III CZP 65/09

Uchwała z dnia 7 października 2009 r., III CZP 65/09 
 
Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Marian Kocon (sprawozdawca) 
Sędzia SN Marek Sychowicz 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa prokury Niestandaryzowanego 
Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W. przeciwko 
Januszowi K. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 7 października 2009 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd 
Okręgowy w Lublinie postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r.: 
„Czy wynikające z dokumentu urzędowego w postaci wyciągu z ksiąg 
rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego domniemanie zgodności z prawdą tego, 
co zostało w nim urzędowo zaświadczone, obejmuje także fakt istnienia 
wierzytelności nabytej przez fundusz sekurytyzacyjny w drodze przelewu?" 
podjął uchwałę: 
 
Wyciągi z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego, o których 
mowa w art. 194 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych 
(Dz.U. Nr 146, poz. 1546 ze zm.), stanowią podstawę wydania nakazu zapłaty w 
postępowaniu nakazowym. 
 
Uzasadnienie 
 
Wyrokiem z dnia 9 października 2008 r. Sąd Rejonowy w Łukowie uchylił 
nakaz zapłaty i oddalił powództwo. Uznał, że dołączona do pozwu wniesionego 
przez prokurę Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego 
Zamkniętego kserokopia wyciągu z ksiąg tego Funduszu, potwierdzona za 
zgodność z oryginałem przez radcę prawnego, nie stanowi dostatecznego dowodu 
istnienia dochodzonej należności. 

Rozpoznając apelację powoda, Sąd Okręgowy w Lublinie powziął poważne 
wątpliwości, którym dał wyraz w zagadnieniu prawnym przedstawionym Sądowi 
Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W art. 194 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. 
Nr 146, poz. 1546 ze zm. – dalej: "u.f.i.") wymienia się trzy kategorie dokumentów –
księgi rachunkowe funduszu, wyciągi z tych ksiąg oraz określonej treści 
oświadczenia, sporządzone według takich samych zasad jak wyciągi z ksiąg 
rachunkowych. Wskazanym księgom, wyciągom oraz oświadczeniom art. 194 u.f.i. 
przyznaje moc prawną dokumentów urzędowych i postanawia, że mogą one 
stanowić podstawę wpisów w księgach wieczystych i rejestrach publicznych. W 
wymienionym przepisie nie ma zatem mowy o jakimkolwiek dokumencie 
urzędowym, lecz o trzech rodzajach dokumentów, w tym oświadczeniach, którym 
ustawa nadaje moc prawną równą dokumentom urzędowym. Inaczej mówiąc, art. 
194 u.f.i. nie wymienia dokumentów urzędowych, lecz dokumenty, którym 
przysługuje moc prawna dokumentu urzędowego. Sąd Okręgowy założył jednak, że 
zgodnie z art. 194 u.f.i. wyciąg z ksiąg rachunkowych jest dokumentem urzędowym, 
a co za tym idzie, że poświadczona za zgodność z oryginałem przez radcę 
prawnego powoda kopia wyciągu z ksiąg rachunkowych funduszu 
sekurytyzacyjnego może stanowić na podstawie art. 485 § 1 pkt 1 w związku z § 4 
zdanie pierwsze k.p.c. podstawę wydania nakazu zapłaty. 
Według art. 485 k.p.c., postępowanie nakazowe jest przewidziane dla spraw, 
w których dochodzi się roszczeń pieniężnych lub świadczenia rzeczy zamiennych, 
ale pod warunkiem, że okoliczności uzasadniające roszczenie są udowodnione 
dokumentami wskazanymi w ustawie. Dokumentami, które mogą stanowić 
podstawę wydania nakazu zapłaty, są zarówno dokumenty urzędowe, jak i 
prywatne, ale korzystanie z dokumentów prywatnych zostało ograniczone przez 
wyraźne określenie ich rodzajów. 
Jako dalszy rodzaj dokumentów stanowiących podstawę wydania nakazu 
zapłaty art. 485 § 3 k.p.c. wskazuje wyciągi z kont bankowych. W myśl tego 
przepisu, sąd może wydać nakaz zapłaty, jeżeli bank dochodzi roszczenia na 
podstawie wyciągu z ksiąg bankowych podpisanego przez osoby upoważnione do 
składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banku i 

