III CZP 60/05

Uchwała z dnia 29 września 2005 r. III CZP 60/05 
 
Sędzia SN Bronisław Czech (przewodniczący) 
Sędzia SN Mirosław Bączyk 
Sędzia SN Barbara Myszka (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi wierzyciela – Skarbu Państwa 
Prokuratora Rejonowego w L. przy uczestnictwie Danuty K. na czynność komornika 
sądowego przy Sądzie Rejonowym w Lęborku, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej 
na posiedzeniu jawnym w dniu 29 września 2005 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Słupsku postanowieniem z dnia 27 
kwietnia 2005 r.: 
"1. Czy komornik sądowy ma prawo do opłaty stosunkowej, o której mowa w 
art. 45 ust. 3 zd. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu 
obowiązującym w dniu 27 sierpnia 2004 r., nadanym przez ustawę z dnia 18 
września 2001 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o 
zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 01.130.1452), w sytuacji gdy podjął 
czynności zmierzające do zabezpieczenia zgodnie z wnioskiem wierzyciela lecz do 
faktycznego zabezpieczenia nie doszło lub doszło tylko częściowo. 
2) Jeżeli odpowiedź na powyższe pytanie brzmi twierdząco, to jak wówczas 
określić wartość roszczenia będącą podstawą do ustalenia opłaty stosunkowej tj. 
czy stanowi ją zawsze wartość roszczenia wynikająca z tytułu zabezpieczenia, a 
jeśli nie to, 
czy stanowi ją wartość roszczenia do jakiej nastąpiło faktycznie 
zabezpieczenie, a co stanowić będzie podstawę ustalenia opłaty w sytuacji 
nieskutecznego zabezpieczenia?" 
podjął uchwałę: 
 
 
 
W razie częściowego wykonania orzeczenia o zabezpieczeniu roszczenia 
opłatę przewidzianą w art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o 

komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 
13 listopada 2004 r. (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.) pobiera się od wartości 
przedmiotu faktycznego zabezpieczenia;  
odmawia podjęcia uchwały w pozostałym zakresie. 
 
Uzasadnienie 
 
Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. – przedstawiając postanowienie z dnia 
26 maja 2004 r. o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanej Danuty K. grożącej jej kary 
grzywny w wysokości 2000 zł oraz roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej w 
mieniu w wysokości 114 050 zł – złożył do komornika sądowego przy Sądzie 
Rejonowym w Lęborku wniosek o dokonanie zabezpieczenia. 
Komornik wszczął postępowanie, w ramach którego w dniu 27 sierpnia 2004 r. 
dokonał zajęcia ruchomości, a następnie wynagrodzenia za pracę dłużniczki, po 
czym postanowieniem z dnia 29 listopada 2004 r. ustalił koszty postępowania 
zabezpieczającego na kwotę 5 892, 29 zł i obciążył nimi wierzyciela. Wskazał, że 
koszty te obejmują m.in. opłatę stosunkową przewidzianą w art. 45 ust. 3 ustawy z 
dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 
882 ze zm. – dalej: „u.k.s.egz.”), wynoszącą 5% wartości roszczenia, w wysokości 5 
802, 50 zł, i wezwał wierzyciela do uiszczenia pozostałej części kosztów, 
wynoszącej – po uwzględnieniu wniesionej zaliczki – 5 722, 50 zł, w terminie 
siedmiu dni od doręczenia postanowienia pod rygorem ściągnięcia w drodze 
egzekucji. Prokurator zaskarżył to postanowienie skargą na czynności komornika, w 
której zarzucił naruszenie art. 45 ust. 3 u.k.s.egz. przez przyjęcie za podstawę 
obliczenia opłaty stosunkowej wartości całego poszukiwanego zabezpieczenia, a 
nie – jak należało – wartości roszczenia, do jakiej zostało ono zabezpieczone. 
Sąd Rejonowy w Lęborku postanowieniem z dnia 4 stycznia 2005 r. oddalił 
skargę. (...) 
Przy rozpoznawaniu zażalenia wierzyciela Sąd Okręgowy w Słupsku powziął 
poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym zagadnieniu prawnym, 
przytoczonym na wstępie uchwały. Podkreślił, że wywody Sądu pierwszej instancji 
wskazują na konieczność dokonania wykładni art. 45 ust. 3 u.k.s.egz. i 
rozstrzygnięcia, czy komornik ma prawo do opłaty przewidzianej w tym przepisie w 
sytuacji, w której nie doszło do zabezpieczenia roszczenia lub doszło tylko 

