III CZP 62/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuUstanowienie odrębnej własności lokalu użytkowego (garażowego) na nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste pod budownictwo mieszkaniowe stanowi wystarczającą przesłankę do zmiany stawki opłaty rocznej z 1% na 3%, nawet jeśli nie nastąpiła faktyczna zmiana sposobu korzystania z gruntu.
Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące zmiany stawki opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której na nieruchomości przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe wyodrębniono lokal użytkowy (garaż). Sąd uznał, że samo ustanowienie odrębnej własności lokalu użytkowego, którego przeznaczenie jest inne niż cel pierwotny nieruchomości (mieszkaniowy), jest wystarczającą przesłanką do zmiany stawki opłaty rocznej z 1% na 3%, zgodnie z art. 73 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie jest wymagana dodatkowa trwała zmiana sposobu korzystania z gruntu.
Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 62/12 rozstrzygnął wątpliwość prawną dotyczącą możliwości zmiany stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu. Zagadnienie powstało w związku z ustanowieniem odrębnej własności lokalu użytkowego (garażowego) na nieruchomości oddanej pierwotnie w użytkowanie wieczyste pod budownictwo mieszkaniowe. Sąd Okręgowy w P. przedstawił pytanie, czy w takiej sytuacji zachodzi podstawa do zmiany stawki z 1% na 3% na podstawie art. 73 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet jeśli ustanowienie lokalu użytkowego nie spowodowało faktycznej zmiany przeznaczenia gruntu. Sąd Najwyższy, odwołując się do nowelizacji z 2007 roku, która wprowadziła art. 73 ust. 2a, stwierdził, że przepis ten stanowi samodzielną podstawę do zmiany stawki. Ustanowienie odrębnej własności lokalu użytkowego, którego przeznaczenie jest inne niż cel pierwotny nieruchomości (np. garaż na gruncie mieszkaniowym), jest wystarczającą przesłanką do zmiany stawki opłaty rocznej. Sąd podkreślił, że lokal użytkowy (garaż) stanowi odrębną nieruchomość i nie dzieli losu budynku mieszkalnego, a jego przeznaczenie jest inne niż mieszkaniowe. W związku z tym, zmiana stawki opłaty rocznej jest uzasadniona, niezależnie od tego, czy nastąpiła trwała zmiana sposobu korzystania z gruntu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie odrębnej własności lokalu użytkowego na cele parkingowe w budynku wzniesionym na nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste pod budownictwo mieszkaniowe stanowi wystarczającą przesłankę umożliwiającą zmianę stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 73 ust. 2a w zw. z art. 73 ust. 2 i art. 72 ust. 3 pkt. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 73 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi samodzielną podstawę do zmiany stawki opłaty rocznej. Ustanowienie odrębnej własności lokalu użytkowego (garażowego) na nieruchomości oddanej pod budownictwo mieszkaniowe, którego przeznaczenie jest inne niż cel pierwotny, jest wystarczające do zmiany stawki, nawet jeśli nie nastąpiła trwała zmiana sposobu korzystania z gruntu. Lokal użytkowy jest odrębną nieruchomością i nie dzieli losu budynku mieszkalnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchwała
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa - Prezydent Miasta P. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
u.g.n. art. 72 § ust. 3 pkt 4 i 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa stawki procentowe opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste.
u.g.n. art. 73 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przewiduje zmianę stawki opłaty rocznej w przypadku trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości powodującej zmianę celu, na który została ona oddana.
u.g.n. art. 73 § ust. 2a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Stosuje odpowiednio przepisy ust. 1 i 2 do udziału w prawie użytkowania wieczystego w przypadku ustanowienia odrębnej własności lokalu o innym przeznaczeniu niż cel pierwotny nieruchomości lub zmiany sposobu korzystania z lokalu.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 21
Podstawa oznaczania nieruchomości i wymiaru opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 2 § ust. 1 pkt 4
Dotyczy ewidencji budynków.
