III CZP 57/08

Uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 25 listopada 2008 r., III CZP 57/08 
 
Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) 
Sędzia SN Gerard Bieniek 
Sędzia SN Jacek Gudowski 
Sędzia SN Marian Kocon 
Sędzia SN Marek Sychowicz 
Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski 
Sędzia SN Mirosława Wysocka (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 
listopada 2008 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, 
po rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przedstawionego przez Rzecznika Praw 
Obywatelskich we wniosku z dnia 25 kwietnia 2008 r.: 
"Czy wskazane w art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie 
autorskim i prawach pokrewnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631) 
określenie »nadawanie utworu w telewizji lub przez inne środki publicznego 
udostępniania utworu« obejmuje również reemisję utworu przez operatorów sieci 
kablowych?". 
podjął uchwałę: 
 
Pojęcie "nadawanie utworu w telewizji lub przez inne środki publicznego 
udostępniania utworu" użyte w art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 
1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. 
Nr 90, poz. 631 ze zm.) nie obejmowało reemisji utworu przez operatorów sieci 
kablowych. 
 
Uzasadnienie 
 
Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił na podstawie art. 60 § 2 ustawy z dnia 
23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) o 
podjęcie uchwały mającej na celu rozstrzygnięcie zagadnienia sformułowanego we 

wniosku, który uzasadnił ujawnionymi w orzecznictwie sądowym rozbieżnościami w 
wykładni prawa – art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie 
autorskim i prawach pokrewnych, (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze 
zm. – dalej: „Pr.aut.”), w brzmieniu obowiązującym do dnia 6 czerwca 2007 r. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Analiza orzeczeń, w których Sąd Najwyższy ustalał znaczenie art. 70 ust. 2 
pkt 3 Pr.aut. pod kątem możliwości uznania go za podstawę żądania przez 
współtwórców utworu audiowizualnego wynagrodzenia za reemitowanie przez 
operatorów sieci kablowych utworów, które zostały stworzone do utworu 
audiowizualnego lub w nim wykorzystane, potwierdza powołane na uzasadnienie 
wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich twierdzenie o istnieniu rozbieżności w 
wykładni tego przepisu. 
W wyrokach z dnia 23 stycznia 2004 r., III CK 282/02 (nie publ.) i z dnia 14 
marca 2006 r., III CSK 143/05 (OSNC 2006, nr 12, poz. 206), Sąd Najwyższy 
stwierdził, że wynagrodzenie takie współtwórcom utworu audiowizualnego 
przysługuje. 
Wyrok z dnia 23 stycznia 2004 r., III CK 282/02, zapadł przy uwzględnieniu 
stanu prawnego, w którym obowiązywał art. 24 ust. 3 Pr.aut., ustanawiający dla 
operatorów sieci kablowych licencję ustawową na reemisję, z zastrzeżeniem prawa 
do wynagrodzenia na rzecz uprawnionych do utworów. Sąd Najwyższy stwierdził, 
że wynagrodzenie to przysługuje zarówno producentowi utworu, jak i 
proporcjonalnie twórcom, którzy wnieśli wkład w powstanie utworu 
audiowizualnego. Sąd Najwyższy argumentował, że reemisja utworu 
audiowizualnego przez operatora telewizji kablowej nie stanowi normalnej 
eksploatacji utworu, lecz jest specjalnym polem jego eksploatacji, za czym 
przemawia brak wpływu producenta na emisję utworu przez takiego operatora, co 
potwierdza także art. 50 pkt 12 Pr.aut. Sąd Najwyższy stwierdził, że nie należy 
przypisywać zasadniczego znaczenia wykładni językowej przepisów ustawy, w tym 
zwłaszcza art. 70 ust. 3, gdyż przyjęte w nim rozwiązanie nacechowane jest 
przypadkowością, o czym świadczy to, iż przewidziano dodatkowe wynagrodzenie 
dla współtwórców utworu audiowizualnego za rozpowszechnianie go w kinach oraz 
w razie jego publicznego odtwarzania, chociaż trudno uznać, by rozpowszechnianie 
utworu w kinach nie było jego publicznym odtwarzaniem. Sąd Najwyższy za 
właściwą uznał interpretację prowadzącą do traktowania art. 24 ust. 3 jako 

