III CZP 6/14

Sygn. akt III CZP 6/14 
 
 
UCHWAŁA 
Dnia 28 marca 2014 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Marta Romańska (przewodniczący) 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
Protokolant Iwona Budzik 
 
w sprawie z wniosku L. N. 
przy uczestnictwie Gminy W. 
o przyznanie wynagrodzenia za sprawowanie kurateli nad częściowo 
ubezwłasnowolnioną J. B., 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 28 marca 2014 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy we W. 
postanowieniem z dnia 2 grudnia 2013 r.,  
 
"1. Czy przepis art. 53a ustawy o pomocy społecznej z dnia                
12 marca 2004 r. (ze zmianami) tekst jednolity Dz.U. 2013 p. 509                
w przedmiocie przyznawania wynagrodzeń opiekunom prawnym 
osób całkowicie ubezwłasnowolnionych ma zastosowanie do 
przyznawania 
wynagrodzeń 
kuratorom 
osób 
częściowo 
ubezwłasnowolnionych? 
    
2. Czy postanowienie rozstrzygające wniosek w przedmiocie 
wynagrodzenia dla kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej 
lub dla opiekuna osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej jest 
postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy i czy w związku                
z tym od postanowienia tego służy zażalenie czy apelacja? 
3. Czy gmina, na której na mocy art. 53a wyżej cytowanej 
ustawy o pomocy społecznej ciąży obowiązek wypłaty przyznanego 
przez Sąd wynagrodzenia jest zainteresowanym w rozumieniu 
art. 510 k.p.c.?" 

 
 
2 
podjął uchwałę: 
 
 
1. W razie braku podstaw do pokrycia wynagrodzenia 
kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej na podstawie 
art. 179 § 1 k.r.o., wynagrodzenie to jest pokrywane ze środków 
publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej 
(art. 162 § 3 w związku z art. 178 § 2 k.r.o. i art. 53a ustawy z dnia                
12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst Dz.U. 
z 2013 r., poz. 182 ze zm.). 
2. W postępowaniu o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi 
osoby częściowo ubezwłasnowolnionej ze środków publicznych 
zainteresowanym jest gmina, na której spoczywa obowiązek 
wypłaty tego wynagrodzenia. 
3. Postanowienie w przedmiocie wynagrodzenia kuratora 
osoby częściowo ubezwłasnowolnionej jest postanowieniem 
co do istoty sprawy, od którego przysługuje apelacja (art. 518 
k.p.c.). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
3 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy we W.  postanowieniem z dnia 16 września 2013 r. 
uwzględnił żądanie kuratora osoby ubezwłasnowolnionej częściowo i przyznał mu, 
na podstawie art. 179 § 1, art. 178 § 1 i art. 53 a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o 
pomocy społecznej (jedn. tekst Dz.U. z 2013 r., poz. 509, dalej: „u.p.s.” lub „ustawa 
o pomocy społecznej”) wynagrodzenie za sprawowanie kurateli w wysokości 200 zł 
miesięcznie, poczynając od 1 września 2013 r., ze środków pomocy społecznej.  
 