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych art. 5 § ust. 1 pkt 2 lit. e
Dotyczy opodatkowania lokali użytkowych.
u.w.l. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
Definicja lokalu mieszkalnego i pomieszczenia przynależnego.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustanowienie odrębnej własności lokalu użytkowego (garażowego) na nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste pod budownictwo mieszkaniowe stanowi wystarczającą przesłankę do zmiany stawki opłaty rocznej. Lokal użytkowy (garaż) jest odrębną nieruchomością i jego przeznaczenie jest inne niż cel pierwotny nieruchomości (mieszkaniowy). Przepis art. 73 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przepisem szczególnym, który przewiduje własne przesłanki zmiany stawki opłaty rocznej, niezależne od przesłanek z art. 73 ust. 2.
Odrzucone argumenty
Ustanowienie odrębnej własności lokalu użytkowego nie jest wystarczającą podstawą do zmiany stawki opłaty rocznej, jeśli nie spowodowało faktycznej trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości powodującej zmianę celu. Lokal garażowy, nawet wyodrębniony jako lokal użytkowy, pełni funkcje pomocnicze dla lokali mieszkalnych i realizuje szeroko rozumiane cele mieszkaniowe. Do sytuacji z art. 73 ust. 2a należy stosować wprost i w całości wymagania z art. 73 ust. 2, co oznacza konieczność trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Ustanowienie odrębnej własności lokalu użytkowego na cele parkingowe w budynku wzniesionym na nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste pod budownictwo mieszkaniowe stanowi wystarczającą przesłankę umożliwiającą zmianę stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Garaż stanowiący odrębną nieruchomość lokalową nie dzieli losu budynku, w którym został wyodrębniony. Przepis art. 73 ust. 2a jest przepisem szczególnym, stanowiącym wyjątek od regulacji zawartej w art. 73 ust. 2 i przewiduje odrębne, własne przesłanki uzasadniające zmianę stawki opłaty rocznej.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Anna Owczarek
członek
Irena Gromska-Szuster
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zmiana stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu w przypadku wyodrębnienia lokalu użytkowego (np. garażowego) na nieruchomości przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia odrębnej własności lokalu użytkowego na nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste pod budownictwo mieszkaniowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za użytkowanie wieczyste i interpretacji przepisów dotyczących zmiany stawek, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i zarządców.
“Czy wyodrębniony garaż podnosi opłatę za wieczyste użytkowanie gruntu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III CZP 62/12
UCHWAŁA
Dnia 16 listopada 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)
SSN Anna Owczarek
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)
Protokolant Katarzyna Bartczak
w sprawie z powództwa E. M.
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta P.
o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego,
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym
w dniu 16 listopada 2012 r.,
zagadnienia prawnego przedstawionego
przez Sąd Okręgowy w P.
postanowieniem z dnia 11 maja 2012 r.,
"Czy w przypadku ustanowienia odrębnej własności lokalu
użytkowego na cele parkingowe na nieruchomości oddanej wcześniej
w użytkowanie wieczyste w celu mieszkaniowym zachodzi podstawa
do zmiany stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie
wieczyste gruntu przewidzianej art. 72 ust. 3 punkt 4 i 5 ustawy
z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami
(tekst jedn. Dz.U. z 2010 r., Nr 102 poz. 651) z 1% na 3% w trybie
art. 73 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 2a punkt 1 tej ustawy, jeżeli
ustanowienie odrębnej własności tego lokalu nie spowodowało
faktycznej zmiany przeznaczenia pomieszczenia stanowiącego ten
lokal?"
2
podjął uchwałę:
Ustanowienie odrębnej własności lokalu użytkowego
na cele parkingowe w budynku wzniesionym na nieruchomości
oddanej
w
użytkowanie
wieczyste
pod
budownictwo
mieszkaniowe stanowi wystarczającą przesłankę umożliwiającą
zmianę stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania
wieczystego gruntu na podstawie art. 73 ust. 2a w zw. z art. 73
ust. 2 i art. 72 ust. 3 pkt. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst: Dz. U. z 2010 r.
Nr 102, poz. 651 ze zm.).
3
Uzasadnienie
Przedstawione przez Sąd Okręgowy zagadnienie prawne powstało przy
rozpoznawaniu apelacji strony pozwanej - Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P.
od wyroku Sądu pierwszej instancji uwzględniającego powództwo E. M. o ustalenie,
że stawka procentowa z tytułu użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa
położonego w P. przy ul. S., oznaczonego jako działki 3/17 i 3/26, dla których
prowadzona jest księga wieczysta KW /…/, przysługującego powódce w udziale
wynoszącym 13991/1 670 126 części, wynosi od dnia 1 stycznia 2009 r. 1%, a nie
3%, jak proponowała strona pozwana.
