III CZP 61/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące terminu przedawnienia roszczenia o wypłatę wartości wykupu z umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym. Powódka zawarła taką umowę, a po jej rozwiązaniu ubezpieczyciel potrącił opłatę likwidacyjną, uznaną później za abuzywną. Powódka dochodziła zwrotu tej opłaty, a ubezpieczyciel podniósł zarzut przedawnienia, wskazując na 3-letni termin z art. 819 § 1 k.c. Sąd Okręgowy, przedstawiając sprawę Sądowi Najwyższemu, miał wątpliwości, czy nie powinien mieć zastosowania 10-letni termin z art. 118 k.c., biorąc pod uwagę mieszany, inwestycyjno-ubezpieczeniowy charakter umowy. Sąd Najwyższy, analizując konstrukcję prawną umów ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, podkreślił ich dualistyczny charakter. Stwierdził, że choć umowy te są klasyfikowane jako ubezpieczeniowe, ich element inwestycyjny jest odrębny od typowej ochrony ubezpieczeniowej. Roszczenia związane z tą częścią inwestycyjną, w tym o wypłatę wartości wykupu, nie stanowiącej kosztów ochrony ubezpieczeniowej, przedawniają się według ogólnych zasad prawa cywilnego, czyli w terminie 10 lat (art. 118 k.c.), a nie w skróconym terminie właściwym dla roszczeń ubezpieczeniowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie terminu przedawnienia roszczeń z części inwestycyjnej umów ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, zwłaszcza w kontekście abuzywności postanowień dotyczących opłat likwidacyjnych.
Dotyczy specyficznego typu umowy ubezpieczenia z elementem inwestycyjnym; interpretacja może być różnie stosowana w zależności od szczegółów umowy i orzecznictwa dotyczącego abuzywności.
Zagadnienia prawne (1)
Czy do roszczenia o wypłatę części wartości wykupu zatrzymanego przez ubezpieczyciela na podstawie abuzywnych postanowień umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, przysługującego konsumentowi przeciwko ubezpieczycielowi, ma zastosowanie trzyletni termin przedawnienia zgodnie z art. 819 § 1 k.c. czy termin dziesięcioletni zgodnie z art. 118 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o wypłatę wartości wykupu ubezpieczenia, nie stanowiącej kosztów udzielonej ochrony ubezpieczeniowej, przedawnia się w terminie określonym w art. 118 k.c. (termin dziesięcioletni).
Uzasadnienie
Umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym ma charakter mieszany, łącząc elementy ubezpieczeniowe i inwestycyjne. Część inwestycyjna, w tym wartość wykupu, nie jest świadczeniem ubezpieczeniowym w rozumieniu art. 805 § 1 k.c., a jej wypłata nie zależy od wystąpienia wypadku ubezpieczeniowego. Dlatego do roszczeń z tej części umowy nie stosuje się skróconego terminu przedawnienia właściwego dla umów ubezpieczenia (art. 819 § 1 k.c.), lecz ogólny termin 10-letni (art. 118 k.c.).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| (…) Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Przepis ten określa 10-letni termin przedawnienia dla roszczeń nieobjętych krótszymi terminami. Sąd uznał, że ma zastosowanie do roszczeń o wypłatę wartości wykupu z części inwestycyjnej umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym.
Pomocnicze
k.c. art. 819 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten określa 3-letni termin przedawnienia roszczeń z umów ubezpieczenia. Sąd uznał, że nie ma zastosowania do części inwestycyjnej umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym.
u.dz.ubezp. art. 13 § ust. 4
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Określał konieczną treść umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, w tym wartość wykupu.
u.dz.ubezp. art. 3 § ust. 2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Zakaz wykonywania przez ubezpieczyciela innej działalności poza ubezpieczeniową.
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
u.p.n.p.r.
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym ma charakter mieszany, z odrębnym elementem inwestycyjnym. • Roszczenia z części inwestycyjnej umowy (wartość wykupu) nie są roszczeniami ubezpieczeniowymi w rozumieniu art. 805 § 1 k.c. • Wypłata wartości wykupu nie zależy od wystąpienia wypadku ubezpieczeniowego. • Do roszczeń z części inwestycyjnej stosuje się ogólny termin przedawnienia z art. 118 k.c.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o wypłatę wartości wykupu przedawnia się w 3-letnim terminie z art. 819 § 1 k.c. jako roszczenie z umowy ubezpieczenia. • Umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym jest jednorodną umową ubezpieczenia.
Godne uwagi sformułowania
roszczenie o wypłatę wartości wykupu ubezpieczenia, nie stanowiącej kosztów udzielonej ochrony ubezpieczeniowej, przedawnia się w terminie określonym w art. 118 k.c. • element inwestycyjny wyraźnie się odróżnia, nie ma charakteru ubezpieczeniowego • nie ma merytorycznych, ani systemowych, ani celowościowych przesłanek do poddawania wypłaty wartości jednostek udziałowych w ubezpieczeniowym funduszu inwestycyjnym regułom, w tym terminom przedawnienia wynikającym z przepisów normujących umowę ubezpieczenia.
Skład orzekający
Monika Koba
przewodniczący
Anna Kozłowska
członek
Katarzyna Tyczka-Rote
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie terminu przedawnienia roszczeń z części inwestycyjnej umów ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, zwłaszcza w kontekście abuzywności postanowień dotyczących opłat likwidacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego typu umowy ubezpieczenia z elementem inwestycyjnym; interpretacja może być różnie stosowana w zależności od szczegółów umowy i orzecznictwa dotyczącego abuzywności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnie zawieranych umów ubezpieczeniowych z elementem inwestycyjnym, a rozstrzygnięcie ma istotne implikacje praktyczne dla konsumentów w zakresie przedawnienia ich roszczeń, zwłaszcza po stwierdzeniu abuzywności klauzul umownych.
“Czy Twoje roszczenie z polisy inwestycyjnej jest już przedawnione? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.