Gmina W. w zażaleniu zarzuciła nieuzasadnione przyjęcie, że art. 53a u.p.s. 
ma zastosowanie do kuratora osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, skoro art. 36 
u.p.s. nie przewiduje wypłacania wynagrodzenia  ze środków pomocy społecznej 
kuratorowi osoby ubezwłasnowolnionej częściowo. 
Rozpoznając zażalenie Gminy W., Sąd Okręgowy powziął poważne 
wątpliwości 
dotyczące 
stosowania 
w 
drodze 
analogii 
do 
przyznawania 
wynagrodzeń kuratorom osób ubezwłasnowolnionych częściowo art. 162 § 1  k.r.o. 
i art. 53a u.p.s. w związku z art. 178 § 1 i art. 179 § 1 k.r.o. Wskazał na zaistnienie 
rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych w kwestii rodzaju środka 
odwoławczego 
od 
postanowienia 
w 
przedmiocie 
wynagrodzenia 
kuratora 
osoby ubezwłasnowolnionej częściowo lub opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej 
całkowicie (zażalenie lub apelacja), co połączył z niepewnością, czy jest ono 
postanowieniem 
orzekającym 
co 
do 
istoty 
sprawy, 
czy 
rozstrzygającym 
zagadnienia procesowe. Nie ma również stanowczego stanowiska, czy gmina ma 
status zainteresowanego w postępowaniach dotyczących tych wynagrodzeń.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 1. W przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pojęcie „opieka” nie 
zostało zdefiniowane. W doktrynie przyjmuje się, że opieka w sensie prawnym 
polega na sprawowaniu pieczy nad osobą i majątkiem oraz reprezentowaniu 
podopiecznego, ma charakter trwały. Takie rozumienie opieki akceptowane jest 
w orzecznictwie. Wyodrębniona została opieka nad małoletnim (dział I tytułu 
III k.r.o.), kompleksowo uregulowana i opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie 

 
 
4 
(dział II tytułu III k.r.o.), do której w zakresie nieunormowanym, stosuje się za 
pośrednictwem  art. 175 k.r.o. przepisy o opiece nad małoletnim. 
Nie 
doszło 
również 
do 
zdefiniowania 
w 
kodeksie 
rodzinnym                
i opiekuńczym ani w innych przepisach, które przewidują  ustanowienie kuratora, 
pojęcia ”kuratela”, ponieważ nie jest ona instytucją jednorodną i służy realizacji 
wielu różnych celów i funkcji.  W przepisie art. 178 § 1 k.r.o. ogólnie wskazane 
zostało, że kuratora ustanawia się w wypadkach w ustawie przewidzianych, 
co uwzględnia daleko idące zróżnicowanie poszczególnych rodzajów tej instytucji 
i uzasadnia przyznanie pierwszeństwa przepisom szczególnym, regulującym 
ustanowienie kuratora, a dopiero w ich braku, nakazuje stosować przepisy działu III 
tytułu III k.r.o. Wskazać należy, że ustanowienia kuratora wymagają przepisy 
kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: art. 70 § 2, art. 82 § 3, art. 84 § 2, art. 99, art. 
102, art. 109 § 3, art. 125 § 2, art. 157, art. 182, art. 183 § 1 i art. 184 §1. 
W przepisach kodeksu cywilnego na taką potrzebę wskazują: art. 16 § 2 i art. 42 
§ 1 k.c. Do ustanowienia kuratora dochodzi na podstawie przepisów kodeksu 
postępowania cywilnego: art. 69, art. 143, art. 447 § 1 i 2, art. 454 § 1 i §11, art. 454 
§ 2 i 3, art. 556 § 1, art. 666 § 1, art. 802, art. 818 § 1, art. 819 § 2, art. 908 § 1, art. 
928.  Analiza przypadków wymagających działania kuratora prowadzi do wniosku, 
że w przeważającej mierze kuratela ma charakter czasowy, natomiast                
w odniesieniu do kuratora ubezwłasnowolnionego częściowo, jest bardzo zbliżona 
do opiekuna ubezwłasnowolnionego całkowicie i ma charakter trwały. W znacznej 
liczbie przypadków kurator powoływany jest na wniosek osoby, która tego 
potrzebuje (art. 600 k.p.c.) lub osoby trzeciej (tzw. kurator procesowy), rzadsze są 
przypadki ustanawiania kuratora z urzędu. Przepisy ogólne dla kurateli zawarte są 
w art. 179 – art. 180 k.r.o., a pozostałe (art. 181 – art. 184 k.r.o.) obejmują normy 
regulujące wskazane rodzaje kurateli. Unormowanie kurateli nie ma charakteru 
wyczerpującego, a zatem zgodnie z art. 179 § 2 k.r.o., w  zakresie 
nieunormowanym, stosować należy przepisy o opiece. Oznacza to, że kuratela 
konstrukcyjnie nie różni się od opieki, obie instytucje stanowią formę pieczy 
prawnej. Podkreśla się jednak w literaturze, że odpowiednie stosowanie przepisów 
o opiece do kurateli wymaga analizy każdego przypadku, w konsekwencji którego 
dochodzi do ustanowienia kuratora, w kontekście do stopnia bliskości zadań 