W sprawie ustalone zostało, że na powyższej nieruchomości posadowiony
jest budynek mieszkalny z wyodrębnionymi lokalami mieszalnymi, z których jeden
stanowi własność powódki. Na najniższej kondygnacji budynku znajduje się hala
garażowa z miejscami parkingowymi służącymi do użytku mieszkańców budynku.
Hala ta stanowi odrębną nieruchomość lokalową, dla której prowadzona jest księga
wieczysta KW /…/. Powódka jest współwłaścicielką lokalu niemieszkalnego - hali
garażowej - i współużytkownikiem wieczystym nieruchomości gruntowej, na której
posadowiony jest budynek mieszkalny. Przeznaczenie obydwu działek zapisane w
dziale I-O ksiąg wieczystych jest określone jako tereny mieszkaniowe.
Nieruchomość oddana została w użytkowanie wieczyste na cele mieszkaniowe.
Stawka opłaty rocznej za prawo użytkowania wieczystego gruntu wynosiła do
końca 2008 r. 1%.
W dniu 28 listopada 2008 r. stawka ta została wypowiedziana przez organ
działający w imieniu właściciela, który zaproponował powódce od dnia 1 stycznia
2009 r. opłatę roczną według stawki 3%, od czego powódka wniosła odwołanie do
Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., które orzeczeniem z dnia 25
listopada 2010r. uwzględniło odwołanie ustalając, że obowiązującą stawką
procentową opłaty rocznej jest stawka 1%.
Od orzeczenia tego wniósł sprzeciw Skarb Państwa - Prezydent Miasta P.,
jednakże Sąd Rejonowy P. podzielił w tym przedmiocie stanowisko powódki i
Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzając, że w świetle art. 73 ust. 1,
4
2 i 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn.
tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. - dalej: „u.g.n.”) nie ma podstaw do
podwyższenia stawki procentowej opłaty rocznej gdyż cel, na który oddano
nieruchomość w użytkowanie wieczyste, nie uległ zmianie. Mimo wyodrębnienia
lokalu niemieszkalnego, nieruchomość nadal jest użytkowana na szeroko
rozumiane cele mieszkaniowe, gdyż lokal ten służy mieszkańcom budynku,
posiadającym w nim odrębne nieruchomości mieszkaniowe, do przechowywania
samochodów, pełni więc funkcje pomocnicze dla lokali mieszkalnych, realizując tym
samym jedną z szeroko rozumianych funkcji mieszkaniowych.
Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację strony pozwanej, powziął poważną
wątpliwość prawną przedstawioną w skierowanym do Sądu Najwyższego pytaniu
wskazując, że po nowelizacji przepisu art. 73 u.g.n. przez dodanie ustępu 2a,
co nastąpiło z dniem 22 października 2007 r. na podstawie ustawy z dnia
24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz
o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 173, poz. 1218 – dalej: „ustawa
nowelizacyjna z dnia 24 sierpnia 2007 r.”), wykładnia tego przepisu budzi poważne
wątpliwości i wywołuje rozbieżności w orzecznictwie Sądu Okręgowego w P.