częściowo. Gdyby okazało się, że na postawione pytanie należy udzielić 
odpowiedzi twierdzącej, zachodziłaby potrzeba rozstrzygnięcia dalszych 
wątpliwości dotyczących podstawy ustalenia należnej opłaty. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zagadnienie prawne przedstawiane w trybie art. 390 § 1 k.p.c. może dotyczyć 
tylko takich problemów prawnych, które pozostają w związku z rozstrzygnięciem 
sprawy, co oznacza, że musi zachodzić związek przyczynowy między problemem 
prawnym a podjęciem decyzji co do istoty sprawy. Z tego względu sąd drugiej 
instancji, przedstawiając Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie 
prawne, powinien wskazać, dlaczego rozstrzygniecie to jest niezbędne dla 
rozpoznania środka odwoławczego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 
27 sierpnia 1996 r., III CZP 91/96, OSNC 1997, nr 1, poz. 9, z dnia 6 marca 1998 r., 
III CZP 73/97, nie publ., z dnia 23 lipca 1998 r., III CZP 9/99, nie publ., z dnia 13 
kwietnia 2000 r., III CZP 39/99, nie publ., z dnia 27 lutego 2002 r., III CZP 2/02, nie 
publ.). 
Okoliczność ta uszła uwagi Sądu Okręgowego, przedstawił bowiem 
zagadnienie prawne, które wykracza poza ramy ustalonego stanu faktycznego 
sprawy. W sprawie doszło do częściowego wykonania postanowienia o 
zabezpieczeniu roszczenia, wobec czego dla rozpoznania zażalenia istotna jest 
jedynie kwestia, czy w takim wypadku komornik pobiera opłatę stosunkową 
przewidzianą w art. 45 ust. 3 u.k.s.egz., a jeżeli tak, to co stanowi podstawę jej 
obliczenia. 
Przystępując do rozstrzygnięcia tak ujętego zagadnienia trzeba przypomnieć, 
że art. 45 ust. 3 u.k.s.egz., określający wysokość opłaty należnej komornikowi w 
sprawach o wykonanie orzeczeń o zabezpieczeniu roszczeń, został zmieniony 
przez art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 24 września 2004 r. o zmianie ustawy o 
komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy – Kodeks postępowania 
cywilnego (Dz.U. Nr 236, poz. 2356 – dalej: „ustawa z 2004 r.”), która weszła w 
życie z dniem 13 listopada 2004 r. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, w sprawach 
egzekucyjnych oraz w sprawach o dokonanie zabezpieczenia, wszczętych przed 
dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem dla 
rozstrzygnięcia zażalenia złożonego w sprawie, w której wyłoniło się rozważne 
zagadnienie, właściwe są przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w 
brzmieniu obowiązującym przed dniem 13 listopada 2004 r. 