samodzielnej podstawy żądania wynagrodzenia przede wszystkim przez 
producenta utworu audiowizualnego, a także przez jego współtwórców. Wobec 
tego, że reemisja w sieci kablowej jest odrębnym polem eksploatacji takiego utworu, 
a z art. 70 nie wynika zadowalająca i spójna interpretacja, zapewniająca należytą 
ochronę praw wszystkich twórców, uzasadniony jest powrót do zasady wyrażonej w 
art. 8 Pr.aut. 
W wyroku z dnia 14 marca 2006 r., III CSK 143/05, Sąd Najwyższy, 
podzielając tę argumentację, stwierdził, że wielokrotnie nowelizowane przepisy 
Prawa autorskiego muszą być wykładane z uwzględnieniem jego naczelnej zasady, 
wyrażonej w art. 8 ust. 1 i art. 17, iż prawa autorskie przysługują twórcy i tylko 
jednoznaczny przepis ustawy może go ich pozbawić. Szczególny przepis art. 70 
ust. 1, stwarzający domniemanie przejścia ogółu praw autorskich do utworów 
wkładowych na producenta utworu audiowizualnego, nie pozbawia współtwórców 
prawa do wynagrodzenia za korzystanie z utworu, należnego od korzystającego, a 
nie od producenta. Użytkownicy osiągający korzyści finansowe w związku z 
korzystaniem z utworu zobowiązani są do płacenia tantiem jego twórcom, 
niezależnie od wynagrodzenia płaconego producentowi. Z tych zasad wynika, że 
sam fakt, iż ustawodawca po kolejnej zmianie Prawa autorskiego w 2002 r. nie 
wyszczególnił w art. 70 ust. 2 reemisji utworu audiowizualnego, nie daje podstaw do 
wykładni, która wyłącza prawo współtwórców do wynagrodzenia z tego tytułu. 
Zdaniem Sądu Najwyższego, reemisja w telewizji kablowej to jedna z najbardziej 
dochodowych form „publicznego udostępniania utworu”, za które zgodnie z art. 70 
ust. 2 pkt 3 Pr.aut. należy się wynagrodzenie twórcom. Pojęcie to nie jest 
zdefiniowane w art. 6 i jest na tyle ogólne, że mieści w sobie także reemisję utworu 
w telewizji kablowej. 
Stanowiska zajętego w wymienionych orzeczeniach nie podzielił Sąd 
Najwyższy w wyroku z dnia 3 stycznia 2007 r., IV CSK 303/06 ("Glosa" 2007, nr 4, 
s. 93), w uzasadnieniu którego zwrócił uwagę na konsekwencje wynikające z 
wprowadzonego przez art. 70 ust. 1 Pr.aut. domniemania nabycia przez producenta 
utworu audiowizualnego, na mocy umowy o stworzenie lub wykorzystanie utworu, 
wyłącznych praw majątkowych do eksploatacji tych utworów w ramach utworu 
audiowizualnego jako całości. Twórcy, którzy przenieśli na producenta autorskie 
prawa majątkowe (w tym prawo do wynagrodzenia, co wynika z art. 17), nie są już 
uprawnieni do rozporządzania nimi, w tym do wyrażania zgody na ich eksploatację 

w ramach utworu audiowizualnego. Utwór audiowizualny jest jednym utworem, a 
nie zbiorem różnych utworów tzw. wkładowych, i to producentowi, a nie 
poszczególnym twórcom, przysługuje związane z wyłącznym prawem korzystania i 
rozporządzania utworem prawo do wynagrodzenia w postaci możliwości czerpania 
korzyści z jego eksploatacji, w tym do pobierania opłat za reemisję. Z tego, że utwór 
audiowizualny stanowi jedną całość, wynika, że jego eksploatacja nie wymaga 
dodatkowych licencji dotyczących jego integralnych części. Artykuł 70 ust. 2 Pr.aut. 
przyznaje prawo do wynagrodzenia tylko niektórym twórcom i tylko na niektórych 
polach eksploatacji. Jest to wynagrodzenie dodatkowe w stosunku do 
wynagrodzenia należnego na podstawie umowy z producentem za udział w 
tworzeniu utworu audiowizualnego albo włączenie do takiego utworu dzieła 
wcześniej istniejącego i przysługuje tylko w wypadkach określonych w ustawie. 
Sąd Najwyższy wyeksponował fakt, że pojęcie „reemitowania” zostało 
wprowadzone ustawą z dnia 28 października 2002 r. o zmianie ustawy o prawie 
autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. Nr 197, poz. 1662) i chociaż znalazło się w 
wielu przepisach, nie użyto go w art. 70. Jednocześnie, w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 
ustawy zdefiniowano wyraźnie i odrębnie, pojęcia nadawania oraz reemisji utworu 
co wyklucza ich utożsamianie. Z tych względów w omawianym wyroku Sąd 
Najwyższy stanął na stanowisku, że art. 70 ust. 2 pkt 3 Pr.aut. nie daje podstaw do 
żądania przez twórców dodatkowego wynagrodzenia z tytułu reemisji w sieci 
kablowej utworów stworzonych lub włączonych do utworu audiowizualnego na 
mocy umowy z producentem. 
Kwestia wynagrodzenia dla współtwórców utworów audiowizualnych z tytułu 
reemisji w sieciach kablowych wywoływała wątpliwości także w literaturze, z 
wyraźną jednak przewagą wypowiedzi zgodnych ze stanowiskiem zajętym w 
wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 2007 r., IV CSK 303/06. Na jego rzecz 
przytaczane są argumenty wyprowadzane z charakteru wynagrodzenia, o którym 
mowa w art. 70 ust. 2 Pr.aut., oraz odwołujące się do rezultatów wykładni językowej 
i systemowej. 
Podniesiono, że autorskie prawa majątkowe określone w art. 17 Pr. aut są 
zbywalne. Zawarcie pomiędzy twórcami a producentem umów, o których mowa w 
art. 70 ust. 1 Pr.aut., stwarza domniemanie nabycia przez producenta całości 
autorskich praw majątkowych, a więc wyłącznego prawa do korzystania z utworu i 
rozporządzania nim oraz do związanego z nim prawa do wynagrodzenia. 