Wskazał, że w orzecznictwie tego Sądu prezentowane jest zarówno
stanowisko, iż przepis art. 73 ust. 2a zawiera samoistne, szczególne podstawy
zmiany wysokości stawki procentowej opłaty rocznej i nie wymaga do zmiany
stawki spełnienia także przesłanek wskazanych w art. 73 ust. 2, a więc trwałej
zmiany sposobu korzystania z nieruchomości powodującej zmianę celu, na który
została ona oddana w użytkowanie wieczyste, jak i stanowisko, że do sytuacji
określonych w art. 73 ust. 2a należy stosować wprost i w całości uregulowanie
przewidziane w art. 73 ust. 2, a zatem samo ustanowienie odrębnej własności
lokalu, którego przeznaczenie jest inne niż cel, na który nieruchomość została
oddana w użytkowanie wieczyste, nie jest wystarczającą podstawą zmiany stawki
opłaty rocznej, konieczna jest także trwała zmiana sposobu korzystania
z nieruchomości powodująca zmianę celu, na który została ona oddana
w użytkowanie wieczyste a taką zmianą nie jest wyodrębnienie lokalu garażowego
z nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste na cele mieszkaniowe, bowiem
lokal taki realizuje pośrednio szeroko rozumiane cele mieszkaniowe. Jeżeli zatem
5
współwłaściciele korzystają z nieruchomości niezmiennie w taki sam sposób od
początku, to jest mieszkają w swoich lokalach mieszkalnych i przechowują swoje
samochody w hali garażowej, to sama zmiana statusu prawnego tej hali,
stanowiącej początkowo część wspólną nieruchomości a obecnie odrębną
nieruchomość
współwłaścicieli,
nie
stanowi podstawy
do
zmiany
stawki
procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu.
W ocenie Sądu Okręgowego przedstawiającego zagadnienie prawne,
do sytuacji określonej w art. 73 ust. 2a należy stosować wprost i w całości
wymagania przewidziane w art. 73 ust. 2, jednak nie jest przekonująca, jego
zdaniem, rozszerzająca wykładnia pojęcia „cele mieszkaniowe”, obejmująca też
nieruchomość, na której powstał lokal użytkowy - garaż, nie będący niewątpliwie
lokalem przeznaczonym na cele mieszkaniowe. Sąd Okręgowy stwierdził,
że zmiana art. 73 przez dodanie ust. 2a zmierzała do tego, aby w przypadku
ustanowienia odrębnej własności lokalu możliwa była zmiana stawki procentowej
opłaty rocznej, jeżeli zmieni się sposób korzystania z gruntu powodujący zmianę
celu, na który oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste, co miało
uwzględniać postulat sprawiedliwości. Jednak z tego punktu widzenia mogą
występować różne sytuacje i nie budziłaby wątpliwości możliwość zmiany stawki
opłaty rocznej, gdyby na terenie oddanym w użytkowanie wieczyste na cele
mieszkaniowe istniała hala garażowa zaspokajająca potrzeby mieszkańców
sąsiedniej nieruchomości lub gdyby powstała odrębna naziemna hala garażowa,
wyodrębniona jako lokal użytkowy. Z tego względu brak jest podstaw, zdaniem
Sądu Okręgowego, do różnicowania sytuacji użytkownika wieczystego tylko
z tego powodu, że lokal użytkowy znajduje się pod budynkiem mieszkalnym a nie
w jego sąsiedztwie ani z tego powodu że korzystają z niego tylko mieszkańcy
budynku a nie osoby mieszkające gdzie indziej, przy istnieniu potencjalnej
możliwości korzystania z hali przez każdego, kto nabędzie udział w użytkowaniu
wieczystym nieruchomości lub któremu współwłaściciel udostępni miejsce
parkingowe np. do celów komercyjnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
6
Przepis art. 73 ust. 2 u.g.n. stanowi, że jeżeli po oddaniu nieruchomości
gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania
z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana,
stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się stosownie do tego celu stosując tryb
określony w art. 78-81. Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 2a, przepisy art. 73 ust. 2
(i ust. 1) stosuje odpowiednio do udziału w prawie użytkowania wieczystego
nieruchomości gruntowej w przypadku: 1) ustanowienia odrębnej własności lokalu,
którego przeznaczenie jest inne niż cel, na który nieruchomość została oddana
w użytkowanie wieczyste lub 2) zmiany sposobu korzystania z lokalu.
Przepis art. 73 ust. 2a dodany został do art. 73 na podstawie wskazanej
przez Sąd Okręgowy ustawy nowelizacyjnej z dnia 24 sierpnia 2007 r. a zmiana ta
podyktowana była stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia
11 lutego 2004 r. III CZP 103/03 (OSNC 2005, nr 5, poz. 76), zgodnie z którym,
w obowiązującym dotychczas stanie prawnym ustanowienie odrębnej własności
lokalu
użytkowego
w
budynku
wzniesionym
na
nieruchomości
oddanej
w użytkowanie wieczyste pod budownictwo mieszkaniowe nie uzasadnia zmiany
stawki opłaty rocznej.