 
 
5 
kuratora i opiekuna oraz adekwatności do nich tych przepisów. Ustanowienie 
kuratora regulują przepisy art. 599 - art. 605 k.p.c.  
Zgodnie z art. 16 § 2 k.c. sąd ma obowiązek ustanowić z urzędu kuratora dla 
osoby ubezwłasnowolnionej częściowo. W art. 179 k.r.o. wprowadzona została 
zasada odpłatności kurateli, przewidująca że wynagrodzenie powinno być 
wypłacone z dochodów lub  majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony, 
a w ich braku, pokrywa je ten, kto żądał ustanowienia kuratora. Przepis ten nie 
określa jednak sytuacji, w której do ustanowienia kuratora doszło z urzędu, 
a poddany pieczy nie posiada dochodów ani majątku. Nie można również 
wykluczyć, że w przypadku ustanowienia kuratora na wniosek, dochody lub 
majątek, nawet jeżeli osoba objęta kuratelą, posiada je, nie będą wystarczające do 
pokrycia wynagrodzenia. Rozstrzygnięcie kwestii czy kuratorowi należy się 
wynagrodzenie w tym wypadku i z jakich środków powinno być wypłacone, wymaga 
rozważenia  zakresu regulacji art. 179 § 1 k.p.c. i art. 162 k.r.o. oraz ewentualnej 
potrzeby sięgnięcia do przepisów regulujących wynagrodzenie opiekuna. W art. 
179 k.r.o. uregulowana została jedynie podstawa przyznania wynagrodzenia 
kuratorowi na jego wniosek, źródła pokrycia go (§ 1) oraz przypadki odmowy 
przyznania wynagrodzenia (§ 2). Zakres regulacji art. 162 k.r.o. jest szerszy, 
ponieważ poza podstawą przyznania wynagrodzenia na wniosek opiekuna 
i sposobu przyznawania go (§ 1) oraz przypadkami odmowy przyznania 
wynagrodzenia (§2), określa wyczerpująco źródła, z których wynagrodzenie się 
pokrywa. Z porównania obu regulacji wynika, że art. 179 k.r.o. nie obejmuje kwestii 
pokrycia wynagrodzenia, w sytuacji braku takiej możliwości z majątku osoby 
poddanej kurateli lub z majątku wnoszącego o ustanowienie kuratora. 
 
Nie ma podstaw do przyjęcia, że nieuregulowanie tej materii było celowym 
zamierzeniem ustawodawcy, skoro utrzymana została zasada odpłatności 
wynagrodzenia za sprawowanie funkcji kuratora. Do czasu wejścia w życie, 
z dniem 13 czerwca 2009 r., ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – 
Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 220, 
poz. 1431, dalej: „ustawa zmieniająca”) sprawowanie opieki z założenia nie 
było związane z wynagrodzeniem, traktowano je jako funkcję honorową (art. 162 § 
1 k.r.o. w brzmieniu poprzednio obowiązującym). Opiekun mógł dochodzić 

 
 