Przeniesienie autorskich praw majątkowych powoduje, że przysługują one w całości 
producentowi. Producent, który nabył wyłączne prawo do eksploatacji utworów w 
ramach utworu audiowizualnego jako całości, jest także wyłącznie uprawniony do 
żądania wynagrodzenia z tytułu eksploatacji tych utworów przez użytkowników. 
W art. 70 ust. 2 Pr.aut. nie chodzi o podstawowe wynagrodzenie, należne 
autorowi od producenta z tytułu stworzenia utworu i umownego przeniesienia nań 
majątkowych praw autorskich, lecz o wynagrodzenie powszechnie uznawane za 
„dodatkowe”, przyznane z tytułu określonych sposobów eksploatacji utworu. 
Użytkownicy na ogólnych zasadach ponoszą odpłatność z tytułu korzystania z 
utworu na rzecz aktualnego podmiotu autorskich praw majątkowych (producenta), 
natomiast wyjątkowo, na podstawie szczególnej regulacji zawartej w art. 70 ust. 2, 
uiszczają „drugie” wynagrodzenie wymienionym w nim podmiotom. W takim stanie 
rzeczy brak podstaw do powoływania się na ogólne zasady prawa autorskiego, 
wyrażone w art. 8 i 17, jako na podstawę rozszerzającej wykładni art. 70 ust. 2. 
Ponadto, gdy się zważy, że przepis ten, który wyczerpująco określa pola 
eksploatacji, za które wymienionym w nim twórcom przysługują tantiemy, nie 
wymienia „reemisji” oraz gdy się uwzględni ustawowe definicje „reemisji” i 
„nadawania”, wprowadzające jednoznaczne wyodrębnienie i zróżnicowanie tych pól 
eksploatacji, należy wykluczyć takie rozumienie przepisu, które ramami pola 
„nadawanie utworu w telewizji lub przez inne środki udostępniania utworów” 
obejmuje reemisję kablową. Użyte w art. 70 ust. 2 pkt 3 Pr.aut. określenie dotyczy 
różnych technicznych sposobów „nadawania” utworu, odnoszących się do 
programów własnych, podczas gdy „reemisja” odnosi się do programów cudzych. 
Nie bez znaczenia jest również fakt, że ustawodawca, wprowadzając od stycznia 
2003 r., ustawową definicję „reemisji” i zamieszczając „reemisję” w wielu 
przepisach, nie wprowadził tak określonego pola eksploatacji do art. 70 ust. 2. 
Pozostający w mniejszości, lecz występujący w piśmiennictwie pogląd 
odmienny opiera się na twierdzeniu, że omawiany przepis odgrywa rolę szczególną, 
gdyż w odniesieniu do wkładów twórczych określonych twórców w utworze 
audiowizualnym ustanawia szczególne uprawnienie wzmacniające uprawnienia 
twórców, wynikające z art. 17 w zakresie prawa do wynagrodzenia. Wzmocnienie 
uprawnień określonej kategorii twórców w stosunku do zasad ogólnych wyraża się 
w nadaniu temu prawu charakteru iuris cogentis. Przyjmuje się bezwzględny 
charakter prawa do wynagrodzenia, odnoszącego się do utworów „wkładowych”, a 

nie do utworu audiowizualnego, oraz twierdzi, że art. 70 ust. 1 Pr.aut. kształtuje 
pozycję producenta do całości dzieła audiowizualnego, nie pozbawiając twórców 
„dzieł wkładowych” prawa do wynagrodzenia z tytułu eksploatacji tych dzieł, w tym 
także z tytułu ich reemisji w ramach utworu audiowizualnego. Niewymienienie w art. 
70 ust. 2 prawa współtwórców do wynagrodzenia z tytułu reemisji kablowej jest 
uznawane za wynik braku synchronizacji przepisów zmienianych w toku kolejnych 
nowelizacji. (...) 
Artykuł 70 Pr.aut. w tekście pierwotnym stanowił, że autorskie prawa 
majątkowe do utworu audiowizualnego przysługują producentowi. Jednocześnie 
wprowadzał domniemanie, że producent takiego utworu nabył autorskie prawa 
majątkowe do utworów stworzonych na jego zamówienie lub do niego włączonych, 
jednakże tylko w zakresie eksploatacji audiowizualnej tego utworu oraz nakładał na 
producenta utworu audiowizualnego obowiązek zapłaty reżyserowi, twórcom 
scenariusza, utworów muzycznych i słowno-muzycznych oraz odtwórcom głównych 
ról wynagrodzenia proporcjonalnego do wpływów z tytułu rozpowszechniania 
utworu w kinach oraz stosownego wynagrodzenia z tytułu najmu lub dzierżawy 
utworów audiowizualnych oraz ich publicznego odtwarzania. 
Zasadniczą zmianę wprowadzono ustawą z dnia 9 czerwca 2000 r. o zmianie 
ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. Nr 53, poz. 637), gdyż 
wraz z jej wejściem w życie w dniu 22 lipca 2000 r. dotychczasowe domniemanie 
ustawowe zastąpiono domniemaniem, że producent utworu audiowizualnego 
nabywa na mocy umowy o stworzenie utworu lub umowy o wykorzystanie już 
istniejącego utworu wyłączne prawa majątkowe do eksploatacji tych utworów w 
ramach utworu audiowizualnego jako całości. Wymienieni w ust. 2 współtwórcy 
(główny reżyser, operator obrazu, twórcy scenariusza, twórcy innych utworów 
literackich lub muzycznych, które stworzone zostały do utworu audiowizualnego lub 
w nim wykorzystane) oraz artyści wykonawcy zostali uprawnieni do uzyskania 
wynagrodzenia z tytułu określonych form korzystania z utworu, w tym do 
„stosownego wynagrodzenia z tytułu nadawania utworu w telewizji lub przez inne 
środki publicznego udostępniania utworów”. Do zapłaty wynagrodzenia, za 
pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania, został zobowiązany 
korzystający z utworu. 
Nowy przepis ukształtował zatem w odmienny sposób domniemanie nabycia 
praw majątkowych przez producenta, poszerzył krąg uprawnionych do 

wynagrodzenia, zmienił katalog pól eksploatacji objętych obowiązkiem wypłaty 
wynagrodzenia oraz wskazał innego zobowiązanego do jego uiszczenia. 
W takim brzmieniu art. 70 Pr.aut. utrzymał się do dnia 6 czerwca 2007 r., w 
którym, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 maja 2006 r., K 
5/05 (OTK-A Zb.Urz. 2006, nr 5, poz. 59), utracił moc jego ust. 2. Ten przepis został 
– na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o prawie 
autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. Nr 181, poz. 1293), która weszła w życie w 
dniu 1 listopada 2007 r., lecz stosownie do jej art. 2, przepis w nowym brzmieniu 
„stosował się od dnia 6 czerwca 2007 r.” – zastąpiony ustępem 21, który w miejsce 
wyliczenia konkretnych uprawnionych wprowadził ogólne pojęcie „współtwórcy 
utworu audiowizualnego”, usuwając w ten sposób zakwestionowane przez Trybunał 
Konstytucyjny zróżnicowanie praw poszczególnych współautorów. Bez zmian 
powtórzono katalog pól eksploatacji, z którymi wiąże się obowiązek zapłaty 
wynagrodzenia współtwórcom i artystom wykonawcom. 
Z dniem 1 stycznia 2003 r., na podstawie ustawy z dnia 28 października 2002 
r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zostały 
wprowadzone inne zmiany, istotne dla rozważanego zagadnienia. W art. 6 ust. 1 
znalazły się po raz pierwszy ustawowe definicje „nadawania utworu” oraz 
„reemitowania utworu”. W art. 50, zawierającym przykładowe wyliczenie niektórych 
pól eksploatacji, ujęto „nadawanie” oraz „reemitowanie” jako wyodrębnione postaci 
rozpowszechniania utworu w sposób inny, niż obrót egzemplarzami. Uchylono art. 
24 ust. 3, ustanawiający odpłatną licencję ustawową na rzecz operatorów 
kablowych. 
Przechodząc do rozważenia istoty przedstawionego zagadnienia prawnego 
należy przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, jakie jest językowe znaczenie 
art. 70 ust. 2 Pr.aut. w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 lipca 2000 r. do dnia 6 
czerwca 2007 r. 
W przepisie tym zostało uregulowane prawo do wynagrodzenia dla niektórych 
współtwórców utworu audiowizualnego i dla artystów wykonawców z tytułu 
eksploatacji utworu na enumeratywnie wymienionych w punktach 1-4 polach 
eksploatacji. Jednym z pól eksploatacji, z którym związane jest uprawnienie do 
stosownego wynagrodzenia, jest „nadawanie utworu w telewizji lub przez inne 
środki publicznego udostępniania utworów”. W art. 70 ust. 2 pojęcie „remisji” nie 
występuje. Przy dokonywaniu wykładni przepisów obowiązujących w okresie, w 