W uchwale tej Sąd Najwyższy podkreślił, że przedmiotem oddania
w użytkowanie wieczyste jest nieruchomość gruntowa, którą stanowi grunt wraz
z częściami składowymi z wyłączeniem budynków i lokali stanowiących odrębny
przedmiot własności. Tak określona nieruchomość gruntowa stanowi też przedmiot
opłaty
rocznej,
a
współużytkowanie
wieczyste
powstałe
w
następstwie
wyodrębnienia lokali ma nadal za przedmiot nieruchomość a nie wyodrębnione
lokale. Zgodnie z art. 73 ust. 2 u.g.n., zmiana stawki opłaty rocznej następuje
w razie trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości, powodującej zmianę
celu, na który nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste. Przesłanki
te odnoszą się do nieruchomości gruntowej oddanej w użytkowanie wieczyste,
a nie do powstałych na niej odrębnych lokali, które nie są przedmiotem użytkowania
wieczystego lecz współwłasności, nie dotyczy ich więc zmiana stawki opłaty rocznej
za grunt. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy stwierdził, że nigdy samo wyodrębnienie
lokalu (czy to mieszkalnego czy użytkowego) nie prowadzi do trwałej zmiany
sposobu korzystania z gruntu ani nie powoduje zmiany celu, na jaki nieruchomość
7
została oddana w użytkowanie wieczyste, a zatem art. 73 ust. 2 w ogóle nie może
mieć zastosowania do sytuacji wyodrębnienia własności lokalu. Sąd Najwyższy
stwierdził też, że w u.g.n. nie ma przepisów stanowiących odpowiednik art. 12 ust.
2 i 3 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst:
Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm. - dalej: „u.w.l.”), które umożliwiałyby zmianę
stawki procentowej opłaty rocznej lub zróżnicowanie jej wysokości w stosunku do
udziału we współużytkowaniu wieczystym w razie ustanowienia odrębnej własności
lokalu bądź zmiany sposobu korzystania z niego, co może prowadzić do sytuacji
niesprawiedliwych i z tego względu celowa jest odpowiednia interwencja
ustawodawcy.
Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizacyjnej z dnia
24 sierpnia 2007 r. (druk sejmowy nr 1468 kadencja z dnia 21 lutego 2007 r. str. 16)
wprowadzenie ust. 2a do art. 73 u.g.n. miało umożliwić zmianę procentowej stawki
opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w odniesieniu do nieruchomości
oddanych na różne cele w razie ustanowienia odrębnej własności lokalu, którego
przeznaczenie jest inne niż cel, na który nieruchomość została oddana
w użytkowanie wieczyste albo w przypadku zmiany sposobu korzystania z tego
lokalu, co miało zapobiec powstawaniu sytuacji niesprawiedliwych, o których
wspomniał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały. Nie ulega zatem wątpliwości,
że przepis art. 73 ust. 2a pkt 1 u.g.n. dotyczy między innymi wprost sytuacji
opisanej w zagadnieniu prawnym będącym przedmiotem rozpoznania, a więc
sytuacji, gdy na nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste na cele
mieszkaniowe wzniesiono budynek, w którym wyodrębniono lokale mieszkalne oraz
lokal użytkowy stanowiący garaż.
W
pierwszej
kolejności
wymaga
rozważenia
czy
przeznaczenie
ustanowionego jako odrębny, lokalu garażowego jest inne niż cel mieszkaniowy,
na który nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste. Stwierdzenie,
jak przyjął Sąd pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie, że lokal ten w istocie
realizuje szeroko rozumiane cele mieszkaniowe, prowadziłoby do wniosku,
że przeznaczenie wyodrębnionego lokalu garażowego jest takie samo jak cel,
na który nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste, a więc nie
8
zachodzą przesłanki z art. 73 ust. 2a u.g.n. do zmiany stawki procentowej opłaty
rocznej.
Stanowiska tego jednak nie można podzielić.
W świetle art. 2 ust. 1 u.w.l. garaż może stanowić pomieszczenie
przynależne
do
lokalu
mieszkalnego
albo
odrębną
własność
lokalową.