6 
wynagrodzenia jedynie, gdy opieka była związana z zarządem majątkiem, 
wymagającym znacznego nakładu pracy (art. 162 § 2 w poprzednim brzmieniu). 
Uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej wskazuje wprost na zrównanie sytuacji 
opiekuna i kuratora, w odniesieniu do pokrywania wynagrodzenia, także w razie 
braku dochodów lub majątku podopiecznego i osoby poddanej kurateli, ze środków 
pomocy społecznej. Do istotnych argumentów należy podobieństwo opieki i kurateli 
dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo. Tego rodzaju kuratela ma charakter 
trwały oraz znaczny zakres określanym przez sąd, do którego należy piecza 
nad  osobą  i dbanie o jej interesy, nie zaś jedynie piecza  nad majątkiem, nawet 
gdyby go posiadała. Zadaniem kuratora jest niesienie pomocy, wsparcia, 
a w pewnym 
zakresie 
również 
reprezentacja 
osoby 
ubezwłasnowolnionej 
częściowo. Nie  ma racjonalnych podstaw do przyjęcia, że wynagrodzenie ze 
środków pomocy społecznej nie należy się także kuratorowi, skoro uprawnienie 
takie ma opiekun (druk Sejmu VI kadencji nr 888). 
Wykładnia art. 178 § 2 k.r.o. nakazuje stosować do kurateli odpowiednio 
przepisy o opiece, ponieważ przepisy o kurateli nie regulują problematyki 
wynagrodzenia kuratora ustanowionego z urzędu, istnieje podobieństwo obu tych 
instytucji, a zamiarem ustawodawcy było objęcie nowo wprowadzoną regułą z art. 
162 § 3 k.r.o. także przypadku kurateli, w sytuacji braku podstaw do wypłacenia 
wynagrodzenia z majątku osoby objętej kuratelą lub wnioskującej o jej 
ustanowienie. Wskazuje na to  uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej, także 
w części dotyczącej zmian w ustawie o pomocy społecznej, związanych z brakiem 
podstaw do wypłacania rodzinie zastępczej „dodatkowych świadczeń z tytułu 
jednoczesnej funkcji opiekuna lub kuratora”.  
Utraciło 
tym 
samym 
znaczenie 
stanowisko 
Sądu 
Najwyższego, 
wyrażone  w postanowieniu z dnia 5 października 2005 r., II CZ 84/05 (niepubl.), 
przyjmujące, że brak było podstaw do przyznania wynagrodzenia opiekunowi lub 
kuratorowi od Skarbu Państwa, popierane również w doktrynie. Nie można  zgodzić 
się z poglądem, prezentowanym w orzecznictwie sądowo - administracyjnym, 
że występuje luka w prawie, która powinna być uzupełniona sięganiem do art. 162 
§ 3 k.r.o., skoro do stosowania tego przepisu dochodzi za pośrednictwem art. 178 
§ 2 k.r.o.  

 
 
7 
Przepisy ustawy o pomocy społecznej odnoszą się do obowiązku gminy 
wypłacania wynagrodzenia za sprawowanie opieki (art. 18 ust. 1 pkt 3) jako 
zleconego jej zadania z zakresu administracji rządowej, art. 36 pkt 1 h zalicza 
wynagrodzenie opiekuna do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a art. 
53a określa wysokość i zasady wypłaty wynagrodzenia za sprawowanie opieki. 
Przepisy te posługują się pojęciem opieki i opiekuna, ponieważ stanowią wykonanie 
regulacji art. 162 § 3 k.r.o.  Ustawa o pomocy społecznej nie ustanawia prawa 
do wynagrodzenia 
opiekuna 
(kuratora), 
bo 
zostało 
to 
uregulowane                
w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Jej przepisy służą wykonaniu określonego 
w art. 162 § 3  k.r.o. prawa, zostały dostosowane ustawą zmieniającą do tego 
przepisu. Podstawą ustalenia czy kuratorowi osoby ubezwłasnowolnionej 
częściowo przysługuje takie uprawnienie jest art. 162 § 3 w związku z art. 178 § 2 
k.r.o., nie zaś przepisy ustawy o pomocy społecznej.   
2. Interes prawny w postępowaniu nieprocesowym ma inne znaczenie niż 
w procesie, wynika nie z naruszenia lub zagrożenia sfery prawnej, lecz z pewnych 
zdarzeń prawnych, które wywołują konieczność uregulowania wiążących się z nimi 
stosunków prawnych i stwarzają obiektywną potrzebę wszczęcia postępowania lub 
wzięcia w nim udziału (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1981 r., 
III CZP 2/81, OSNCP 1981, nr 8, poz.144). Zainteresowanie wynikiem 
postępowania nieprocesowego, przewidziane w art. 510 § 1 k.p.c., obejmuje 
zarówno 
bezpośredni 
jak 
i 
pośredni 
interes, 
decydujący 
o 
udziale 
w konkretnym postępowaniu. 
Ponadto 
krąg 
uczestników 
wyznacza 
nieraz 
ustawa  np. art. 546 § 1, art. 586 § 1, art. 626 § 1, k.p.c. W orzecznictwie 
i   literaturze 
wyrażony 
został pogląd, 
że 
zainteresowanie 
uczestnictwem                
w postępowaniu nieprocesowym wyznaczone być może również wynikiem 
postępowania, w którym na osobę trzecią nałożono  określony obowiązek. 
W uchwale z dnia 16 maja 2008 r., III CZP 35/08 (OSNC 2009, nr 7-8, poz. 92)  
Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie  o powierzenie dalszego wykonywania umowy, 
o której mowa w art. 9 ust. 1 u.w.l., przez innego wykonawcę na koszt 
i niebezpieczeństwo właściciela gruntu, osoba, której sąd powierzył dalsze 
wykonywanie 
umowy, 
powinna 
być 
uczestnikiem 
postępowania. 
Podobnie w sprawie o ograniczenie władzy rodzicielskiej przez ustanowienie 

 
 
8 
rodziny zastępczej, zainteresowanymi są kandydaci na rodziców zastępczych. 
Powszechnie przyjmowane jest w orzecznictwie, że interes prawny uczestnika 
postępowania 
powinien 
być 
badany 
w 
toku 
całego 
postępowania 
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 1 października 1999 r., II CKN 
606/99, OSNC 2000, nr 4, poz. 68; z dnia 20 października 2004 r., IV CK 91/04, 
OSNC 2005, nr 10, poz. 177). Sąd może odmówić dalszego udziału 
w  postępowaniu osobie, która  nie jest zainteresowana wynikiem postępowania, 
jeżeli dojdzie do takiego przekonania  w jego toku. W przypadku stwierdzenia, 
że osoba 
zainteresowana, 
w 
powyższym 
znaczeniu, 
nie 
bierze 
udziału                
w postępowaniu, sąd powinien ją wezwać, stosownie do art. 510 § 2 k.p.c. 
Sąd  drugiej instancji jest uprawniony do kontrolowania, w ramach oceny 
dopuszczalności środka odwoławczego (zażalenia lub apelacji), interesu prawnego 
wnoszącego taki środek prawny. Jeżeli sąd pierwszej instancji błędnie dopuścił go 
do udziału w sprawie, zajdzie konieczność wydania postanowienia o odrzuceniu 
złożonego środka. 
W sprawie o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi, prowadzonej na jego 
wniosek, w której działa on we własnym imieniu i na swoją rzecz, jego 
zainteresowanie wynikiem postępowania nie budzi wątpliwości. 
 Udział osoby, dla której kurator został ustanowiony będzie uzależniony od 
tego, czy wypłata wynagrodzenia dokonywana będzie z jej dochodów lub majątku. 
Ze względu na to, że postępowanie w przedmiocie przyznania wynagrodzenia jest 
samodzielnym postępowaniem co do istoty sprawy, nie stanowi kontynuacji 
postępowania o ustanowienie kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, 
do kręgu jego uczestników należą jedynie te osoby, których interesu dotyczyć 
będzie wynik postępowania. Odmienne w tym względzie stanowisko Sądu 
Najwyższego, wynikające z uzasadnienia uchwały z dnia 8 maja 1975 r., III CZP 
26/75 (OSNCP 1976, nr 2, poz. 31) wyrażone zostało na podstawie poprzednio 
obowiązującego stanu prawnego oraz opartej na założeniu, że jest to wpadkowe 
postępowanie   o charakterze procesowym, nie może zatem być zaakceptowane                
w sprawie obejmującej rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia. 
 