którym nie było ustawowych definicji omawianych pojęć, dopuszczane było – w 
ramach rozważania konkretnych, szczegółowych regulacji oraz w istniejącym w 
danym czasie kontekście normatywnym – traktowanie reemisji jako jednej z form 
nadawania. 
Poczynając od stycznia 2003 r., obowiązują legalne definicje pojęć 
„nadawanie” i „reemisja”, które są obecnie ściśle określone oraz jednoznacznie 
rozróżnione w art. 6 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 Pr.aut. W rozumieniu ustawy, nadawaniem 
utworu jest jego rozpowszechnianie drogą emisji radiowej lub telewizyjnej, 
prowadzonej w sposób bezprzewodowy (naziemny lub satelitarny) lub w sposób 
przewodowy, a reemitowaniem utworu jest jego rozpowszechnianie przez inny 
podmiot niż pierwotnie nadający, drogą przejmowania w całości i bez zmian 
programu organizacji radiowej lub telewizyjnej oraz równoczesnego i integralnego 
przekazywania tego programu do powszechnego odbioru. Zakresy pojęć 
zdefiniowanych w wymienionych przepisach nie pokrywają się ani nie krzyżują. Od 
stycznia 2003 r. wyraźnie zostały wyodrębnione także pola eksploatacji utworu w 
postaci „nadawania” i „reemitowania” (art. 50 ust. 3). Wynika z tego, że art. 70 ust. 2 
pkt 3, odczytywany zarówno w dosłownym brzmieniu, jak i w kontekście 
systemowym, nie dawał podstaw do ustalenia jego treści w taki sposób, że 
„nadawanie” utworu obejmuje reemisję. 
Należy też dostrzec znaczenie faktu, że zmianie art. 6 i 50 Pr.aut. nie 
towarzyszyła zmiana art. 70 ust. 2 pkt 3, do którego nie włączono pojęcia „reemisji”. 
Nie ma rzeczowych podstaw, by zaniechanie to bagatelizować i uznawać tylko za 
wynik przeoczenia lub niedokładności ustawodawcy. Nowela z 2002 r. wprowadziła 
to nowe określenie pola eksploatacji do różnych przepisów ustawy, co więcej – 
wprowadziła je obok pojęcia „nadawanie” (por. m.in. art. 86 ust. 1 pkt 2c, art. 86 ust. 
3 i art. 94 ust. 4), i w różnych częściach ustawy określenia te występują obok siebie. 
Znamienne jest również, że żadnej zmiany dotychczasowej treści art. 70 ust. 2 
w zakresie przedmiotowym nie dokonano przy okazji nowej regulacji dokonanej po 
utracie jego mocy, chociaż był to niewątpliwie właściwy moment do wyjaśnienia 
wątpliwości i przyznania współtwórcom prawa do wynagrodzenia z tytułu reemisji, 
gdyby taka była wola ustawodawcy. O braku takiej intencji świadczy fakt, że art. 70 
ust. 21 pkt 3 Pr.aut. ma identyczne brzmienie, jak jego poprzednik. 
Nie przekonuje pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z 
dnia 14 marca 2006 r., III CSK 143/05, że reemisja mieści się w ogólnym i 