W pierwszym
wypadku
dzieli on
los lokalu mieszkalnego,
którego
jest
przynależnością ze wszystkimi tego konsekwencjami zarówno w zakresie obrotu
jak i w zakresie wysokości stawek świadczeń i opłat publicznych, jeżeli zależą
one od charakteru lokalu. Natomiast w sytuacji, gdy garaż został wyodrębniony jako
lokal użytkowy i stanowi odrębną nieruchomość, nie dzieli losu lokalu mieszkalnego
ani losu budynku, w którym został wyodrębniony. Jak stwierdził Naczelny Sąd
Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 27 lutego 2012 r.
II FPS 4/11 (ONSAiWSA z 2012 r., nr 3 poz. 36), garaż stanowiący przedmiot
odrębnej własności, usytuowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, podlega
opodatkowaniu od nieruchomości według stawki podatku przewidzianej w art. 5 ust.
1 pkt 2 lit. e ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych
(jedn. tekst: Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), a więc według stawki
podatku od nieruchomości właściwej dla lokali użytkowych. Garaż jest bowiem
pomieszczeniem przystosowanym do przechowywania samochodów i nie spełnia
funkcji mieszkalnych. Nie może być uznany za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2
ust. 1 u.w.l., gdyż nie jest przeznaczony na pobyt stały ludzi i nie służy
zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych.
Z uwagi na to, że garaż stanowiący odrębną nieruchomość lokalową nie
dzieli losu budynku, w którym został wyodrębniony, bez znaczenia dla określenia
jego charakteru jest określenie charakteru tego budynku. Nawet, jeżeli zgodnie
z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn.
tekst: Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), stanowiącym podstawę między
innymi oznaczenia nieruchomości i wymiaru opłaty rocznej za użytkowanie
wieczyste oraz § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego
i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
(Dz. U. Nr 38, poz. 454) budynek, w którym wyodrębniono lokal garażowy jest
9
budynkiem mieszkalnym, to nie daje to podstaw do uznania, że odrębny lokal
garażowy usytuowany w tym budynku ma również taki charakter. Także wówczas,
gdy odrębny lokal garażowy spełnia funkcje pomocnicze dla odrębnych lokali
mieszkalnych
usytuowanych
w
tym
samym
budynku,
gdyż
służy
do
przechowywania samochodów właścicieli tych lokali, to niewątpliwie nie spełnia on
funkcji ani celu mieszkaniowego w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów.
Jest odrębnym lokalem spełniającym funkcje użytkowe - przechowywania
samochodów, a fakt, że jest usytuowany w budynku, w którym wyodrębniono też
lokale mieszkalne i służy do przechowywania samochodów ich właścicieli,
będących też współwłaścicielami lokalu garażowego, jest bez znaczenia, gdyż
sytuacja ta w każdej chwili może ulec zmianie w razie zbycia przez te osoby
udziału we współwłasności lokalu garażowego na rzecz osób trzecich, nie
będących właścicielami odrębnych lokali mieszkalnych w tym budynku.
Z tych względów nie można uznać, że odrębny lokal garażowy spełnia
funkcję pomocniczą dla lokali mieszkalnych położonych w tym samym budynku
i realizuje szeroko rozumiane cele mieszkaniowe. Jest to odrębny lokal użytkowy,
którego przeznaczenie jest niewątpliwie inne, niż cel mieszkaniowy, na jaki oddana
została w użytkowanie wieczyste nieruchomość gruntowa, na której lokal jest
usytuowany w budynku mieszalnym, odpowiada więc przesłankom przewidzianym
w art. 73 ust. 2a pkt 1, uzasadniającym zmianę stawki procentowej opłaty rocznej
za użytkowanie wieczyste.