Ze względu na liczne nowelizacje powołanej ustawy, dotyczące także opłat 
egzekucyjnych, warto przypomnieć, że zawarte w niej regulacje istotne z punktu 
widzenia rozważanego zagadnienia prawnego przedstawiały się w ujęciu 
historycznym następująco. Pierwotny tekst ustawy nie zawierał przepisów 
regulujących wysokość i zasady pobierania opłat za czynności podejmowane przez 
komornika w celu wykonania orzeczeń o zabezpieczeniu roszczeń pieniężnych. 
Artykuł 43 stanowił, że za prowadzenie egzekucji i inne czynności wymienione w 
ustawie komornik pobiera opłaty egzekucyjne, a art. 44 wyróżniał: opłaty 
stosunkowe, zależne od wartości egzekwowanego świadczenia, które pobierane 
były w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych, oraz opłaty stałe należne w 
sprawach o egzekucję świadczeń niepieniężnych i w innych przypadkach 
określonych w ustawie. Wszczęcie egzekucji świadczeń pieniężnych uzależnione 
było od uiszczenia przez wierzyciela określonej w art. 45 ust. 1 części opłaty 
stosunkowej, natomiast opłatę nieuiszczoną przez wierzyciela zwolnionego od 
kosztów sądowych oraz pozostałą część opłaty nieobciążającą wierzyciela 
komornik ściągał od dłużnika, z tym że druga część opłaty stosunkowej podlegała 
obliczeniu proporcjonalnie do wyegzekwowanych kwot (art. 59 ust. 1). W doktrynie 
podnoszono wówczas, że zachodzą wątpliwości, czy czynności komornika 
podejmowane w celu zabezpieczenia roszczenia podlegają w ogóle opłacie 
egzekucyjnej, a jeżeli tak – to w jakiej wysokości. 
W dniu 1 stycznia 2002 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 września 2001 r. o 
zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie niektórych 
innych ustaw (Dz.U. Nr 130, poz. 1452 – dalej: „ustawa z 2001 r.”), która 
wprowadziła już wyraźną regulację dotyczącą opłaty za dokonanie przez komornika 
zabezpieczenia roszczenia, a ponadto w istotny sposób zmieniła zasady pobierania 
opłat egzekucyjnych za prowadzenie egzekucji i inne czynności wymienione w 
ustawie. W artykule 45 wprowadzono ust. 3, stanowiący, że za dokonanie 
zabezpieczenia roszczenia komornik pobiera opłatę stosunkową w wysokości 5% 
wartości roszczenia po dokonaniu zabezpieczenia. Co się zaś tyczy opłat 
egzekucyjnych za prowadzenie egzekucji, to novum stanowiło nałożenie na 
komornika obowiązku podjęcia czynności po złożeniu przez wierzyciela tytułu 
wykonawczego wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, opłatę stosunkową 
bowiem komornik pobierał od dłużnika dopiero za dokonaną egzekucję i wynosiła 
ona 15 % wyegzekwowanego świadczenia (art. 45 ust. 2). Dla ścisłości trzeba 

jedynie dodać, że w art. 45 ust. 5 przewidziany został wyjątek od powyższej zasady, 
jednak przepis ten, a także wiążący się z nim ust. 7 zostały wyrokiem Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2003 r., K 28/02, uznane za niezgodne z 
Konstytucją i utraciły moc z dniem 10 marca 2003 r. (zob. Dz.U. z 2003 r. Nr 41, 
poz. 361, a także OTK-A Zb.Urz. 2003, nr 2, poz. 13). Zasadniczym celem 
nowelizacji dokonanej ustawą z 2001 r. było usprawnienie egzekucji sądowej, a 
środkami, które miały temu służyć, były zmiany w uregulowaniu statusu komorników 
sądowych i systemie kosztów egzekucji. Założeniem nowej regulacji, że opłatę 
stosunkową należną w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych, komornik 
pobierał za dokonaną egzekucję, w całości od dłużnika, i w wysokości 
proporcjonalnej do wyegzekwowanych kwot, było niewątpliwie zwiększenie 
zainteresowania komorników skutecznością i efektywnością egzekucji. 
Wprowadzona ustawą z 2001 r. regulacja dotycząca opłat za dokonanie 
zabezpieczenia budziła jednak liczne wątpliwości, na co zwracano uwagę w 
doktrynie. 
Trzeba także odnotować, że ustawą z 2004 r. dotychczasowa regulacja opłat 
za dokonanie zabezpieczenia została w istotny sposób zmieniona. Według art. 45 
ust. 3-6 w nowym brzmieniu, wszczęcie postępowania o dokonanie zabezpieczenia 
roszczenia pieniężnego uzależnione jest od uiszczenia przez wierzyciela opłaty 
stosunkowej w wysokości 2% wartości roszczenia, nie mniej niż 3% przeciętnego 
wynagrodzenia miesięcznego, i nie więcej niż pięciokrotność tego wynagrodzenia 
(ust. 3). Przepis ten stosuje się także do zabezpieczenia roszczeń pieniężnych 
Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, nie wyłączając egzekucji 
prowadzonej na polecenie sądu albo prokuratora (ust. 4). Od wniosku prokuratora 
lub sądu o zabezpieczenie na mieniu oskarżonego wykonania wydanego w 
postępowaniu karnym orzeczenia, skazującego na grzywnę, przepadek lub 
nakładającego obowiązek naprawienia szkody, komornik pobiera połowę opłaty 
określonej w ust. 3, nie mniej jednak niż 3% przeciętnego wynagrodzenia 
miesięcznego (ust. 5). Nieuiszczenie opłaty, o której mowa w ust. 3 i 5, w terminie 7 
dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty przez wierzyciela, sąd lub prokuratora 
powoduje zwrot wniosku (ust. 6). (...) 
W uchwale z dnia 12 maja 2005 r., III CZP 27/05 (OSNC 2006, nr 4, poz. 59), 
Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że podstawę obliczenia opłaty stosunkowej 
przewidzianej w art. 45 ust. 3 u.k.s.egz. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 