niezdefiniowanym oddzielnie pojęciu „publicznego udostępniania utworu”. Artykuł 
70 ust. 2 pkt 3 odczytywany w całości traktuje o nadawaniu w dwojaki sposób – 
nadawaniu utworu w telewizji i nadawaniu utworu przez inne środki publicznego 
udostępniania utworów. Trafnie wskazuje się w piśmiennictwie, że chodzi tu 
wyłącznie o różne techniczne sposoby nadawania utworu przez samego nadawcę, 
a więc eksploatację niemającą nic wspólnego z reemisją, której dokonuje podmiot 
inny niż nadawca. 
Reasumując, rezultaty wykładni językowej i systemowej prowadzą do wniosku, 
że pojęcie „reemisji” nie mieści się w zakresie pojęcia „nadawania utworu w telewizji 
lub przez inne środki publicznego udostępniania utworów”, o którym mowa w art. 70 
ust. 2 ust. 3 Pr.aut. To oznacza, jak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 
stycznia 2007 r., IV CSK 303/06, że przepis ten nie stanowił dla wymienionych w 
nim współtwórców i artystów wykonawców źródła uprawnienia do odrębnego 
wynagrodzenia z tytułu reemisji utworów audiowizualnych przez operatorów sieci 
kablowych. 
Rozważając przedstawione zagadnienie należało mieć na względzie 
dominujący w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w piśmiennictwie pogląd, 
że nawet po osiągnięciu jasności interpretowanego zwrotu z punktu widzenia 
językowego, nie tylko nie jest wyłączone, lecz nawet jest pożądane odwołanie się 
do innych metod wykładni, w szczególności do wykładni funkcjonalnej, która – jak 
się określa w literaturze – może przełamać werbalne znaczenie przepisu. 
Przeprowadzenie analizy funkcjonalnej przepisu ma na celu ustalenie, czy 
zachodzą wyjątkowe przesłanki uzasadniające odejście od językowego znaczenia 
przepisu. Jeżeli zostanie stwierdzony konflikt pomiędzy rezultatami wykładni 
językowej i funkcjonalnej, możliwe jest przyznanie pierwszeństwa wykładni 
funkcjonalnej, z tym jednak istotnym zastrzeżeniem, że muszą za tym przemawiać 
szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne, przy czym 
sens językowy przepisu prowadzi do rażąco niesprawiedliwych i nieracjonalnych 
konsekwencji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, 
OSNC 1999, nr 1, poz. 7 i uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 
dnia 25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03, OSNC 2004, nr 1, poz. 1). Nawet jednak w 
takich sytuacjach w piśmiennictwie neguje się dopuszczalność przełamania 
wykładni językowej przez funkcjonalną w odniesieniu do treści jednoznacznie 
językowo sformułowanej definicji legalnej. 

Ze względu na to, że w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 
2004 r., III CK 282/02, i z dnia 14 marca 2006 r., III CSK 143/05, za rozstrzygające 
uznano argumenty funkcjonalne, należało odnieść się do argumentacji 
pozajęzykowej, służącej uzasadnieniu stanowiska upatrującego w art. 70 ust. 2 pkt 
3 Pr.aut. podstawę żądania przez współtwórców od korzystającego z utworu 
audiowizualnego wynagrodzenia z tytułu reemisji w sieciach kablowych. Istota tej 
argumentacji wyraża się w tezie, że zasada, iż prawa autorskie przysługują twórcy i 
tylko jednoznaczny przepis może go ich pozbawić, musi być uwzględniana przy 
wykładni art. 70, i jeżeli z przepisu tego nie wynika zadowalająca interpretacja, 
zapewniająca należytą ochronę praw wszystkich współtwórców dzieła 
audiowizualnego, konieczny jest powrót do zasady wyrażonej w art. 8 Pr.aut. 
O pozbawieniu praw można mówić wtedy, gdy określone prawo zostało 
przyznane danej osobie (kategorii osób), a następnie odebrane w sposób niedający 
się pogodzić się z wiążącą zasadą ogólną. Dokonanie oceny pod tym kątem 
wymaga rozważenia, jaki charakter ma prawo do wynagrodzenia, o którym mowa w 
art. 70 ust. 2 Pr.aut., przy uwzględnieniu domniemania wynikającego z art. 70 ust. 
1. 
Wstępnie trzeba zastrzec, że straciły na znaczeniu argumenty przytaczane 
pod rządem dawnego art. 24 ust. 3, a więc odnoszone do stanu prawnego, w 
którym na polu reemisji prawo wyłączne było zastąpione przez odpłatną licencję 
ustawową, z tym skutkiem, że twórca był pozbawiony uprawnienia zakazowego a 
przewidziane w tym przepisie wynagrodzenie stanowiło ekwiwalent licencji 
ustawowej. Trzeba też pamiętać, że początkowo art. 70 ust. 1 wprowadzał 
domniemanie pierwotnego nabycia praw majątkowych do utworu audiowizualnego 
przez producenta. W takim stanie prawnym zrozumiała była tendencja do 
wykładania przepisów tak, aby minimalizować skutki ustawowych ograniczeń praw 
twórców. 
Prawo autorskie przysługuje twórcy (art. 8). Autorskie prawo majątkowe, czyli 
wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach 
eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu (art. 17) jest zbywalne 
(art. 41 ust. 1 Pr.aut.). Przeniesienie autorskich praw majątkowych może nastąpić 
na podstawie umowy o stworzenie lub o wykorzystanie utworu w dziele 
audiowizualnym, zawartej pomiędzy współtwórcą a producentem, z którą związane 
jest ustawowe domniemanie, że producent na jej podstawie nabył wyłączne prawa 

majątkowe do eksploatacji utworu w ramach utworu audiowizualnego jako całości. 
Umowa ta stanowi dla producenta, jako nabywcy autorskich praw majątkowych, 
źródło wyłącznego prawa do korzystania i rozporządzania utworami w ramach 
utworu audiowizualnego oraz uzyskiwania wynagrodzenia z tego tytułu. Prawa te 
nie przysługują współtwórcom, gdyż przenieśli je na producenta, otrzymując za to 
wynagrodzenie wynikające ze stworzenia (wykorzystania) utworu. W stosunku 
zewnętrznym, a więc wobec użytkowników utworu, całość praw majątkowych 
przysługuje i jest realizowana przez producenta, jako jedynego uprawnionego do 
udzielania licencji na korzystanie z utworów stworzonych lub wykorzystanych w 
dziele audiowizualnym, na wszystkich polach eksploatacji oraz uzyskiwania z tego 
tytułu opłat (wynagrodzenia). Takich uprawnień nie mają w stosunku do 
korzystających z utworu audiowizualnego współautorzy (artyści wykonawcy), gdyż 
przenieśli je odpłatnie na producenta. 
Nie rozwijając wywołującego kontrowersje wątku związanego z 
wątpliwościami, jakie na tle art. 70 ust. 1 Pr.aut. budzi kwestia uprawnień do utworu 
audiowizualnego jako całości, należy opowiedzieć się za przekonująco 
uzasadnionym i zgodnym z poglądami dominującymi w piśmiennictwie 
stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 stycznia 2007 r., IV 
CSK 303/06, że domniemanie przewidziane w tym przepisie stosuje się zarówno do 
utworów stworzonych (wykorzystanych) dla dzieła audiowizualnego, jak i do utworu 
audiowizualnego jako całości 
Z zasady prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu jest związane z 
wyłącznym prawem autora korzystania z utworu i rozporządzania nim, a więc 
przysługuje w powiązaniu ze sferą zakazową (prawem bezwzględnym). Szczególny 
stan rzeczy występuje wtedy, gdy prawo do wynagrodzenia odrywa się od sfery 
zakazowej i przysługuje twórcy, pomimo przeniesienia przez niego jego praw 
autorskich na nabywcę. Tak właśnie, wynagrodzenie przewidziane w art. 70 ust. 2 
Pr.aut., należy się wymienionym w nim osobom w oderwaniu od wyłącznego prawa 
do korzystania z utworu i rozporządzania nim. Jest to wynagrodzenie dodatkowe, 
niezależne od praw autorskich przysługujących producentowi (istniejące obok praw 
majątkowych producenta), a jego podstawą nie są „zasady ogólne”, lecz konkretny 
przepis ustawy – art. 70 ust. 2 Pr.aut. Wynagrodzenie przyznane w tym przepisie 
jest niemal jednolicie, zarówno w piśmiennictwie, jak i w judykaturze uznawane za 

wynagrodzenie dodatkowe („drugie”). Tak również jego charakter ocenił Trybunał 
Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 maja 2006 r., K 5/05. 
Jest to wynagrodzenie dodatkowe, gdyż zostało przyznane niezależnie od 
wynagrodzenia, które przysługuje twórcy w związku prawem bezwzględnym 
wynikającym ze stworzenia utworu (art. 17 Pr.aut.), a więc wyłącznym prawem do 
korzystania z utworu i rozporządzania nim; to wynagrodzenie twórca otrzymał za 
przeniesienie bezwzględnego prawa na nabywcę. Twórca, pomimo wyzbycia się 
praw majątkowych związanych ze stworzeniem utworu w wyniku umownego ich 
przeniesienia na producenta, uzyskuje – na podstawie ustawy (art. 70 ust. 2 Pr.aut.) 
– uprawnienie do wynagrodzenia z tytułu eksploatacji utworu na polach przez nią 
określonych. Trudno zaprzeczyć, że to wynagrodzenie, oderwane od autorskiego 
bezwzględnego prawa majątkowego do utworu, ma charakter uprzywilejowany jako 
niepodlegające zrzeczeniu się, zbyciu ani egzekucji (art. 18 ust. 3 Pr.aut.). To 
jednak nie narzuca wykładni przepisu, określającego rodzaje eksploatacji utworu, 
za które należy się współtwórcom dodatkowe wynagrodzenie, w kierunku 
rozszerzenia katalogu tych pól eksploatacji. Uprzywilejowanie to dotyczy tylko tego 
wynagrodzenia, które zostało w sposób wyraźny przyznane i nie stanowi podstawy 
objęcia nim takich pól eksploatacji, które pozostały poza ramami przepisu. 
Jeżeli ustawa przyznaje dodatkowe wynagrodzenie w sposób 
skonkretyzowany, wyczerpująco wymieniając pola eksploatacji, z którymi łączy 
uprawnienie do wynagrodzenia, to nieobjęcie taką regulacją określonego sposobu 
eksploatacji (reemisji) nie oznacza, że twórca został pozbawiony należnego 
wynagrodzenia, lecz że nie zostało mu przyznane dalsze – poza zawartymi w 
zamkniętym katalogu – wynagrodzenie dodatkowe. 
Podsumowując, należy odrzucić argumentację opartą na błędnym założeniu, 
że konieczne jest poszukiwanie takiego znaczenia przepisu, które nie prowadzi do 
„pozbawienia” twórców należnych im praw. W rezultacie, brak podstaw do 
odrzucenia rezultatów wykładni językowej i systemowej, z których wynika, że w art. 
70 ust. 2 nie zostało przewidziane dla współtwórców utworu audiowizualnego 
wynagrodzenie z tytułu reemisji w sieciach kablowych. Trzeba przy tym zauważyć, 
że eksploatacja utworu w sieci kablowej nie ma charakteru szczególnego, gdyż jest 
jednym z wielu normalnych sposobów korzystania z utworu audiowizualnego. Nie 
przekonuje więc argumentacja oparta na twierdzeniu o specjalnym charakterze tego 

