III CZP 63/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Szczecinie, dotyczące tego, czy przepisy ustawy o samorządzie gminnym (w brzmieniu po zmianach wprowadzonych ustawą o bezpośrednim wyborze wójta) wykluczają możliwość udzielenia przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) pełnomocnictwa do składania oświadczeń woli w imieniu gminy w zakresie zarządu jej mieniem. Wątpliwości wynikały z odmowy dokonania czynności notarialnej przez notariusza, która uznała taką czynność za sprzeczną z prawem. Sąd Najwyższy, analizując historyczne i aktualne brzmienie przepisów, w tym art. 31, 46 i 47 ustawy o samorządzie gminnym, a także odwołując się do wcześniejszych orzeczeń i przepisów Kodeksu cywilnego (art. 95 i 96 k.c.), stwierdził, że przepisy te nie wyłączają możliwości ustanowienia pełnomocnika. Sąd rozróżnił pojęcie pełnomocnictwa cywilistycznego od „upoważnienia” w rozumieniu ustawy o samorządzie gminnym, wskazując, że to drugie ma charakter ustrojowy i zmienia strukturę organu. Podkreślono, że nawet jeśli wójt udziela upoważnienia, osoba działająca na jego podstawie nie staje się organem, lecz działa jak organ, składając oświadczenie woli gminy. Uchwała stwierdza, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie wyłączają możliwości złożenia oświadczenia woli w imieniu gminy przez pełnomocnika ustanowionego przez wójta.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o samorządzie gminnym dotyczących reprezentacji i pełnomocnictwa w zakresie zarządu mieniem.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gmin i ich organów wykonawczych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w brzmieniu nadanym przez ustawę o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, wyklucza możliwość udzielenia przez wójta (burmistrza, prezydenta) pełnomocnictwa do składania oświadczeń woli w imieniu gminy w zakresie zarządu jej mieniem na podstawie art. 31 tej ustawy oraz art. 96 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie wyłączają takiej możliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym, nawet po zmianach, nie wyłączają możliwości udzielenia przez wójta pełnomocnictwa do składania oświadczeń woli w imieniu gminy w zakresie zarządu jej mieniem. Rozróżniono pojęcie pełnomocnictwa cywilistycznego od „upoważnienia” ustrojowego, które zmienia strukturę organu, ale nie stanowi przeniesienia kompetencji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina S. | instytucja | wnioskodawca |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
| Notariusz Dobrosława K. | inne | inne |
Przepisy (18)
Główne
u.s.g. art. 46 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Nie wyłącza możliwości złożenia oświadczenia woli w imieniu gminy przez pełnomocnika ustanowionego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
u.s.g. art. 31
Ustawa o samorządzie gminnym
Ogólna kompetencja organu zarządzającego (wójta) do reprezentacji gminy na zewnątrz, w tym możliwość ustanawiania pełnomocników.
k.c. art. 96
Kodeks cywilny
Podstawa prawna pełnomocnictwa.
Ustawa o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta
Zmiany w ustawie o samorządzie gminnym.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 1 § 1 lit. b
Podstawa prawna uchwały Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchwały Sądu Najwyższego.
Pomocnicze
u.s.g. art. 47 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Nie wpływa na rozstrzygnięcie zasady ogólnej działania gminy.
k.c. art. 95
Kodeks cywilny
Podstawa prawna pełnomocnictwa.
Ustawa – Prawo o notariacie art. 81
Podstawa odmowy dokonania czynności notarialnej przez notariusza.
Ustawa o zasadach wykonywania uprawnień Skarbu Państwa art. 17
Argument przeciwny, uznany za nieprzekonujący.
Ustawa o zasadach wykonywania uprawnień Skarbu Państwa art. 18
Argument przeciwny, uznany za nieprzekonujący.
k.p.c. art. 91 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Związki między pełnomocnictwem procesowym a materialnoprawnym.
Ustawa o samorządzie województwa art. 56 § 1
Przykład użycia słowa 'pełnomocnik' w innej ustawie.
Ustawa o samorządzie powiatowym art. 48 § 2
Przykład użycia słowa 'upoważnienie' w innej ustawie.
k.c. art. 103 § 1
Kodeks cywilny
Skutki przekroczenia pełnomocnictwa.
Ustawa – Prawo spółdzielcze art. 54 § 1
Przykład wypełniania norm blankietowych.
k.s.h. art. 205 § 1
Kodeks spółek handlowych
Przykład wypełniania norm blankietowych.
k.c. art. 109 § 3
Kodeks cywilny
Ograniczenia prokurenta.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie wyłączają możliwości udzielenia pełnomocnictwa do zarządu mieniem. • Rozróżnienie między pełnomocnictwem cywilistycznym a ustrojowym upoważnieniem. • Działanie pełnomocnika na podstawie upoważnienia ustrojowego nie jest przeniesieniem kompetencji.
Odrzucone argumenty
Czynność udzielenia pełnomocnictwa jest sprzeczna z art. 46 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. • Możliwość nadużyć przy zarządzaniu mieniem gminy przez pełnomocników. • Argumenty odwołujące się do ustawy o zasadach wykonywania uprawnień Skarbu Państwa. • Argument niedopuszczalności przenoszenia kompetencji przez organ władzy publicznej.
Godne uwagi sformułowania
Przepisy ustawy [...] nie wyłączają możliwości złożenia oświadczenia woli w imieniu gminy w zakresie zarządu mieniem przez pełnomocnika gminy ustanowionego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). • W języku potocznym wyrazy 'upoważnienie' i 'pełnomocnictwo' stanowią synonimy, jednak w języku prawnym 'pełnomocnictwo' ma samodzielne znaczenie... • Upoważnienia wydawane na podstawie tego przepisu mają charakter ustrojowy, zmieniają bowiem strukturę organu ustawowo umocowanego. • Nie można zatem bronić tezy o istnieniu reguły, w myśl której zarząd mieniem osób prawnych należących np. do sektora publicznego albo wręcz będących organami władzy publicznej musi być ustanowiony w odrębnej ustawie przy wyłączeniu rozwiązań cywilnoprawnych.
Skład orzekający
Antoni Górski
przewodniczący
Iwona Koper
członek
Zbigniew Strus
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o samorządzie gminnym dotyczących reprezentacji i pełnomocnictwa w zakresie zarządu mieniem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gmin i ich organów wykonawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla samorządów – możliwości delegowania uprawnień do zarządzania mieniem. Interpretacja SN jest kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania gmin.
“Czy wójt może dać pełnomocnictwo do zarządzania gminnym majątkiem? SN wyjaśnia.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.