłciowych. • Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące ochrony życia prywatnego i zakazu dyskryminacji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sądu niższej instancji o wyłączeniu związków jednopłciowych z zakresu art. 691 § 1 k.c. ze względu na tradycyjne rozumienie wspólnego pożycia.
Godne uwagi sformułowania
Osobą faktycznie pozostającą we wspólnym pożyciu z najemcą - w rozumieniu art. 691 § 1 k.c. - jest osoba połączona z najemcą więzią uczuciową, fizyczną i gospodarczą; także osoba tej samej płci. • Stylizując omawiany przepis, w opisie normatywnym wspólnego pożycia z najemcą ustawodawca pominął przymiotnik „małżeńskie”, precyzujący charakter i cechy tego pożycia. • Taki zabieg – mimo pewnej ostrożności Sądu Najwyższego w ocenie jego skutków – uzasadnia tezę, że doszło do poszerzenia zakresu znaczeniowego pojęcia „wspólne pożycie”. • Przeciwko poszukiwaniu dystynkcji w tym zakresie na płaszczyźnie prawnej przemawiają zresztą względy konstytucyjne, tj. ustanowiony w art. 32 Konstytucji nakaz równego traktowania i odpowiadający mu zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji, m.in. ze względu na płeć lub orientację seksualną.
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący-sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Władysław Pawlak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 691 § 1 k.c. w kontekście związków jednopłciowych, prawa lokatorów, zasady równego traktowania i zakazu dyskryminacji."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji wstąpienia w stosunek najmu po śmierci najemcy. Nie przesądza o innych prawach osób w związkach jednopłciowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie ma znaczenie przełomowe dla praw osób LGBT+ w Polsce, rozszerzając ochronę prawną na związki jednopłciowe w kontekście praw lokatorskich, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawne.
“Sąd Najwyższy: Związki jednopłciowe mogą dziedziczyć najem mieszkania!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.