opatrzonego pieczęcią banku oraz dowodu doręczenia dłużnikowi pisemnego 
wezwania do zapłaty. (...) 
W orzecznictwie do tej pory rozważano charakter prawny dowodu z wyciągu z 
ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego jedynie na gruncie art. 788 § 1 
k.p.c. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 listopada 2007 r., III CZP 101/07 (OSNC 
2008, nr 11, poz. 129) uznał, że wyciągi z ksiąg rachunkowych funduszu 
sekurytyzacyjnego, z których wynika przejście wierzytelności na fundusz 
sekurytyzacyjny w okolicznościach określonych w art. 788 § 1 k.p.c., stanowią 
dowód uzasadniający nadanie tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu przeciwko 
dłużnikowi zbywcy wierzytelności klauzuli wykonalności na rzecz funduszu 
sekurytyzacyjnego. Podzielił dotychczas wyrażany pogląd, że dokument urzędowy, 
o jakim mowa w art. 788 k.p.c., należy definiować przez odwołanie się do art. 244 § 
1 k.p.c. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 1997 r., III CZP 125/96, 
OSNC 1997, nr 5, poz. 51). Stwierdził także, że na podstawie art. 194 u.f.i. wyciągi 
z ksiąg rachunkowych funduszy oraz inne dokumenty przewidziane w tym przepisie 
spełniają wymagania formalne dokumentów urzędowych. Mogą także w pewnych 
przypadkach być dowodem wykazującym przejście wierzytelności, pozwalającym 
na nadanie klauzuli wykonalności na rzecz nabywcy takiej wierzytelności. Wniosek 
ten uzasadnia przede wszystkim podobne brzmienie art. 194 u.f.i. i art. 95 ustawy z 
dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 
665 – dalej: "Pr.bank."), który także nadaje wyciągom z ksiąg bankowych moc 
dokumentów urzędowych. 
W literaturze przyjmuje się, że na potrzeby postępowania nakazowego (art. 
485 § 1 pkt 1 k.p.c.) przez dokument urzędowy powinno rozumieć się dokument 
urzędowy, o którym mowa w art. 244 k.p.c., czyli sporządzony w przepisanej formie 
przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w 
zakresie ich działania. Dotyczy to także dokumentów sporządzonych przez 
organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne w 
zakresie zleconych im przez ustawę spraw z dziedziny administracji publicznej (art. 
244 § 2 k.p.c.). Oprócz tych dwóch kategorii dokumentów urzędowych wyróżnia się 
także dokumenty, które nie są wprost dokumentami urzędowymi, nie dotyczą 
bowiem sfery administracji publicznej i nie zostały sporządzone przez organy 
państwa, ale z mocy ustawy przyznano im w postępowaniu dowodowym pozycję 
równorzędną z dokumentami urzędowymi. Do tej grupy zalicza się dokumenty 

notarialne, dokumenty bankowe i inne; ich cechą charakterystyczną jest 
ograniczony tematycznie zakres oraz to, że nie zostały sporządzone przez organ 
władzy publicznej, lecz nadano im moc dowodową równą dokumentom urzędowym. 
Przykładowo można wymienić dziennik budowy (art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 
1994 r. – Prawo budowlane, Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), dokumenty pocztowe, 
dokumenty notarialne (art. 2 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o 
notariacie, jedn. tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.), a także 
dokumenty bankowe (art. 95 Pr.bank.). Do tej samej grupy należy zaliczyć 
dokumenty, o których mowa w art. 194 u.f.i. 
Wymaga rozważenia, czy dokumenty, o których mowa w art. 194 u.f.i. mogą 
stanowić podstawę wydania nakazu zapłaty na podstawie art. 485 § 1 pkt 1 k.p.c. Z 
porównania art. 485 § 1 pkt 1 z § 3 tego przepisu wynika, że w postępowaniu 
nakazowym doszło do wyraźnego zróżnicowania dokumentów urzędowych (art. 485 
§ 1 pkt 1) oraz dokumentów bankowych (art. 485 § 3); w drugim przypadku muszą 
spełniać szczegółowe wymagania formalne, o których mowa w art. 485 § 3 k.p.c. 
Ponadto w celu wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym należy do 
pozwu dołączyć dowód doręczenia dłużnikowi pisemnego wezwania do zapłaty. 
Porównanie art. 194 u.f.i. i art. 95 Pr.bank. prowadzi do wniosku, że wskazane 
dokumenty zostały przez ustawodawcę potraktowane w podobny sposób i 
wszystkie one zostały zrównane z dokumentami urzędowymi w zakresie swojej 
mocy prawnej, niemniej jednak w art. 485 k.p.c. nie ma mowy o wyciągach 
pochodzących z ksiąg rachunkowych funduszy sekurytyzacyjnych. 
Fundusz sekurytyzacyjny należy do grupy funduszy inwestycyjnych 
zamkniętych i może działać jako fundusz standaryzowany oraz niestandaryzowany 
(art. 185 i 187 u.f.i.). Działalność funduszu sekurytyzacyjnego polega na emisji 
certyfikatów inwestycyjnych w celu zgromadzenia środków na nabycie 
wierzytelności lub praw do świadczeń z tytułu określonych wierzytelności (art. 183 
ust. 1 u.f.i.). Procedura ta jest elementem szerszego procesu sekurytyzacji 
polegającego na emitowaniu papierów wartościowych, których zabezpieczeniem 
ekonomicznym są określone wierzytelności. W zależności od rodzaju transakcji, 
jeżeli sekurytyzowane są wierzytelności bankowe, bank zawiera z funduszem 
sekurytyzacyjnym umowę przelewu wierzytelności (art. 92a ust. 1 pk 1 Pr.bank.), w 
wyniku czego staje się wierzycielem w miejsce banku, bądź umowę o subpartycję, 

w konsekwencji której nie przechodzi do przejścia wierzytelności, lecz jedynie 
związanego z nimi ryzyka ekonomicznego. 
Wynika z tego, że fundusz sekurytyzacyjny jest z reguły nabywcą 
wierzytelności bankowych, nie można zatem przyjąć, iż w toku postępowania 
nakazowego staje się on podmiotem bardziej uprzywilejowanym w stosunku do 
zbywcy, którym jest bank mogący uzyskać nakaz zapłaty w postępowaniu 
nakazowym wyłącznie na podstawie art. 485 § 3 k.p.c., po przestawieniu 
dokumentu potwierdzającego doręczenie dłużnikowi wezwania do zapłaty. Takiego 
wymogu nie przewiduje art. 485 § 1 pkt 1 k.p.c., z którego może skorzystać fundusz 
sekurytyzacyjny na podstawie wyciągu z własnych ksiąg. Polepszenie sytuacji 
nabywcy wierzytelności w stosunku do jego zbywcy nie jest uzasadnione. 
Za tym stanowiskiem przemawia także okoliczność, że w czasie prac nad 
ustawą o funduszach inwestycyjnych planowano uprzywilejowanie funduszy 
sekrytyzacyjnych na równi z bankami przez wprowadzenie tzw. sekurytyzacyjnego 
tytułu egzekucyjnego (Sejm IV kadencji, druk nr 1773), z czego jednak 
zrezygnowano. Reminiscencją tej tendencji jest pozostawienie art. 194 u.f.i., trudno 
jednak zakładać, że ustawodawca zamierzał udzielić funduszom sekurytyzacyjnym 
dalej idących przywilejów niż samym bankom. Chodziło jedynie o zrównanie 
uprawnień funduszy z tymi, które mają banki, jednak do zrównania tych uprawnień 
nie doszło. 
Reasumując, dokumenty, o których mowa w art. 194 u.f.i. nie stanowią 
podstawy do wydania nakazu zapłaty na podstawie o art. 485 § 1 pkt 1 k.p.c. W 
stosunku jednak do niektórych dokumentów bankowych, jak wskazano, ma 
zastosowanie regulacja przewidziana w § 3, umożliwiająca sądowi wydanie takiego 
nakazu. Brak podobnej regulacji w stosunku do dokumentów sekurytyzacyjnych nie 
uzasadnia wniosku, że na podstawie tych dokumentów nie ma w ogóle podstaw do 
wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. W art. 485 k.p.c. niewątpliwie 
powstała luka, co usprawiedliwia sięgnięcie do analogii i przyjęcie, że art. 485 § 3 
k.p.c. ma także zastosowanie do wyciągów z ksiąg rachunkowych funduszy 
sekurytyzacyjnych. Jest to uzasadnione zbliżoną do banków funkcją funduszy 
sekurytyzacyjnych, których wysokość osiąganych zysków zależy od stopnia 
zaspokojenia nabytych przez nie wierzytelności, a także brzmieniem art. 194 u.f.i., 
zbliżonym do art. 95 Pr.bank. Pozwala to na przyjęcie, że pozycja tych podmiotów, 
a tym samym wiarygodność wystawianych przez nie dokumentów jest podobna do 

dokumentów pochodzących od banków. Z przyczyn oczywistych sięgnięcie po 
analogię wymaga stosowania względem dokumentów pochodzących z funduszy 
sekurytyzacyjnych identycznych wymagań zarówno co do formy, jak i obowiązku 
wcześniejszego pisemnego wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia. Artykuł 
194 u.f.i. , podobnie jak art. 485 § 3 k.p.c. w stosunku do dokumentów bankowych, 
wymaga, by wyciągi z ksiąg funduszu sekurytyzacyjnego były podpisane przez 
osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków 
majątkowych funduszu i były opatrzone pieczęcią towarzystwa zarządzającego 
funduszem sekurytyzacyjnym. 
Oznacza to, że wyciągi z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego, o 
których mowa w art. 194 u.f.i. , stanowią podstawę wydania nakazu zapłaty w 
postępowaniu nakazowym, przy czym nie jest możliwe wydanie nakazu zapłaty w 
postępowaniu nakazowym na podstawie jedynie poświadczonej kopii wyciągu z 
ksiąg sekurytuzacyjnych, gdyż art. 485 § 4 zdanie pierwsze k.p.c. odnosi się jedynie 
do § 1 i § 2a tego przepisu, a nie do § 3. 
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 listopada 2007 r., III CZP 101/07, 
odnosząc się do kwestii, czy wyciąg z ksiąg rachunkowych tego funduszu wykazuje 
przejście uprawnień na fundusz w ramach art. 788 § 1 k.p.c., przyjął, że nie można 
przesądzić tej kwestii w sposób abstrakcyjny, lecz badając konkretny wyciąg lub 
korespondujące ze sobą wyciągi. W związku z tym konieczne jest zbadanie treści 
konkretnego wyciągu i ustalenie, czy wynika z niego przejście uprawnień, o którym 
mowa w art. 788 § 1 k.p.c. To samo należy odnieść do podniesionego w 
przedstawionym zagadnieniu prawnym problemu zakresu domniemania zgodności 
z prawdą treści wyciągu z ksiąg funduszy sekurytyzacyjnych. 
Treść takiego wyciągu co do zasady powinna odzwierciedlać treść wpisów 
dokonywanych w księgach funduszu. Zasady prowadzenia rachunkowości przez 
fundusze inwestycyjne, w tym fundusze sekurytyzacyjne, regulowane są przepisami 
ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 
76, poz. 694) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 października 2004 r. 
w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych (Dz.U. Nr 
231, poz. 2318). Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 13 ust. 1 
ustawy o rachunkowości, księgi rachunkowe funduszu obejmują m.in. dziennik, 
księgę główną i księgi pomocnicze. Dziennik zawiera chronologiczne ujęcie 
zdarzeń, jakie nastąpiły w okresie sprawozdawczym, a jego treść, zgodnie z zasadą 

podwójnego zapisu, powinna odpowiadać treści księgi głównej (art. 14 ust. 1 w 
związku z art. 15 ustawy o rachunkowości). Uszczegółowieniem księgi głównej są 
księgi pomocnicze, prowadzone m.in. dla operacji zakupu (art. 17 ust. 1 ustawy o 
rachunkowości). Zapisów w księgach dokonuje się na podstawie dowodów 
księgowych, które powinny zawierać m.in. określenie stron dokonujących operacji 
gospodarczej, opis operacji, jej wartość i datę dokonania (art. 21 ustawy o 
rachunkowości). Sam zapis w księdze obejmuje co najmniej datę operacji, skrót lub 
kod opisu operacji, kwotę zapisu oraz oznaczenie właściwego konta. Ponadto, 
według § 12 rozporządzenia, w księgach rachunkowych funduszu inwestycyjnego 
ujmuje się nabyte składniki lokat, za które w przypadku funduszu sekurytyzacyjnego 
należy uznać nabywane wierzytelności. Nie wnikając w materię rachunkowości 
należy uznać, że transakcja nabycia przez fundusz sekurytyzacyjny puli 
wierzytelności na zabezpieczenie emisji certyfikatów inwestycyjnych niewątpliwie 
powinna znaleźć odzwierciedlenie w księgach rachunkowych po stronie aktywów, 
oraz – zakładając odpłatność tej transakcji – również po stronie pasywów. Nie 
przesądza to jednak jeszcze, że konkretna wierzytelność faktycznie istnieje, w 
ramach bowiem kontroli rachunkowej nie jest oceniana strona prawna konkretnej 
transakcji i jej skuteczność w świetle prawa cywilnego. Celem prowadzenia ksiąg 
rachunkowych funduszu jest jedynie wykazanie dokonywanych operacji zakupu lub 
sprzedaży w celach finansowych. 
Oznacza to, że samo dokonanie zapisu w księgach funduszu o istnieniu 
wierzytelności nie wiąże się z domniemaniem prawnym, iż wierzytelność ta istnieje, 
brak bowiem jakiegokolwiek sposobu kontroli prawidłowości podstaw 
dokonywanych wpisów, poza ich prawidłowością formalną. Organy funduszu nie 
mają wystarczających kompetencji do zbadania, czy nabywana wierzytelność 
faktycznie istnieje. Należy pamiętać, że fundusze mogą nabywać wierzytelności od 
różnych podmiotów, a nie tylko od banków krajowych, których pozycja w zakresie 
wiarygodności wystawianych dokumentów jest wyższa. Nadmierne rozszerzenie 
domniemania wynikającego z art. 194 u.f.i. prowadziłoby do pogorszenia sytuacji 
dłużników (lub domniemanych dłużników) względem funduszy. Regulacja 
przewidziana w art. 194 u.f.i. stanowi wyjątek od zasady swobodnej oceny 
dowodów i podlega ścisłej wykładani. O ile należy przyjąć, że wyciąg z ksiąg 
rachunkowych funduszu potwierdza fakt dokonania cesji (nabycia wierzytelności), o 
tyle do wykazania skuteczności tego nabycia w świetle prawa cywilnego lub szerzej 

– do wykazania istnienia wierzytelności w razie zaprzeczenia przez pozwanego jej 
istnieniu, konieczne jest przedstawienie przez fundusz odpowiednich dowodów. 
Konkludując, domniemanie zgodności z prawdą treści dokumentu w postaci 
wyciągu z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego nie obejmuje faktu 
istnienia wierzytelności nabytej przez fundusz sekurytyzacyjny w drodze przelewu, 
niemniej jednak, jak wskazano, dokument ten stanowi podstawę do wydania nakazu 
zapłaty. 
Z tych względów Sąd Najwyższy, podjął uchwałę, jak na wstępie.