W dalszej kolejności rozważenia więc wymaga, co oznacza użyty
w omawianym przepisie zwrot o „odpowiednim stosowaniu” do sytuacji w nim
przewidzianych przepisów art. 73 ust. 1 i 2 u.g.n. W szczególności, czy chodzi, jak
sugeruje Sąd Okręgowy, o stosowanie przepisów tych w całości, czy tylko
w zakresie zasad i trybu zmiany stawki. W pierwszym wypadku zmiana stawki
procentowej opłaty rocznej w sytuacji opisanej w art. 73 ust. 2a dopuszczalna
byłaby w razie łącznego spełnienia zarówno przesłanek opisanych w tym przepisie
jak i przesłanki zawartej w art. 73 ust. 2 w postaci trwałej zmiany sposobu
korzystania z nieruchomości powodującej zmianę celu, na który nieruchomość
została oddana w użytkowanie wieczyste. Prowadziłoby to do stwierdzenia,
że zmiana stawki procentowej opłaty rocznej w stosunku do udziału w prawie
10
użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej może nastąpić wtedy, gdy
ustanowienie odrębnej własności lokalu o przeznaczeniu innym niż cel, na który
nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste lub zmiana sposobu
korzystania z lokalu – spowodowały także trwałą zmianę sposobu korzystania
z nieruchomości, powodującą zmianę celu, na który nieruchomość została oddana.
Wykładnia taka nie jest jednak uprawniona z przyczyn wskazanych przez
Sąd Najwyższy w powołanej już uchwale z dnia 11 lutego 2004 r. III CZP 103/03.
Przewidziane w art. 73 ust. 2 u.g.n przesłanki zmiany stawki opłaty rocznej
w postaci trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości powodującej zmianę
celu, na jaki nieruchomość została oddana, odnoszą się bowiem tylko do
nieruchomości gruntowej, a nie do powstałych na niej odrębnych lokali i nigdy
wyodrębnienie lokalu (mieszkalnego ani użytkowego) nie może prowadzić do
zmiany sposobu korzystania z gruntu ani nie powoduje zmiany celu, na jaki
nieruchomość została oddana. Przepis art. 73 ust. 2 u.g.n. nie może więc mieć
zastosowania do sytuacji wyodrębnienia własności lokali.
Należy zatem podzielić jednolicie wyrażany w literaturze pogląd, że przepis
art. 73 ust. 2a jest przepisem szczególnym, stanowiącym wyjątek od regulacji
zawartej w art. 73 ust. 2 i przewiduje odrębne, własne przesłanki uzasadniające
zmianę stawki opłaty rocznej w razie wyodrębnienia lokalu lub zmiany sposobu
korzystania z niego. W przepisie art. 73 ust. 2a ustawodawca uznał
za wystarczające do zmiany stawki opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu
wieczystym nieruchomości gruntowej samo tylko ustanowienie odrębnej własności
lokalu, którego przeznaczenie jest inne niż cel, na jaki nieruchomość została
oddana w użytkowanie wieczyste lub samą tylko zmianę sposobu korzystania
z lokalu - bez względu na to, czy spowodowało to trwałą zmianę sposobu
korzystania z nieruchomości, powodującą zmianę celu, na który nieruchomość
została oddana. Pozwala to na zmianę stawki procentowej opłaty rocznej w sytuacji
ustanowienia odrębnej własności lokalu użytkowego w budynku wzniesionym na
nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste pod budownictwo mieszkaniowe,
niezależnie od tego, czy nastąpiła faktyczna zmiana sposobu korzystania lub
przeznaczenia tego lokalu ani czy spowodowało to trwałą zmianę sposobu
korzystania z nieruchomości powodującą zmianę celu, na który została oddana
11
w użytkowanie wieczyste. Skoro bowiem lokal stanowiący odrębną własność jest
odrębną nieruchomością i może stanowić przedmiot odrębnego obrotu, podobnie
jak udział w nim, nie ma przeszkód aby od udziału w użytkowaniu wieczystym
nieruchomości gruntowej, związanego z udziałem we współwłasności lokalu
użytkowego określać inną stawkę procentową opłaty rocznej niż od udziału
w użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej związanego z udziałem
we współwłasności
lokalu
mieszkalnego.
Dopuszczalność
zbycia
udziału
we współwłasności lokalu użytkowego wraz z udziałem we współużytkowaniu
wieczystym
gruntu
osobom
trzecim,
nie
związanym
z
nieruchomością
mieszkaniową przerywa bowiem jakikolwiek związek funkcjonalny między
nieruchomością stanowiącą lokal użytkowy i nieruchomością stanowiącą lokal
mieszkalny i nie pozwala na utożsamianie ich przeznaczenia i celu.
Biorąc wszystko to pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1
k.p.c. udzielił odpowiedzi jak w uchwale.
jwPotrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI