III CZP 58/10

Sygn. akt III CZP 58/10 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 16 września 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Dariusz Dończyk 
SSN Józef Frąckowiak 
 
 
 
w sprawie z powództwa Regionalnego Funduszu Gospodarczego S.A.  
w C. 
przeciwko AK – Partner Andrzej K. sp. j. w N.  
o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, 
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym  
w dniu 16 września 2010 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Apelacyjny  
postanowieniem z dnia 9 marca 2010 r.,  
 
„1. Czy wyrok pozbawiający wykonalności tytuł wykonawczy 
w  postaci orzeczenia sądowego z powodu wystąpienia zdarzenia 
uniemożliwiającego egzekwowanie zobowiązania przez pozwanego 
(art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.) korzysta z rozszerzonej prawomocności 
materialnej wobec osoby, która w toku sprawy o pozbawienie 
wykonalności tytułu wykonawczego nabyła uprawnienie objęte tym 
tytułem ale nie weszła do sprawy w miejsce pozwanego – zbywcy 
(art. 192 pkt 3 k.p.c.), a uzyskała przed uprawomocnieniem się 
wyroku klauzulę wykonalności na swoją rzecz (art. 788 § 1 k.p.c.)?; 
 
w razie negatywnej odpowiedzi: 
 

 
2 
2. Czy dłużnik, w powództwie o pozbawienie wykonalności tytułu 
wykonawczego, skierowanym przeciwko nabywcy wierzytelności, 
powołując się na wyrok wydany w warunkach opisanych w pkt 1, 
może kwestionować przejście obowiązku w rozumieniu art. 840 pkt 1 
k.p.c.?" 
 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
3 
Uzasadnienie 
 
 
Regionalny Fundusz Gospodarczy S.A. w C. w powództwie skierowanym 
przeciwko AK-PartnerAndrzej K. sp. j. w N. wniósł o pozbawienie wykonalności 
tytułu wykonawczego, którym jest nakaz zapłaty wystawiony przez Sąd Rejonowy w 
dniu 30 listopada 1999 r., sygn. akt VI Ng 2965/99, wydany przeciwko jego 
poprzednikowi prawnemu – Hucie C. S.A. w C., zaopatrzony postanowieniem Sądu 
Rejonowego z dnia 17 listopada 2008 r. w klauzulę wykonalności na rzecz 
pozwanej, jako nabywcy wierzytelności, której dotyczy nakaz zapłaty. Powód 
powołał się na podstawy pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności 
przewidziane w art. 840 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Wierzytelność, której dotyczy 
wymieniony nakaz zapłaty, pozwana nabyła od APR Krzysztof R. sp.j. w  K., 
będącej kolejnym nabywcą tej wierzytelności. Nabycie wierzytelności przez 
pozwaną nastąpiło w dniu 11 lipca 2008 r., w toku sprawy wytoczonej przez Hutę C. 
S.A. w C. przeciwko ostatnio wymienionej Spółce o pozbawienie wykonalności 
tytułu wykonawczego, którym jest nakaz zapłaty Sądu Rejonowego z dnia 30 
listopada 1999 r., sygn. akt VI Ng 2965/99, któremu postanowieniem Sądu 
Rejonowego z dnia 15  lipca 2004 r. nadana została klauzula wykonalności na 
rzecz tej spółki. Pozwana nie wstąpiła do postępowania w tej sprawie. Zakończyło 
się ono wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 23 października 2009 r., oddalającym 
apelację od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25  września 2008 r., którym 
powództwo zostało uwzględnione. Podstawą tego rozstrzygnięcia było ustalenie, 
że po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie w postaci ziszczenia się 
warunku rozwiązującego przewidzianego w  umowach przelewu wierzytelności, 
skutkującego jej powrót do pierwotnego wierzyciela (Polskiej Grupy Energetycznej 
S.A.) i APR Krzysztof R. sp.j. w  K. nie jest uprawniona do jej egzekwowania (art. 
840 § 1 pkt 2 k.p.c.). 
Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy odrzucił pozew. 
Sąd ten, z powołaniem się na art. 192 pkt 3 w związku z art. 365 i  art. 366 k.p.c. 
uznał, że wyrok Sądu Okręgowego z dnia 25  września 2008 r. korzysta z 

 
4 
rozszerzonej prawomocności materialnej, która obejmuje pozwaną i w tej sytuacji 
ma miejsce prawomocne osądzenie sprawy (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.). 
Przy rozpoznawaniu zażalenia powoda na wymienione wyżej postanowienie 
Sąd Apelacyjny powziął wątpliwości, które ujął w przytoczonych w  sentencji 
zagadnieniach prawnych i na podstawie art. 390 § 1 w związku z  art. 397 § 2 k.p.c. 
zagadnienia te przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
1. Rozstrzygnięcie zagadnienia objętego pierwszym pytaniem postawionym 
Sądowi Najwyższemu nie ma znaczenia dla wyniku sprawy, w której pytanie to 
zostało zadane. Dotyczy ono mianowicie tego, czy prawomocny wyrok 
pozbawiający wykonalności tytuł wykonawczy, którym jest tytuł egzekucyjny 
zaopatrzonego w klauzulę wykonalności na rzecz zbywcy prawa (zbywcy 
wierzytelności) objętego tym tytułem egzekucyjnym, korzysta z rozszerzonej 
prawomocności, obejmującej nabywcę prawa (nabywcę wierzytelności). Odpowiedź 
na to pytanie nie jest jednakże potrzebna dla rozstrzygnięcia sprawy o pozbawienie 
wykonalności tytułu wykonawczego, którym wprawdzie jest ten sam tytuł 
egzekucyjny, ale zaopatrzony w klauzulę wykonalności na rzecz nabywcy prawa 
(nabywcy wierzytelności) objętego tym tytułem egzekucyjnym. Stosownie do 
art. 776 zd. drugie k.p.c. tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony 
w klauzulę wykonalności. Tytuł wykonawczy, którym jest tytuł egzekucyjny 
zaopatrzony w klauzulę wykonalności na rzecz określonej osoby jest innym tytułem 
wykonawczym niż tytuł wykonawczy, którym jest ten sam tytuł egzekucyjny, ale 
zaopatrzony w klauzulę wykonalności na rzecz innej osoby. Przyjęcie, że 
pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, którym jest nakaz zapłaty Sądu 
Rejonowego z dnia 30 listopada 1999 r., sygn. akt VI Ng 2965/99, zaopatrzony w 
klauzulę wykonalności na rzecz APR Krzysztof R. sp.j. w  K., odnosi skutek w 
stosunku do pozwanej, mogłoby jedynie świadczyć o prawomocnym osądzeniu w 
stosunku do pozwanej sprawy o pozbawienie wykonalności tego tytułu 
wykonawczego, a nie tytułu wykonawczego, którym jest ten sam nakaz zapłaty, ale 
zaopatrzony 
w klauzulę wykonalności na rzecz pozwanej. Rozszerzona 
prawomocność materialna wyroku jest kategorią w sferze podmiotowej (obejmuje 

 
5 
inne osoby niż strony sporu rozstrzygniętego prawomocnym wyrokiem – zob. art. 
435 § 1, art. 452 i art. 458 k.p.c., art. 254 § 1 i 4 oraz art. 427 § 1 i 4 k.s.h., art. 42 § 
Prawa spółdzielczego). Dla dopuszczalności postępowania w innej sprawie (art. 
199 § 1 pkt 2 k.p.c.) ma znaczenie, tak jak „zwykła” prawomocność materialna (art. 
366 k.p.c.), tylko gdy przedmiot postępowania w tej sprawie jest taki sam jak 
przedmiot objęty prawomocnym wyrokiem. 
Pomijając kwestię przedmiotowej tożsamości toczącego się postępowania 
i  prawomocnego 
wyroku 
należy 
zauważyć, 
że 
konsekwencją 
przyjęcia 
rozszerzonej prawomocności wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25  września 2008 
r., obejmującej pozwaną, skutkowałoby – tak jak uczynił to Sąd Okręgowy w B. – 
odrzuceniem pozwu w sprawie, w której zagadnienia prawne przedstawione zostały 
do rozstrzygnięcia (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.). W tej sytuacji jedyną drogą obrony 
powoda przed egzekucją wszczętą przeciwko niemu przez pozwaną na podstawie 
tytułu wykonalności, którym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę 
wykonalności na jej rzecz, byłoby żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego 
wobec pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności wymienionym wyrokiem 
(art. 825 pkt 2 k.p.c.). Według sentencji tego wyroku nie pozbawia on jednakże 
wykonalności tytułu wykonawczego, którym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w 
klauzulę wykonalności na rzecz pozwanej. Trafnie w uzasadnieniu postanowienia, 
którym 
przedstawione 
zostały 
Sądowi 
Najwyższemu 
do 
rozstrzygnięcia 
zagadnienia prawne, Sąd Apelacyjny przywołał utrwalony w orzecznictwie pogląd 
co do możliwości badania zakresu powagi rzeczy osądzonej na podstawie 
uzasadnienia wyroku, jeżeli nie wynika ona z jego sentencji. Możliwość taką ma 
jednakże tylko sąd. Komornik, który nie jest uprawniony do badania zasadności i 
wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 804 k.p.c.), nie jest 
też uprawniony do badania na podstawie uzasadnienia wyroku pozbawiającego 
tytuł wykonawczy wykonalności ani na żadnej innej podstawie, czy wyrok korzysta z 
rozszerzonej prawomocności obejmującej inną osobę niż wymieniona w klauzuli 
wykonalności i stwierdzenia, że pozbawienie wykonalności orzeczone tym 
wyrokiem obejmuje tytuł wykonawczy, którym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w 
klauzulę wykonalności na rzecz innej osoby. 

 
6 
Jeżeli powód kwestionuje przejście na pozwanego prawa (wierzytelności), 
którego dotyczy tytuł egzekucyjny, bądź powołuje się na zdarzenie zaszłe po 
powstaniu tytułu egzekucyjnego, wskutek którego zobowiązanie wygasło lub nie 
może być egzekwowane, właściwą drogą obrony jest obrona przed nadaniem 
przeciwko niemu klauzuli wykonalności (art. 788 k.p.c.) i podniesienie odpowiednich 
zarzutów w tym postępowaniu. W razie nieskorzystania z tej drogi pozostaje 
wytoczenie powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego (art. 840 
§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c.). Prawomocny wyrok pozbawiający wykonalności tytuł 
wykonawczy, którym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności 
na 
rzecz 
zbywcy 
prawa 
(wierzytelności) 
jest 
dokumentem 
urzędowym 
stwierdzającym zaistnienie okoliczności, których następstwem stało się wydanie 
tego wyroku. Jeżeli strona przeciwna nie udowodni ich nieprawdziwości (art. 252 
k.p.c.), wyrok ten jest wystarczającą podstawą do przyjęcia ich za udowodnione 
w  sprawie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, którym jest tytuł 
egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności na rzecz pozwanej jako 
nabywcy prawa (wierzytelności). 
2. 
Zagadnienie 
objętego 
drugim 
pytaniem 
postawionym 
Sądowi 
Najwyższemu nie jest zagadnieniem mogącym budzić poważne wątpliwości, 
wymagającym rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. 
Zdarzeniem, która daje podstawę do nadania klauzuli wykonalności na rzecz 
nabywcy uprawnienia objętego tytułem egzekucyjnym, jest ważne nabycie przez 
niego tego uprawnienia (art. 788 k.p.c.). Jeżeli zdarzenie takie stało się podstawą 
nadania klauzuli wykonalności na rzecz nabywcy, a dłużnik przeczy temu 
zdarzeniu, z art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. wynika wprost, że może on w drodze 
powództwa żądać pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego. O znaczeniu 
dla tego postępowania prawomocnego wyroku pozbawiającego wykonalności tytuł 
wykonawczy, którym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności 
na rzecz zbywcy prawa, powiedziano wyżej. 
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy postanowił odmówić podjęcia 
uchwały (art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym 
(Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.). 

 
7