pola eksploatacji, który stoi na przeszkodzie nieobjęciu go regulacją zawartą w art. 
70 ust. 2 Pr.aut. 
Stwierdzenie, że ustawa nie przewiduje dla współtwórców utworu 
audiowizualnego wynagrodzenia z tytułu reemisji, nie powoduje, iż wynagrodzenia 
takiego nie mogą otrzymać, lecz oznacza, że twórcy będą je mogli uzyskać tylko na 
podstawie umowy. Sytuacja taka, chociaż jest dla współtwórców mniej korzystna, 
nie uzasadnia zarzutu, że są definitywnie pozbawieni korzyści z intratnego sposobu 
eksploatacji ich utworów; brak podstawy ustawowej nie eliminuje umownej 
podstawy uzyskania takiego wynagrodzenia. 
Nie należy tracić z pola widzenia sytuacji korzystających z utworów, którzy są 
zobowiązani, niezależnie od zapłacenia producentowi za nabycie praw do 
korzystania z dzieła audiowizualnego, uiścić drugie, oddzielne wynagrodzenie z 
tytułu eksploatacji dzieła na konkretnych (licznych) polach eksploatacji na rzecz 
współtwórców i artystów wykonawców. Możliwość osiągania przez korzystających z 
utworów audiowizualnych korzyści z ich eksploatacji nie jest przywilejem, lecz 
następstwem odpłatnego nabycia przez nich majątkowych praw do dzieła 
audiowizualnego. Obowiązek dwukrotnego – na rzecz producenta i na rzecz 
współautorów – ponoszenia opłat wynika z ustawy, ale też tylko w granicach 
zakreślonych przez ustawę powinien się mieścić. 
Warto wreszcie podkreślić, że poziom ochrony udzielonej współtwórcom 
(artystom wykonawcom) utworu audiowizualnego przez polskie prawo autorskie 
znacznie wykracza poza minimum ochrony zastrzeżone w prawie wspólnotowym, w 
którym dodatkowe prawo do wynagrodzenia dla autorów zagwarantowane jest tylko 
w odniesieniu do jednego pola eksploatacji – najmu (art. 5 dyrektywy 2006/115/WE 
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie najmu i 
użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie 
własności intelektualnej, Dz.U.UE.L z 2006 r. Nr 376, s. 28, zawierającej 
ujednoliconą wersję dyrektywy Rady 92/100/EWG z dnia 19 listopada 1992 r.). 
Dyrektywa pozostawia państwom członkowskim swobodę co do określenia 
zobowiązanego do uiszczania tego wynagrodzenia, jak i co do ewentualnego 
pośrednictwa organizacji zbiorowego zarządzania. Porównanie standardu ochrony 
przyznanej uprawnionym przez polską ustawę o prawie autorskim i prawach 
pokrewnych z ochroną wymaganą w prawie unijnym, pozwala zastosować właściwe 

proporcje przy ocenie siły argumentów, mających przekonywać o potrzebie 
poszukiwania ochrony „zagrożonych” praw współtwórców dzieł audiowizualnych. 
Z omówionych względów Sąd Najwyższy orzekł, że pojęcie „nadawania 
utworu w telewizji lub przez inne środki publicznego udostępniania utworu”, które 
było użyte w art. 70 ust. 2 pkt 3 Pr.aut., nie obejmowało reemisji utworu w sieciach 
kablowych.