Zainteresowanym 
jest 
podmiot, 
który 
zobowiązany 
będzie 
do 
płacenia 
wynagrodzenia. W zależności zatem od wyniku oceny,  która z podstaw przyznania 

 
 
9 
wynagrodzenia znajdzie zastosowanie - art. 179 § 1 k.r.o., czy art. 162 § 3 
w związku z art.178 § 2 k.r.o. – uczestnikiem postępowania będzie osoba, dla której 
kurator został ustanowiony, jeżeli z jej majątku wynagrodzenie ma być wypłacane 
lub osoba, która złożyła wniosek o ustanowienie kuratora albo podmiot 
zobowiązany 
do 
wypłaty 
wynagrodzenia 
ze 
środków 
publicznych.                
W  postanowieniu o przyznaniu wynagrodzenia sąd powinien określić jego 
wysokość, wskazać czy powinno być wypłacone z majątku osób wymienionych 
w art. 179 § 1 k.r.o., czy też ze środków publicznych oraz podmiot zobowiązany do 
wykonania obowiązku wypłaty. 
 W przypadku uznania, że podstawą przyznania wynagrodzenia jest art. 162 
§ 3 w związku z art. 178 § 2 k.r.o., uczestnikiem postępowania powinna być gmina. 
Przyjęcie zainteresowania gminy wynikiem postępowania z racji nałożenia 
obowiązku 
wypłacania 
wynagrodzenia, 
uzasadnia 
również 
stworzenie 
jej 
możliwości kwestionowania tego obowiązku, co wykluczone jest już w ramach 
postępowania wykonawczego. Po uprawomocnieniu się postanowienia sądu, rolą 
gminy jest jedynie zarządzenie dokonania wypłaty, nie ma podstaw do wydawania 
w tym względzie decyzji administracyjnej; art. 53a ust. 1 zdanie pierwsze u.p.s. 
wskazuje wprost, że wynagrodzenie wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd. 
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 9 u.p.s. wypłacanie wynagrodzenia 
za sprawowanie opieki należy do zadań zleconych z zakresu administracji 
rządowej, realizowanych przez gminę. Nie uzasadnia to jednak udziału Skarbu 
Państwa w postępowaniu w przedmiocie przyznania kuratorowi wynagrodzenia, 
ponieważ o interesie gminy nie przesądza źródło finansowania, a jej działanie 
podyktowane jest w istocie chronieniem interesu Skarbu Państwa. Jego celem jest 
wykonanie postanowienia sądu ze środków, które przekazane zostały gminie do 
dyspozycji.  
3. Z treści art. 597 § 2 w związku z art. 605  k.p.c. wynika, że postanowienie 
w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi jest zaskarżalne. Nie został 
jednak określony rodzaj środka zaskarżenia. Decydujące znaczenie w tej kwestii 
ma stwierdzenie czy postanowienie to jest orzeczeniem co do istoty sprawy, które 
zawiera merytoryczne rozstrzygnięcie o żądaniu wniosku, czy też orzeczeniem 

 
 
