III CZP 55/12

Sygn. akt III CZP 55/12 
 
 
 
UCHWAŁA 
 
Dnia 24 października 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Anna Owczarek (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz 
SSN Jan Górowski (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa Z. D. 
przeciwko Międzyzakładowej Górniczej Spółdzielni Mieszkaniowej  
"P." w R.  
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 24 października 2012 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Apelacyjny  
postanowieniem z dnia 16 maja 2012 r.,  
 
„Czy w przypadku nieuwzględnienia w całości wniosków, 
o których mowa w art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. 
o Spółdzielniach Mieszkaniowych (t. jedn. Dz.U. Nr 119, poz. 1116 
z późn. zm.), Zarząd Spółdzielni ma obowiązek podjęcia ostatecznej 
uchwały w pierwotnie proponowanej treści i czy podlega ona 
zaskarżeniu; czy też w takiej sytuacji uchwała, o której mowa w art. 
42 ust. 2 tej ustawy, wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia 
wyłożenia do wglądu jej projektu?” 
 
 
podjął uchwałę: 
 

 
2 
Zarząd spółdzielni mieszkaniowej podejmuje uchwałę 
określającą przedmiot odrębnej własności lokali w danej 
nieruchomości, podlegającą zaskarżeniu do sądu, także wtedy, 
gdy nie zgłoszono wniosków do jej projektu lub zgłoszone 
wnioski nie zostały uwzględnione w całości (art. 42 ust. 2 
w  związku z art. 43 ust. 2, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 15 grudnia 
2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, jedn. tekst: Dz.U. 
z  2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
3 
 
Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo o 
zobowiązanie pozwanej Spółdzielni na podstawie art. 64 k.c. w zw. z  art. 1047 § 1 
k.p.c., art. 491 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r., o spółdzielniach mieszkaniowych 
(jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116 ze zm. dalej: „u.s.m.”) do złożenia 
oświadczenia woli o ustanowieniu odrębnej własności lokalu mieszkalnego 
położonego w C. przy ul K.[…], składającego się z pokoju, przedpokoju, kuchni, 
komórki, części strychu, według powoda poddasza, a zdaniem pozwanej części 
międzystropowej i dwóch piwnic, oraz przeniesienia tego prawa na jego rzecz wraz 
z przypadającym na ten lokal udziałem w prawie użytkowania wieczystego 
jednobudynkowej nieruchomości.  
Ustalił, że powód, któremu przysługuje własnościowe spółdzielcze prawo do 
tego lokalu, wystąpił w dniu 24 lipca 2007 r. o zezwolenie na adaptację części 
strychu na co pozwana wyraziła zgodę, niemniej ostatecznie jej odmówiła 
w zakresie poddasza (części międzystropowej). Organ administracji nie zatwierdził 
projektu budowlanego dotyczącego adaptacji, w związku z czym pozwana 
wyznaczyła powodowi termin do podjęcia decyzji i po jego bezskutecznym upływie 
zarząd przygotował i następnie w dniu 22 lipca 2009 r. uchwalił projekt uchwały Nr 
90/2009, określającej przedmiot odrębnej własności lokali w budynku mieszkalnym 
oznaczonym nr.[…], przy czym nie objęto nią spornego poddasza (powierzchni 
międzystropowej) jako przynależącego do lokalu powoda. Pismem z dnia 23 lipca 
2009 r. powód został powiadomiony, że w okresie od dnia 4 sierpnia 2009 r. do 
dnia 17 sierpnia 2009 r. w siedzibie pozwanej został wyłożony projekt uchwały. 
W dniu 25 sierpnia 2009 r. pozwany złożył wniosek o jego zmianę przez objęcie 
nim lokalu o pow. 59,60 m2 oraz pomieszczeń przynależnych (strychu, poddasza 
i   piwnic)  oraz o ponowne przeliczenie wysokości udziału w nieruchomości 
wspólnej. Wobec nieuwzględnienia tego wniosku przez zarząd spółdzielni powód 
wytoczył powództwo o uchylenie uchwały, które prawomocnym wyrokiem Sądu 
Okręgowego z dnia 6 kwietnia 2010 r. I C 505/09, zostało oddalone jako 
przedwczesne. Sąd stanął na stanowisku, że uchwała zarządu o określeniu 
przedmiotu odrębnej własności lokali, o której mowa w art. 42 ust. 2 u.s.m. 

 
4 
nie została jeszcze podjęta. Został jedynie opracowany i uchwalony przez zarząd 
pozwanej jej projekt, który należy odróżnić od samej uchwały. 
Także w rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy podzielił  pogląd wyrażony 
w wyroku z dnia 6 kwietnia 2010 r. I C 505/09, a ponadto uznał, że pozwanej nie 
można zasadnie zarzucić bezczynności w rozumieniu art. 491 u.s.m.  
Przy rozpoznawaniu apelacji powoda, od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 
23 sierpnia 2011 r., Sąd Apelacyjny powziął poważną wątpliwość w zakresie 
wykładni art. 43 ust. 2 oraz art. 42 ust. 2. u.s.m. i w związku z tym przedstawił 
Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przytoczone na wstępie zagadnienie 
prawne. Podniósł, ze unormowanie zawarte w art. 43 u.s.m. w drodze wyjątku daje 
możliwość zaskarżenia uchwały zarządu spółdzielni określającej przedmiot  
odrębnej własności lokali do sądu i wobec jego niejasności utrudnia precyzyjne 
określenie praw i obowiązków adresatów zawartych w nim norm prawnych. Jeden 
kierunek wykładni prowadzi do wniosku, że uchwała o której mowa w art. 42 ust. 2 
u.s.m. wchodzi w życie po upływie 14 dni – licząc od dnia wyłożenia projektu 
uchwały do wglądu celem umożliwienia osobom, których dotyczy – przedstawienia 
zarządowi spółdzielni wniosków odnośnie jego zmian, lub z dniem podjęcia uchwały 
o treści uwzględniającej dokonane korekty. Zauważył, że w literaturze jest 
prezentowany odmienny pogląd, tj. że zarząd spółdzielni powinien podjąć uchwalę 
o treści odpowiadającej jej projektowi i zawiadomić o treści podjętej uchwały 
wszystkie zainteresowane osoby, którym przysługuje prawo jej zaskarżenia, nawet 
gdy nie został złożony żaden wniosek dotyczący zmian projektu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Przepisy art. 42-43 u.s.m. regulują procedurę podjęcia przez spółdzielnię 
mieszkaniową uchwały określającej przedmiot odrębnej własności wszystkich lokali 
mieszkalnych i lokali o innym przeznaczeniu. Pozostają one w związku z art. 1714 
u.s.m., w którym przewidziano roszczenie o przeniesienie własności lokalu 
realizowane na pisemne żądanie podmiotu uprawnionego do spółdzielczego 
własnościowego prawa do lokalu, w razie spełnienia wymagań wskazanych w tym 
przepisie. Unormowania te nie stanowią podstawy prawnej przekształcenia i nie 
warunkują jego dopuszczalności, co pośrednio potwierdza również regulacja 
zawarta w art. 491 u.s.m., a jedynie mają na celu ułatwić przekształcenie 

 
5 
spółdzielczych własnościowych praw do lokali w prawo odrębnej własności lokali, 
a przede wszystkim mają służyć nadaniu trybowi wyodrębniania własności lokali 
charakteru zorganizowanego i jednolitego. 
Środkiem prawnym służącym weryfikacji skutków prawomocnej uchwały 
może być powództwo przewidziane w art. 491 u.s.m., jeśli nie nastąpiło 
wyodrębnienie przynajmniej jednego lokalu na jej podstawie. Nieuzasadnioną 
odmowę zawarcia umowy na określonych warunkach można kwalifikować jako 
bezczynność spółdzielni w rozumieniu art. 491 u.s.m. 
Sądowi Apelacyjnemu bliższy jest pogląd, że zarząd spółdzielni ma 
obowiązek wydać uchwałę jedynie wtedy, gdy przynajmniej w części uwzględni 
wnioski złożone na podstawie art. 43 ust. 2 u.s.m. i tylko uchwała „korygująca” 
podlega zaskarżeniu. Jego zdaniem, przemawia za tym treść art. 43 ust. 4 u.s.m., 
w którym przewidziano obowiązek poinformowania osób składających wnioski 
o przyczynie ich nieuwzględnienia. Argument ten nie jest jednak trafny, gdyż 
w  wymienionym przepisie mówi się wyraźnie o obowiązku poinformowania 
spółdzielców o zmianach „projektu uchwały” powstałych w wyniku rozpatrzenia 
wniosków. Poza tym koncepcja ta prowadzi do wykładni ad absurdum, gdyż 
dopuszcza możliwość zaskarżenia uchwały jedynie w przypadku  przynajmniej 
częściowego uwzględnienia wniosków, zatem - przy jej przyjęciu - w razie wydania 
uchwały korygującej, możliwość jej zaskarżenia miałyby wszystkie osoby 
zainteresowane (art. 43 ust. 1 u.s.m.), a więc i te które nie zgłosiły wniosków na 
podstawie art. 43 ust. 2 u.s.m., natomiast w wypadku nieuwzględnienia wszystkich 
wniosków możliwości zaskarżenia nie miałaby nawet osoba, która je zgłosiła.  
Najistotniejszym jednak argumentem jest to, że w art. 42 i 43 u.s.m. 
ustawodawca posłużył się dwoma różnymi pojęciami – „uchwała” oraz „projekt 
uchwały”, a w art. 43 ust. 3 i 4 wyrażenia te występują obok siebie. Przy przyjęciu 
preferowanego przez Sąd Apelacyjny stanowiska trudno wskazać moment 
„przekształcenia się” projektu uchwały w uchwałę; przyjęcie, że jest to projekt 
uchwały i „wynik rozpatrzenia wniosków” w rozumieniu art. 43 ust. 4 u.s.m., 
powodowałoby wątpliwości, czy danej osobie doręcza się jedynie „rezultat” 
rozpatrzenia jej wniosków, czy wniosków wszystkich uprawnionych osób. 
Taki  wariant oznaczałby, że nie ma jednej uchwały podjętej w omawianym trybie, 

 
6 
lecz przynajmniej tyle uchwał, ile osób złożyło wniosek na podstawie art. 43 ust. 2 
u.s.m., a tymczasem w art. 42 ust. 2 u.s.m. ustawodawca wyraźnie wspomina 
o uchwale.  
 Poza tym każda z uchwał mogłaby zapaść w innym czasie, a zaskarżenie 
i  skuteczne podważenie jednej z nich nie musiałoby eliminować tożsamych 
postanowień zawartych w innej uchwale. Ponadto, w art. 43 ust. 4 u.s.m. 
ustawodawca wyraźnie zróżnicował „wynik” rozpatrzenia wniosków, „treść zmian 
projektu uchwały” oraz „uchwałę”, co oznacza nakaz różnego rozumienia tych 
pojęć. Brak też wymagania, aby oświadczenie o wyniku rozpatrzenia wniosków 
zostało złożone w formie uchwały. Trzeba także podkreślić, że jeśli osoba 
uprawniona nie złoży wniosków, to w odniesieniu do niej uchwałą stałby się  projekt 
uchwały co budzi zasadnicze wątpliwości.  
Poza tym art. 43 ust. 5 u.s.m., nie wprowadza szczególnych ograniczeń 
podmiotowych (np. tylko do osoby, która złożyła wniosek z art. 43 ust. 2 u.s.m.) lub 
przedmiotowych (np. dopuszczalności zaskarżenia jedynie uchwały korygującej),  
więc osoba uprawniona nie jest ograniczona tym, czy złożyła wniosek przewidziany 
w ust. 2 u.s.m., ani nie jest związana podniesionymi w nim okolicznościami. Może 
skarżyć 
postanowienia 
uchwały 
dotyczące 
innych 
osób 
uprawnionych, 
w szczególności, jeśli są sprzeczne z prawem, naruszają jej interes prawny albo 
uprawnienie, np. przez niezasadne przyznanie innej osobie pomieszczenia 
przynależnego, co oznacza zmniejszenie udziału w nieruchomości wspólnej.  
Należy podkreślić, że termin do zaskarżenia uchwały biegnie od dnia jej 
doręczenia, które powinno nastąpić w terminie określonym w art. 43 ust. 4 u.s.m. 
Obowiązek doręczenia „uchwały” wskazuje na to, że nie można utożsamiać 
„projektu uchwały” i „uchwały”, skoro projekt nie podlega doręczeniu. Zgodnie z art. 
43 ust. 1 u.s.m. osobom których projekty dotyczą doręcza się jedynie 
powiadomienie o terminie i miejscu wyłożenia projektu.  
Wprawdzie art. 43 ust. 6 u.s.m. stanowi, że uchwała, o której mowa w ust. 3, 
wchodzi w życie po upływie dwóch miesięcy od jej podjęcia, niemniej  przepis ten 
normuje jedynie moment wejścia w życie uchwały i nie określa jej treści, procedury 
podjęcia czy wreszcie zaskarżalności.  

 
7 
Za 
przyjętym 
kierunkiem 
wykładni 
przemawiają 
także 
trudne 
do 
zakwestionowania argumenty systemowe i funkcjonalne, zwłaszcza że każda 
interpretacja 
ograniczająca 
zaskarżalność 
uchwały 
zarządu 
spółdzielni 
mieszkaniowej określającej przedmiot odrębnej własności lokali w danej 
nieruchomości budzi wątpliwości. Trzeba zauważyć, że unormowanie zawarte 
w  art. 43 ust. 5 u.s.m. stanowi wyjątek, niezsynchronizowany z dotychczasowymi 
założeniami prawa spółdzielczego, gdyż w wyniku jego wprowadzenia istotna 
kwestia dotycząca interesów majątkowych członków spółdzielni została wyłączona 
z kompetencji walnego zgromadzenia. Należy też zwrócić uwagę na funkcję 
organizatorską omawianego unormowania; tylko uchwalenie jednej uchwały 
regulującej całościowo sprawy związane z przekształcaniem lokali nadaje 
procedurze zorganizowany i jednolity charakter.  
Przedstawione względy prowadzą do wniosku, że zarząd spółdzielni 
mieszkaniowej ma obowiązek podjęcia uchwały na podstawie art. 42 ust. 2 w zw. 
z  art. 43 ust. 2, 3, 4 i 5 u.s.m., nawet jeśli nie zgłoszono wniosków do projektu 
uchwały na podstawie art. 43 ust. 2 u.s.m. lub zgłoszone wnioski nie zostały 
uwzględnione w całości.