13 listopada 2004 r. stanowi wartość przedmiotu faktycznego zabezpieczenia, przy 
czym do opłaty tej stosuje się art. 49 powołanej ustawy. Uzasadniając to 
stanowisko, Sąd Najwyższy wskazał, że analiza tekstu art. 45 ust. 3 u.k.s.egz. przy 
zastosowaniu dyrektyw wykładni językowej, zwłaszcza zwrotu „dokonanie 
zabezpieczenia”, przemawia na rzecz tezy, iż chodzi o czynność, która została już 
wykonana, wyraz „dokonanie” jest bowiem rzeczownikiem od czasownika 
„dokonać”, który oznacza: „zrobić coś, doprowadzić do skutku, urzeczywistnić, 
spełnić, doprowadzić coś do końca, dokończyć” (zob. Słownik języka polskiego pod 
red. M. Szymczaka, PWN Warszawa 1978, t. I, s. 417). Skłania to do przyjęcia, że 
opłata stosunkowa przewidziana w art. 45 ust. 3 stanowi rodzaj zapłaty za 
wykonanie zarządzenia tymczasowego, nie należy się bowiem komornikowi od 
wniosku o wykonanie zabezpieczenia, lecz dopiero w końcowej fazie tego 
postępowania, czyli po „dokonaniu zabezpieczenia”. 
Za trafnością takiego wniosku przemawiają też dyrektywy systemowe i 
funkcjonalne, trzeba bowiem mieć na względzie, że ustawą z 2001 r., która 
wprowadziła regulację dotyczącą opłat za dokonanie zabezpieczenia roszczenia, 
zniesiony został dotychczasowy obowiązek wnoszenia przez wierzyciela ułamkowej 
części opłaty stosunkowej od wniosku o wszczęcie egzekucji; opłatę stosunkową 
komornik pobierał odtąd w całości od dłużnika, a jej wysokość uzależniona została 
od skuteczności podejmowanych przez komornika działań. W braku odmiennych 
unormowań, te same zasady trzeba odnieść do wykonywania przez komornika 
zarządzeń tymczasowych, co znajduje oparcie w treści art. 743 k.p.c. zarówno w 
jego brzmieniu obowiązującym przed dniem 5 lutego 2005 r. (zob. art. 1 pkt 104 
ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego 
oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 172, poz. 1804), jak i po tym dniu. Wyraża 
on zasadę, że do wykonania zarządzeń tymczasowych (postanowień o udzieleniu 
zabezpieczenia) stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu egzekucyjnym. 
Dodać trzeba jeszcze jeden argument, który nasuwa się w związku ze zdaniem 
drugim art. 45 ust. 3, stanowiącym, że jeżeli ten sam komornik na wniosek 
wierzyciela podejmie egzekucję do przedmiotu zabezpieczenia, opłatę, o której 
mowa w ust. 2, pomniejsza się o kwotę uiszczoną za dokonanie zabezpieczenia. Z 
punktu widzenia przytoczonej regulacji istotny jest „przedmiot zabezpieczenia”, 
wobec czego o wysokości opłaty stosunkowej pobieranej przez komornika w 

postępowaniu o wykonanie zarządzenia tymczasowego decydować powinna 
właśnie wartość faktycznego przedmiotu zabezpieczenia. 
Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela stanowisko wyrażone w 
powołanej uchwale, ponieważ wzgląd na trudności w ustaleniu wysokości opłaty 
należnej w konkretnej sprawie nie może stanowić argumentu na rzecz odmiennego 
wyniku prowadzonych rozważań. Oznacza to, że w razie częściowego wykonania 
orzeczenia o zabezpieczeniu roszczenia opłatę przewidzianą w art. 45 ust. 3 
u.k.s.egz. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 13 listopada 2004 r. pobiera się 
od wartości przedmiotu zabezpieczenia. (...) 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne, jak 
w uchwale, natomiast w pozostałym zakresie odmówił podjęcia uchwały (art. 390 § 
1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c. oraz art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. 
o Sądzie Najwyższym, Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.).