10
dotyczącym kwestii wpadkowych, rozstrzygającym zagadnienia należące do 
dziedziny postępowania. Postanowienia co do istoty sprawy są  orzeczeniami 
merytorycznymi, u podłoża których leży prawo materialne, umożliwiające 
rozstrzygnięcie o zgłoszonym żądaniu. 
Pierwotnie w orzecznictwie postanowienie w przedmiocie wynagrodzenia 
opiekuna  uznawane było za postanowienie, które nie rozstrzyga sprawy 
merytorycznie i mogło być zaskarżane zażaleniem (por. uchwałę Sądu 
Najwyższego z dnia 8 maja 1975 r., III CZP 26/75), ponieważ opiekun nie ma 
uprawnienia względem podopiecznego,  a wniosek o przyznanie wynagrodzenia 
kieruje wprost do sądu. Stanowisko to odnosić trzeba również do kuratora, z uwagi 
na brak wypowiedzi dotyczących wprost jego wynagrodzenia, a możliwość 
odpowiedniego stosowania do kurateli przepisów postępowania regulujących 
opiekę, przewidziana została w art. 605 k.p.c.  Problematyka wynagrodzenia 
uznana została za zagadnienie incydentalne, pojawiające się przy sposobności 
rozpoznawania istoty sprawy, a skoro podlega ono zaskarżeniu (art. 597 § 2 k.p.c.) 
bez określenia rodzaju  środka, to należy przyjąć, że jest nim zażalenie.  
Odmienne zapatrywanie, prowadzące do wniosku, iż od postanowienia 
w  przedmiocie wynagrodzenia dla kuratora służy apelacja, wyrażone zostało 
w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2011 r., III CZP 140/10, OSNC 
2011, nr 11, poz. 123. Podyktowane było zmianą treści art. 162 § 2 k.r.o., aksjologii 
motywów podejścia do kwestii wynagrodzenia za wykonaną pracę oraz poglądów 
na istotę i znaczenie środków odwoławczych. Obecnie stanowisko Sądu 
Najwyższego w tej kwestii jest już ugruntowane i wsparte dalszymi argumentami, 
przemawiającymi za tym, że postanowieniem co do istoty sprawy w rozumieniu art. 
518 k.p.c. jest postanowienie, które zawiera merytoryczne rozstrzygnięcie żądania 
objętego wnioskiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 
1970 r., II CR 159/70, OSNCP 1970, nr 11, poz. 209). Należą do nich 
postanowienia objęte uchwałami Sądu Najwyższego, których przedmiotem jest: 
zwolnienie opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie z opieki z dnia 
10 stycznia 2000 r., III CZP 30/99 (OSNC  2000 r., nr 6, poz. 106); zatwierdzenie 
sprawozdania zarządcy  z dnia 21 stycznia 2001 r., III CZP 51/00 (OSNC 2001, 
nr 6, poz. 81); spis inwentarza z dnia 23 sierpnia 2006 r., III CZP 52/06 

 
 
11
(OSNC 2007, nr 5, poz.72); zobowiązanie zarządcy do wpłacenia określonej kwoty 
tytułem nadwyżki z dnia 21 listopada 2006 r., III CZP 49/06 (OSNC 2007, nr 7-8, 
poz. 98); zmiana zarządcy z dnia  27 lutego 2008 r., III CZP 149/07 (OSNC 2009, 
nr 2, poz. 27; zwolnienie  z funkcji kuratora spadku i powołanie w to miejsce innej 
osoby  z dnia  2 kwietnia 2008 r., III CZP 12/08 (OSNC 2009, nr 6, poz. 78). Nie są 
objęte zakresem postanowień co do istoty sprawy postanowienia, które dotyczą 
kwestii wpadkowych, rozstrzygających zagadnienia z obszaru postępowania. 
Sąd Najwyższy w sprawie rozstrzygającej przedstawione zagadnienie podziela to 
stanowisko, dotyczące wykładni art. 518 k.p.c.  
Podane przez Sąd Najwyższy argumenty prowadzą do konkluzji, 
że postanowienie 
o 
przyznaniu 
wynagrodzenia 
kuratorowi 
osoby 
ubezwłasnowolnionej 
częściowo 
jako 
merytorycznie 
rozstrzygające                
o  zgłoszonym żądaniu (uprawnieniu) osoby zobowiązanej do sprawowania pieczy 
nad tą osobą i (lub) jej majątkiem, jest postanowieniem co do istoty sprawy, od 
którego przysługuje apelacja. Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia może być 
zamieszczone zarówno w postanowieniu o ustanowieniu kuratora, jak też 
w  oddzielnym postępowaniu, dotyczącym tego żądania. W obu przypadkach ma 
ono taką samą istotę. Nie można traktować tego postanowienia jako wykonującego 
orzeczenie o ustanowieniu kuratora, które zostało odrębnie uregulowane (art. 591 - 
596 i 598 w związku z art. 605 k.p.c.). Przemawiają za przyjętym stanowiskiem 
również racje wynikające z publicznoprawnego charakteru kurateli i prawa 
do wynagrodzenia przysługującego kuratorowi na podstawie przepisów kodeksu 
rodzinnego  i opiekuńczego. 
Z 
powyższych 
względów 
Sąd 
Najwyższy 
podjął 
uchwałę 
jak                
w sentencji.